Για το δημοψήφισμα, τον τηλεοπτικό λαό και το κίνημα των ΑΤΜ

Γράφουν οι Αθανάσιος Γεωργιλάς και Νικόλας Γκίμπης

Το ρολόι της πολιτικής δεν κυλά ποτέ με τον ίδιο χρόνο. Άλλοτε οι δείκτες του γυρνάνε τόσο αργά ώστε δίνουν την αίσθηση μιας ανυπόφορης στασιμότητας. Άλλοτε γυρνάνε πίσω και τότε είναι που η ιστορία γράφει τις πιο βάρβαρες σελίδες της και άλλοτε, όπως τώρα, τα γεγονότα χλευάζουν οποιαδήποτε προσπάθεια επιχειρεί να τα δαμάσει και να τα αναλύσει.

Το τι, ποιος και γιατί το έκανε θα αφήσουμε τον χρόνο να το αποκαλύψει. Επειδή όμως οι εξελίξεις απαιτούν από όλους μας να αναλάβουμε δράση και καθαρή στάση απέναντι τους, γράφουμε γιατί θέλουμε να επισημάνουμε πως από εδώ και πέρα οφείλουμε όλοι να κατανοήσουμε αυτό που έφτασε στο τέλος του και το νέο που πρέπει να αναδυθεί.

sculpture-18142_1920

§

Δεν είναι το δημοψήφισμα που προκαλεί πτωχευτικό γεγονός στη χώρα, αλλά είναι η πτώχευση που έφερε ante portas το δημοψήφισμα ως έξοδο διαφυγής από τις ευθύνες της κυβέρνησης.

§

Επί της αρχής, τα δημοψηφίσματα είναι σημαντικά εργαλεία άμεσης δημοκρατίας και ως τέτοια τα αντιλαμβανόμαστε. Όμως, αναγνωρίζουμε πως μπορούν κάλλιστα από μοχλοί κρίσης και υπέρβασης του αντιπροσωπευτικού κοινοβουλευτισμού να μετατραπούν σε σωτήρες του, όταν τα πράγματα φτάσουν σε αδιέξοδο για τον πρώτο. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου τα δημοψηφίσματα χρησιμοποιούνται ως θεραπευτικές οδοί για ένα αναίμακτο coup d’état της εξουσίας. Όπως και στη συγκεκριμένη περίπτωση όπου ο κος Τσίπρας παίζει τη λύρα του όχι για να χορέψει πεντοζάλη τις αγορές αλλά την ελληνική κοινωνία.

§

Τα δημοψηφίσματα προϋποθέτουν πολιτικά σώματα τα οποία αποφασίζουν και υλοποιούν τα ίδια τις αποφάσεις τους. Το παρόν δημοψήφισμα είναι μέχρι στιγμής δεσμευτικού χαρακτήρα μόνο στη μισή του περίπτωση («ΝΑΙ»), στην άλλη περίπτωση («ΟΧΙ») καλύπτεται από ένα πέπλο «δημιουργικής ασάφειας». Με πυθικούς χρησμούς όμως είναι αδύνατο να συγκροτηθεί μια, έστω και εφήμερη, δημόσια σφαίρα διαβούλευσης. Η ασάφεια αυτή μοναδικό σκοπό έχει να υφαρπάξει την δίκαιη και συναισθηματική απόρριψη του «ΝΑΙ» από το πολιτικό σώμα σε ένα «ΟΧΙ» που ερμηνεύει κατά όπως την βολεύει η κυβέρνηση.

§

Το συγκεκριμένο δημοψήφισμα διαφημίζεται γενικώς και αορίστως ως δυνατότητα να ανοίξει το πεδίο του δημοσίου διαλόγου και της πραγματικής πολιτικής. Πιθανολογούμε πως η έκβασή του μάλλον το ακριβώς αντίθετο θα σημάνει. Σε περίπτωση επικράτησης του «ΝΑΙ», οι Θεσμοί επιτέλους θα βρουν σ’ αυτό το δημοψήφισμα ένα ισχυρό όπλο λαϊκής νομιμοποίησης που τόσο καιρό τους έλειπε ώστε να δικαιολογήσουν την ατζέντα τους, θα πάψουν να είναι διορισμένοι τεχνοκράτες και ο ίδιος ο λαός μέσω της ψήφου του θα τους κηρύξει επίσημους πολιτικούς εκπροσώπους της διαχείρισης του ΑΕΠ και της πολιτικής των μεταρρυθμίσεων. Στην περίπτωση δε του «ΟΧΙ» δίνεται επίσης λευκή επιταγή στην κυβέρνηση να συνεχίσει τους παρασκηνιακούς ερασιτεχνισμούς και ό,τι δεν κατάφερε να της δώσει επί 4 μήνες η λαϊκή εντολή των εκλογών για την έκβαση των διαπραγματεύσεων, ως δια μαγείας θα της το δώσει η λαϊκή εντολή του δημοψηφίσματος.

§

Κατανοούμε γιατί η κυβέρνηση επιλέγει να μεταθέσει την ευθύνη των δικών της διπλωματικών και πολιτικών αποτυχιών στον λαό. Δεν καταλαβαίνουμε γιατί η ΕΕ επιθυμεί την αυτόδιάλυση της. Αν μία χώρα εντός ευρωζώνης πτωχεύσει, αυτό ισοδυναμεί και με την αποτυχία του οράματος της νομισματικής και οικονομικής ένωσης. Και η βαρβαρότητα ενός πιθανολογούμενου περάσματος από την ομοσπονδιακή ενοποίηση της ΕΕ στον κατακερματισμό και την τόνωση του διακρατικού μίσους, κυρίως θα οφείλεται στην υπεροψία των ισχυρών κρατών-μελών και θα επιβεβαιώσει τη διπλοπροσωπία τους.

§

Ο μόνος λόγος που εξηγεί με κάποια λογική βάση αυτήν την αδιαλλαξία δεν είναι οι τεχνο-οικονομικές διαφοροποιήσεις που προέκυψαν στις διαπραγματεύσεις, αλλά το ιδεολογηπτικό σύμπλεγμα του «όλα ή τίποτα». Υπ’ αυτό το πρίσμα ακόμα και μια σοσιαλδημοκρατική μεταρρύθμιση της οικονομίας φαντάζει αδιανόητη. Μπροστά στην αριθμητική ορθοδοξία και τον πραγματίστικο αντικειμενισμό καμιά εναλλακτική ηθικο-πολιτική πρόταση δεν είναι ανεκτή. Η ΕΕ τρίζει τα δόντια του ολοκληρωτισμού στα μούτρα της Ελλάδας.

§

Όσο δε για την ελληνική κοινωνία, αυτή η μονομαχία μεταξύ hard αντικειμενισμού εναντίον light σοσιαλδημοκρατίας την αφορά όσο αφορά και το πρόβατο αναφορικά με το αν θα το κατασπαράξει ο λύκος ή αν θα το σφάξει ο χασάπης.

§

Το ίδιο ακριβώς συμπέρασμα αποπνέει και το δίλημμα του δημοψηφίσματος. Το μπρος γκρεμός («ΝΑΙ») και πίσω ρέμα («ΟΧΙ») καταλήγουν εξίσου στο ίδιο χαντάκι την χώρα.

§

Η ένδεια, η σαστιμάρα και η, για ακόμη μια φορά, κριτική υποστήριξη με τις οποίες αντιμετωπίζουν το αποπλανητικό δημοψήφισμα η Αριστερά και η μαρξιστική διανόηση δείχνουν το πόσο πατούσε στην πραγματικότητα και ο προηγούμενος ριζοσπαστικός λόγος τους. Στην καλύτερη των περιπτώσεων τα αριστερά επιχειρήματα αντιγράφουν τον λόγο του Άδωνη αφού τώρα ανακαλύπτουν πως είναι ανέφικτη η πολιτική και «μένουμε στο ευρώ» και «σκίζουμε τα μνημόνια». Πέρα από ένα αδιανόητο «ΝΑΙ» το οποίο εμπεδώνεται με τη μορφή χωρικής γενοκτονίας, το «ΟΧΙ» επιχειρηματολογεί μεταξύ ενός «διπλωματικού χαρτιού» και «πολιτικού ρίσκου». Τα παραπάνω υποδηλώνουν παντελή απουσία πολιτικής σκέψης και θέλησης για μια οποιαδήποτε πραγματική «αντι – ΝΑΙ» επιλογή.

§

Με λαό θεατή στα γεγονότα το δημοψήφισμα δεν μπορεί παρά να έχει το ειδικό βάρος μιας δημοσκόπησης.

§

Οι μέχρι στιγμής αντιδράσεις του λαού είναι απογοητευτικές και σε κανένα βαθμό δεν μπορούν, ούτε κατά διάνοια, να αντικατοπτρίσουν την πολιτική κρισιμότητα της κατάστασης. Στο ένα άκρο του φάσματος βλέπουμε έναν επικοινωνιακό βομβαρδισμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υπέρ της μιας ή της άλλης πρότασης, ο οποίος κορυφώνεται με συλλαλητήρια που περισσότερο θυμίζουν τουριστικές φιέστες σε κάποιο εξωτικό νησί ή πανηγυρισμούς κάποιας νίκης της Εθνικής Ελλάδος, παρά με κοινωνικές δυνάμεις που είναι έτοιμες να επωμιστούν τα βάρη όλων αυτών που ζητούν και διεκδικούν. Στο άλλο άκρο του φάσματος βλέπουμε να επιτελείται ένα άναρχο «από τα κάτω» bank run μέσα στον πανικό, μια ατομικιστική αναδίπλωση δίχως ίχνος πραγματικής αλληλεγγύης του ενός για τον άλλον σε τούτες τις δύσκολες ώρες και ένας διάχυτος αλληλοσπαραγμός.

§

Η κοινωνική σύγχυση, που ευνοείται ακόμη περισσότερο απ’ την queer στάση της κυβέρνησης, δείχνει μια αντίδραση όπου τα θέλουμε όλα χωρίς την παραμικρή θυσία και χωρίς ψεγάδι συνείδησης του ηθικού χρέους που καλούμαστε να αναλάβουμε: και με το ευρώ κάτω απ’ το μαξιλάρι ή σε τραπεζικούς λογαριασμούς του εξωτερικού αλλά και με δυνατό εγχώριο τραπεζικό σύστημα, και στην ευρωζώνη αλλά και χωρίς μνημονιακά μέτρα και δημοσιονομική πειθάρχηση, και αυτοδύναμη εκσυγχρονισμένη ευρωπαϊκή χώρα αλλά και νεοαποικία χρέους, και στο club των δυνατών αλλά και φορολογική κόλαση. Όμως, αργά ή γρήγορα θα πρέπει να κατανοήσουμε πως όλα αυτά μαζί απλά δεν γίνονται και πως πολιτική σημαίνει ακριβώς εκείνες τις κρίσιμες στιγμές που δεν γίνεται να βρεθεί ποσοτική ισοδυναμία για την ανθρώπινη υπόσταση και την ποιότητα της ζωής που διάγουμε, πως, στο τέλος, δεν «είναι όλα σχετικά», αλλά χρειάζεται χωρίς δισταγμούς και αναλογιζόμενοι τη σημασία των αποφάσεών μας να επιλέξουμε κυριολεκτικά μεταξύ «άσπρου» ή «μαύρου».

§

Τα κοινωνικά κινήματα και όλοι όσοι επικαλούνται στα λόγια και στα συνέδρια την υπόθεση της ανθρώπινης χειραφέτησης βρίσκονται στον αυτόματο πιλότο. Ο ακρωτηριασμός της πολιτικής φαντασίας είναι πρόδηλος: likes, tweets, πορείες, συγκεντρώσεις, ανυπόγραφες ανακοινώσεις δίχως πραγματικά κανένα νόημα και δίχως κανέναν πραγματικό αντίκτυπο, μόνο και μόνο για να σέρνουν το πτώμα του παρελθόντος τους και να καλούν την κοινωνία στα μνημόσυνα των επερχόμενων ηττών. Κοινωνικά ιατρεία, φαρμακεία, ελεύθεροι κοινωνικοί χώροι, αυτοδιαχειριζόμενα μέσα ενημέρωσης, εναλλακτικές πλατφόρμες επικοινωνίας, συλλογικές κουζίνες, αυτοδιευθυνόμενα εργοστάσια και αστικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις παίρνουν τη μορφή του δούρειου ίππου της κυβερνητικής εξουσίας κατά της κοινωνίας αντί να ανοιχτούν στην κοινωνία τώρα που βράζει το σίδερο, αντί να καλέσουν συνελεύσεις κοινοτήτων και πολιτών για συντονισμό και αντιμετώπιση όλων των έκτακτων ζητημάτων, να καθησυχάσουν και να σταθούν δίπλα σε όλους αυτούς που είναι τα φυσικά πρόσωπα που έχουν κατακρεουργηθεί απ’ την κρίση και όχι κάποιο αφηρημένο επαναστατικό υποκείμενο, να αποδείξουν τις δυνάμεις τους και να νοηματοδοτήσουν με συγκεκριμένο τρόπο το «ΟΧΙ» που ζητούν κατά τ’ άλλα να υπερψηφιστεί.

§

Τα δημοψηφίσματα δεν είναι πανάκεια, ούτε ιερό τοτέμ για να μένουμε προσκολλημένοι λατρευτικά επάνω τους. Αυτό που η χώρα χρειάζεται είναι να αναλάβουμε εμείς οι ίδιοι την αντί-οργάνωση της κοινωνικής ζωής, την επάρκεια στην τοπική οικονομία και τις δικές μας πολιτικές δομές λήψης αποφάσεων. Αυτά δεν αποτελούν πρελούδια ενός επαναστατικού μανιφέστου· είναι οι ελάχιστοι όροι επιβίωσης μιας κοινότητας ανθρώπων και όλα τα ανωτέρω ήταν οι μόνες ικανές και αναγκαίες συνθήκες ώστε να ορίσουνε και το νόημα του «ΝΑΙ» και του «ΟΧΙ» σε αυτό το δημοψήφισμα.

§

Στην παρούσα του μορφή το συγκεκριμένο δημοψήφισμα είναι ένα φιάσκο. Με το «ΝΑΙ» να συμβολίζει μια άνευ όρων παράδοση και την απόλυτη σήψη σε πολιτικό, οικονομικό, ηθικό και ψυχολογικό πεδίο για τις επόμενες δεκαετίες και το «ΟΧΙ» απλώς να επιτείνει το τηλεοπτικό σήριαλ της διαπραγμάτευσης μέχρι να φτάσει η κυβέρνηση σε μια συμφωνία ισοδύναμων εξοντωτικών μέτρων με αυτά που υπερασπίζεται το «ΝΑΙ», η μόνη υπεύθυνη πολιτικά στάση είναι αυτή της αποχής απ’ τις κάλπες. Απονομιμοποιούμε τη διαδικασία του εν λόγω δημοψηφίσματος, απονομιμοποιούμε κατ’ επέκταση την ίδια την ουσία της διαπραγμάτευσης, την καθιστούμε άχρηστη μέσω της αδιαφορίας μας προκειμένου να μπλοκάρουμε οποιονδήποτε διάλογο μεταξύ «Θεσμών» και κυβέρνησης εις το όνομα του ελληνικού λαού. Μόνο μέσω του ξεπεράσματος των υπαρχουσών αντιφάσεων που φέρουν ο τεχνοκρατικός και γραφειοκρατισμός σχεδιασμός των κοινωνικών σχέσεων και η παντελώς αποστασιοποιημένη πολιτική απ’ τις καθημερινές μας αγωνίες θα μπορέσουμε να κοιταχτούμε μεταξύ μας και να δούμε τι θα κάνουμε με τις ζωές μας, στο «εδώ και τώρα» και στο «από εδώ και στο εξής».

18 σχόλια

  1. ΑΝΟΝ says

    Μέρες περίμενα την τοποθέτηση σας για τα γεγονότα ,όντως αν δεν υπάρχει κανείς να παρατηρεί το σύστημα(δημοψήφισμα) τότε το σύστημα θα πάψει να υπάρχει.Βέβαια είμαστε πολύ διχασμένοι για να απαξιώσουμε την Ε.Ε και το δημοψήφισμα της κυβέρνησης,έτσι περιμένουμε την αλλαγή να τη φέρει το <>.

    • Νικόλας Γκίμπης says

      Φίλε/η ΑΝΟΝ,

      Επειδή στο σχόλιο που έστειλες φαίνεται κομμένη η απάντηση και μου είναι αδύνατο να καταλάβω, αν δεν σου είναι κόπος μπορείς να το ξαναστείλεις; Με συγχωρείς εκ των προτέρων αν το πρόβλημα το προκαλέσαμε εμείς όταν κάναμε approve.

      Φιλικά.

      • ANON says

        Δεν εγινε λαθος κατα το approve (επιβεβαιωση για τα τεχνικα θεματα του site) .Εννοέιται οτι μέσα στα εισαγωγικά υπαρχει το ΟΧΙ

  2. http://www.respublica.gr/wp-content/uploads/2015/05/icon.png
    George Koutsantonis says

    H ασφάλεια (και κυρίως η οικονομική) είναι πραγματικά η υπέρτατη έννοια της αστικής κοινωνίας και η θεμελιώδης θεματική του νεοφιλελευθερισμού, που για να διατηρηθεί και να ενδυναμωθεί μιλά διαρκώς για οικονομική ανασφάλεια και απειλεί με την απώλειά της. Το τίμημα αυτής της αυξημένης ασφάλειας σταδιακά έχει βλάψει σημαντικά, αν όχι ανεπανόρθωτα, την ελευθερία μας και τη δυνατότητά μας να σκεφτούμε διαφορετικά.
    Μας έχει οδηγήσει σε μια πολιτική ησυχία και μια πολιτική τύφλωση και μας απομακρύνει από κάθε δυνατότητα οικοδόμησης πραγματικά εναλλακτικών λύσεων που θα αντιταχθούν απέναντι στον αυταρχισμό της σύγχρονης μετα-κοινοβουλευτικής πολιτικής του τερατουργήματος που ονομάζουμε Ενωμένη Ευρώπη, όπου όλα τα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα έχουν σταδιακά τιτλοποοιηθεί ενώ ακόμη και τα ψήγματα δημοκρατικών διαδικασιών ευτελίζονται και/ή παρουσιάζονται ως ακραία, αποσταθεροποιητικά, αντιαναπτυξιακά κ.οκ. Τα παραπάνω φυσικά είναι γνωστά απλά είχα την ανάγκη να τα γράψω πριν φτάσω στην ουσία της θέσης μου. Κατά τη γνώμη μου λοιπόν το δημοψήφισμα (ακόμη κι αν γίνεται αποκλειστικά από την κυβέρνηση διότι δυστυχώς ελληνικό κοινοβουλευτισμό έχουμε) είναι εργαλείο άμεσης συμμετοχής των πολιτών σε πολιτικά ζητήματα που τον αφορούν και οφείλουμε ως πολίτες να προασπίσουμε και να διευρύνουμε τη λειτουργία του με όλες μας τις δυνάμεις. Σε ό,τι με αφορά είναι σαφές ότι τα επιχειρήματα, όποια κι αν είναι αυτά, κατά του δημοψηφίσματος (ακόμη και τα επαρκώς τεκμηριωμένα) στο τέλος – τέλος εξυπηρετούν την ολιγαρχία και αποτελούν ξεκάθαρα εμπόδια στο δρόμο προς την ελευθερία και επομένως προς τη δημοκρατία.
    Τα γράφω όλα αυτά με εκτίμηση στα πειστικά σας επιχειρήματα όμως πιστεύω πως δεν γίνεται από τη μια να μιλούμε για το όραμα μιας άλλης μελλοντικής κοινωνίας και από την άλλη να βρισκόμαστε εκτός της τρέχουσας πολιτικής πραγματικότητας.

    • Νικόλας Γκίμπης says

      Φίλε Γιώργο,
      Απαντώ κυρίως για να ξεκαθαρίσω κάποια πράγματα, στο μέτρο του δυνατού πάντα της διαδικτυακής επικοινωνίας.

      Καταρχήν “είμαι εκτός τρέχουσας πολιτικής πραγματικότητας” σημαίνει επί της ουσίας “σιωπώ, κοιτάω τον ιδιωτικό μου βίο, κανονίζω το Σ/Κ διακοπές”. Το να παίρνει κάποιος την ευθύνη του λόγου, να δημοσιοποιεί τη θέση του, να προσπαθήσει να προβληματίσει και άλλον κόσμο (άσχετα αν αυτός ο κόσμος δεν πειστεί να απέχει) μόνο αδιαφορία από την τρέχουσα πολιτική πραγματικότητα δεν σημαίνει. Θεωρώ άδικο αυτόν τον χαρακτηρισμό. Η αποχή στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι θέση βαθύτατα πολιτική, με πολύ σοβαρές επιπτώσεις διότι σε αντίθεση με τις εκλογές όπου όποιο κι αν είναι το ποσοστό της αποχής η κυβέρνηση παίρνει τη δεδηλωμένη, στο δημοψήφισμα όπως ορίζει το Σύνταγμα σε ένα 60% αποχής απονομιμοποιείται το ίδιο το ερώτημα. Δεν μιλάμε καν για “ακύρωση του δημοψηφίσματος” όπου εκεί δεν θα μαθαίναμε ποτέ τι θέλει η πλειοψηφία, μιλάμε για τη ρητή απάντηση “το ερώτημα στερείται νοήματος”, κυρίως γιατί στο σώμα υπάρχει διαφορετική ιεράρχηση αξιών απ’ αυτήν που υπάρχει στην εξουσία. Επειδή τις τελευταίες μέρες όλοι εικοτολογούμε, ας φανταστούμε λοιπόν πιθανά σενάρια “ανοίγματος προοπτικών”: θα γίνουν πιο εύκολα με την επικράτηση του ΟΧΙ ή με την επικράτηση της αποχής;

      Κατά δεύτερον, νομίζω ότι η θέση μου είναι ακριβώς αυτή της προάσπισης του θεσμού των δημοψηφισμάτων με το να ισχυρίζομαι ότι η εκβιαστική χρήση του απ’ την κυβέρνηση ακυρώνει όλο το περιεχόμενο της διαδικασίας και με το να ισχυρίζομαι επίσης ότι είναι εντελώς ασαφές κατά το ήμισυ ποιο πράγμα καλείται η κοινωνία να ψηφίσει. Άρα το πολιτικό σώμα δεν θα υλοποιήσει κάποια απόφαση μέσω του δημοψηφίσματος, απλώς θα κάνει μια επιλογή για το πως θα συνεχίσει τη διαχείριση του κρατικού μηχανισμού η κυβέρνηση (η οποία βέβαια εκλέχτηκε βάσει του Προγράμματος της Θεσσαλονίκης). Θα ήθελα πάντως από πλευράς μου να ακούσω με επιχειρήματα πως η συγκεκριμένη αποχή για το συγκεκριμένο δημοψήφισμα -και όχι φυσικά μια αποχή επί της αρχής σε κάθε δημοψήφισμα- μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα για τη δημοκρατία ενώ η συμμετοχή να την αναζωογονήσει. Διότι ακόμα και να συμβεί κάτι τέτοιο εκ των υστέρων, μάλλον εναντίον του δημοψηφίσματος θα συμβεί και όχι εξαιτίας του: είτε στην εφιαλτική περίπτωση της επικράτησης του “ΝΑΙ” όπου θα πρέπει να το πάρουμε απόφαση ότι καμιά ελληνική κοινωνία δεν επιθυμεί καμιά δημοκρατία και να αντί για αντιμνημονιακά συλλαλητήρια θα πρέπει να πάρουμε την υπόθεση της αυθόρμητης δημοκρατικής οργάνωσης στα σοβαρά μέσα στην καθημερινότητά μας πέρα από το Κράτος, είτε στην επικράτηση του “ΟΧΙ” όπου θα πρέπει να απαντήσουμε στο ρεσάλτο του ΣΥΡΙΖΑ. Διότι αυτό είναι το συγκεκριμένο και δεν πρέπει να το χάνουμε κοιτώντας το αφηρημένο και να μιλάμε αόριστα για το ότι το δημοψήφισμα είναι θεσμός άμεσης συμμετοχής των πολιτών. Με αυτήν την αφηρημένη και εκκενωμένη λογική και οι ψηφοφορίες στη Eurovision “άμεση δημοκρατία” είναι.

      Γενικότερα πάντως, αν θες την ταπεινή μου άποψη η άμεση δημοκρατία δεν εξαντλείται στα δημοψηφίσματα, πόσο μάλλον σε ένα δημοψήφισμα ανά σαράντα ένα χρόνια. Το να αρνηθείς τη συμμετοχή σε ένα δημοψήφισμα που το έχει επιβάλλει η ίδια η κυβερνητική ολιγαρχία για να υπερβεί τα κοινοβουλευτικά και εσωκομματικά της αδιέξοδα δεν σημαίνει ότι την εξυπηρετείς κιόλας. Είναι πολιτική απόφαση. Όπως και το να μην συμμετέχεις σε γενικές συνελεύσεις που τις έχουν καπελώσει οι αριστεριστές δεν είναι φυγή απ’ τη δημοκρατία, ίσα-ίσα είναι προστασία της και φυγή απ’ την παρωδία. Και αυτό το λέει η εμπειρία των τελευταίων ετών στα κοινωνικά κινήματα που λειτουργούν αμεσοδημοκρατικά.

      Τέλος πάντων, η συζήτηση περί δημοκρατίας είναι αρκετά μεγάλη και νομίζω ότι όσο την ξεδιπλώνουμε στη συγκεκριμένη συγκυρία τόσο θα χάνουμε την ουσία της κατάστασης, η οποία σίγουρα δεν είναι για το αν ο λαός θέλει να αποφασίζει αμεσοδημοκρατικά ή όχι.

  3. http://www.respublica.gr/wp-content/uploads/2015/05/icon.png
    George Koutsantonis says

    Νικόλα το “εκτός τρέχουσας πολιτικής πραγματικότητας” δεν είχε σε καμία περίπτωση την υπόνοια που εξέλαβες (δηλαδή της μη συμμετοχής και της ιδιώτευσης) κι αν ακούστηκε και θεωρήθηκε έτσι το αποσύρω και ζητώ συγγνώμη (διότι θα ήταν όντως άδικο), άλλωστε πιστεύω ότι έχουμε πολλές κοινές ανησυχίες και αγωνίες. Θα προσπαθήσω να εξηγήσω και να ορίσω τι εννοώ με αυτό το “τρέχουσα πολιτική πραγματικότητα”. Θα χρειαστεί όμως πρώτα να ανατρέξω σε ένα από τα κείμενά μου που έχει αναρτηθεί και στην respublica.gr όπου γράφω τα εξής παρακάτω:

    “Έτσι το να προταθεί ένα δημοψήφισμα “από τα πάνω” (από την κυβέρνηση δηλαδή) και όχι από τους ίδιους τους πολίτες, λίγη σημασία έχει, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις το δημοψήφισμα γίνεται μόνον όταν το αποτέλεσμά του είναι ήδη γνωστό στους «διοργανωτές» και οι προϋποθέσεις και οι σκοποί για τη διενέργειά του, δεν ορίζονται δημοκρατικά αλλά ολιγαρχικά. Περισσότερη σημασία έχει το «από τα κάτω» δημοψήφισμα, ως απόφαση των πολιτών, όπου οι ίδιοι οι πολίτες θα είναι υπεύθυνοι για την προάσπισή του από τους ιδιοτελείς σκοπούς της όποιας ολιγαρχίας. Μόνον η βούληση και η προσπάθεια των πολιτών μπορεί να προστατέψει ένα δημοψήφισμα από το να μετατραπεί σε μια παρωδία (εκλογικού τύπου). Αλλά για να φτάσει μια κοινωνία πολιτών να καθορίζει (το πώς και το γιατί) και να προασπίζει τις δημοψηφισματικές διαδικασίες που καθορίζει η ίδια, θα πρέπει πρώτα να απαιτήσει τη συνταγματική θέσμισή τους μετέχοντας καθοριστικά και ενεργά στην θέσμιση αυτή. Είναι επομένως το προϊόν αυτής της διαδικασίας θέσμισης που θα συνθέσει και τα συστατικά στοιχεία του ζητούμενου αμεσοδημοκρατικού εργαλείου και όχι το αντίθετο”

    Αυτή είναι η προσωπική μου άποψη και συνθέτει μια από τις θεωρητικές βάσεις μιας συζήτησης που δεν ταυτίζει καθόλου την άμεση δημοκρατία με τα δημοψηφίσματα. Αυτή η βάση όμως δεν καθορίζει και την τρέχουσα πολιτική πραγματικότητα διότι από τη μία το «από τα κάτω» δημοψήφισμα δεν προβλέπεται στο Σύνταγμα και από την άλλη το 60% αποχή στο δημοψήφισμα (που όντως προβλέπεται στο Σύνταγμα) δεν παρουσιάζει πιθανότητες να επιτευχθεί, αντιθέτως θεωρώ ότι στην συγκεκριμένη πολιτική συγκυρία (και για πολλούς και διάφορους λόγους για κάποιους από τους οποίους έκανα μια μικρή νύξη στο πρώτο μου σχόλιο) η συμμετοχή θα είναι υψηλή και αυτό το λέω χωρίς να είμαι σε θέση να ξέρω εάν η όποια ενδεχόμενη αποχή θα ευνοήσει στο τέλος το ΝΑΙ ή το ΟΧΙ.

    Κρατάω επίσης τη φράση του κειμένου…

    «είτε στην εφιαλτική περίπτωση της επικράτησης του “ΝΑΙ” όπου θα πρέπει να το πάρουμε απόφαση ότι καμιά ελληνική κοινωνία δεν επιθυμεί καμιά δημοκρατία και να αντί για αντιμνημονιακά συλλαλητήρια θα πρέπει να πάρουμε την υπόθεση της αυθόρμητης δημοκρατικής οργάνωσης στα σοβαρά μέσα στην καθημερινότητά μας πέρα από το Κράτος, είτε στην επικράτηση του “ΟΧΙ” όπου θα πρέπει να απαντήσουμε στο ρεσάλτο του ΣΥΡΙΖΑ.»

    …προσωπικά καταλήγω στο ότι σε αυτό τον αγώνα απέναντι στα θηρία εάν έχω τη δυνατότητα επιλογής του καθεστώτος κάτω από το βάρος του οποίου θα αγωνιστώ, δεν επιλέγω σε καμία περίπτωση το ανάχωμα του δόγματος TΙΝΑ.

    Τα παραπάνω είναι προσωπικές μου θέσεις μπορεί να αποδειχθούν όλες εσφαλμένες και αφορούν στην εξήγηση που νομίζω πως όφειλα στο περί τρέχουσας πολιτικής πραγματικότητας.

    Πολύ φιλικά
    Γιώργος

    • http://www.respublica.gr/wp-content/uploads/2015/05/icon.png
      Michail Theodosiadis says

      Προσυπογράφω σε αυτό:

      …προσωπικά καταλήγω στο ότι σε αυτό τον αγώνα απέναντι στα θηρία εάν έχω τη δυνατότητα επιλογής του καθεστώτος κάτω από το βάρος του οποίου θα αγωνιστώ, δεν επιλέγω σε καμία περίπτωση το ανάχωμα του δόγματος TΙΝΑ.

      Και ξεκαθαρίζω: τί σημαίνει ΝΑΙ και τί ΟΧΙ. Στην πραγματικότητα, ξεκάθαρο είναι μόνο το «τί σημαίνει ΝΑΙ». Προφανώς ΟΧΙ σημαίνει «όχι στη λιτότητα». Από εκεί και πέρα όμως, το ΟΧΙ είναι τόσο ασαφές που ο καθένας μπορεί να του προσδώσει συγκεκριμένο περιεχόμενο. Κατ’ εμέ το ΟΧΙ συνεπάγεται και αντίθεση με τις πολιτικές της Ε.Ε., πράγμα που θα συμφωνήσουν πολλοί, ασχέτως και αν δεν θέλουν να το παραδεχτούν. Διαλέγω το ΟΧΙ για αυτούς και ένα σωρό άλλους λόγους που δεν μπορώ να εξηγήσω τώρα, και προφανώς για τον ίδιο λόγο του «αναχώματος» που αναφέρεις Γιώργο. Εξηγώ, όπως είχα πει και παλαιότερα, δημοψηφίσματα που έρχονται από τα πάνω πολλές φορές κρύβουν παγίδες. Εν γνώση μας οι πράξεις μας λοιπόν (για να ξέρουμε μέχρι πού πρέπει να πάμε και μέχρι πού μπορούμε να ακολουθήσουμε αυτό που ακολουθούμε), αν και αναμένω συντριπτική νίκη του ΝΑΙ.

      • Νικόλας Γκίμπης says

        Άρα με τις απαντήσεις σας Μιχάλη και Γιώργο καταλήγουμε στο προφανές που λένε και οι οικονομιστές: το οικονομικό υπερβαίνει το πολιτικό, άρα το δημοψήφισμα δεν έχει κανένα νόημα ως μορφή πολιτικής αυτοθέσμισης παρά μόνο ως δημοσκόπηση της οικονομικής πολιτικής που πρέπει να υπηρετήσει το Κράτος προκειμένου να αναπτυχθούν οι παραγωγικές δυνάμεις. Αν λοιπόν ο ΣΥΡΙΖΑ υλοποιούσε το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης, το οποίο θα έθετε τις βάσεις για μια σοσιαλδημοκρατική μεταρρύθμιση της εγχώριας οικονομίας, όλοι θα ήμασταν ικανοποιημένοι.

        Δηλαδή μην επιχειρηματολογούμε υπέρ του δημοψηφίσματος για να καταλήξουμε πως υπό άλλες συνθήκες, υπό συνθήκες 5% ανάπτυξης του ΑΕΠ ετησίως, θα ήταν κάτι εντελώς άχρηστο. Γι’ αυτό είπα μην το βλέπουμε αφηρημένα τώρα που έχουμε μια συγκεκριμένη κατάσταση να διαχειριστούμε.

        Τώρα για το ΟΧΙ στη λιτότητα, μα αυτό δεν ήταν το νόημα της εκλογής του ΣΥΡΙΖΑ στις 25 Γενάρη ούτως ή άλλως; Δηλαδή τώρα τι μας κάνει να πιστεύουμε ότι “η Ευρώπη θα αλλάξει”; Αυτή η απουσία σημασιοδότησης του ΟΧΙ, ακόμα κι όταν προσφέρει μια ηθική ανάταση, τελικά συγκροτεί μια τόσο νοερή συμμαχία που αναπαράγει τις αντιφάσεις που καλείται να ξεπεράσει.

        Τέλος πάντων, επειδή ο χρόνος κυριολεκτικά τρέχει με ταχύτητες του φωτός ίσως να μην είναι η κατάλληλη ώρα για ευρύτερο προβληματισμό. Ας μείνουμε εδώ και ίσως σύντομα ίσως όχι να το ξανασυζητήσουμε με πιο καθαρό κεφάλι και έχοντας πάρει μια απαραίτητη απόσταση απ’ τα γεγονότα.

  4. Ρόζα Λούζερ Μπούργκ says

    Με ενα ποσοστό 40% ΑΚΥΡΟ θα πάρουν ηχηρή απάντηση απο τον ελληνικό λαό και στο ΝΑΙ και στο ΟΧΙ…. παρά απο το 60% ΑΠΟΧΗ που ειναι ανέφικτο!
    Ακόμα και το ΚΚΕ σήμερα υπαναχώρησε και πρότεινε το Λευκό, το Άκυρο ή την Αποχή (έτσι μετέδωσε το πρϊ ραδιοφωνική εκπομπή του Βήμα FM, toyl;axiston)…

  5. Rosa Loser Burg says

    Εμείς οι “αδύνατες” κοινωνικές ομάδες αλλά και οι συνειδητοποιημένοι πολίτες με ενα ΑΚΥΡΟ 40% θα μπορέσουμε να διαχειριστούμε αυτό το ποσοστό προς όφελός μας …κι αυτούς ας τους αφήσουμε να διαχειριστούν το υπόλοιπο ποσοστό που θα είναι το πολύ 30 + – 5% για έκαστη πλευρά!
    Θέλει αρετή και τόλμη η απελευθέρωση !!!

  6. http://www.respublica.gr/wp-content/uploads/2015/05/icon.png
    Athanasios Georgilas says

    Αγαπητέ Γιώργο με εκτίμηση σε όσα γράφεις νομίζω πως επιβεβαιώνουν όσους από μαρξιστική σκοπιά κατηγορούν την άμεση δημοκρατία για «φετιχοποίηση της διαδικασίας». Παραβλέπεις δηλαδή ένα σωρό άλλα περιβάλλοντα πολιτικής απροσδιοριστίας που πρέπει να ζυγίσουμε γιατί σε συνεπαίρνει η πραγματοποίηση του πολυπόθητου θεσμού του δημοψηφίσματος στην χώρα. Αλλά αυτό σημαίνει και: «δημοψήφισμα να είναι ναι και ας είναι ότι νάναι». Νομίζω πως όσο υπέρ είμαστε στα δημοψηφίσματα ως θέση αρχής άλλο τόσο πρέπει να έχουμε και καθαρό το μυαλό να τα διακρίνουμε από την παρωδία, αλλιώς σε τι άλλο θα διέφερε από την μεριά μας μια δογματική προσήλωση στην διαδικασία;

    Περί αυτού του δημοψηφίσματος γεγονός είναι πως εκτός από τον βαθύ ΣΥΡΙΖΑ όλοι όσοι συσπειρώνονται γύρω από το ΟΧΙ το αντιλαμβάνονται περισσότερο ως μια «αντί – Ναι» επιλογή παρά έχουν μια θετική εικόνα να δείξουν για το τι σημαίνει η προοπτική του – που αποδεδειγμένα πλέον μας οδηγεί στην ενίσχυση της κυβέρνησης και σε ένα «ροζ μνημόνιο».
    Το τελευταίο καταφύγιο των υπερασπιστών του ΟΧΙ είναι ο συναισθηματισμός. Τουλάχιστον αυτό αντιλαμβάνομαι όταν κάποιος δίνει ερμηνειες στο ΟΧΙ άλλες και διαφορετικές από αυτές που έχει το ψηφοδέλτιο. Αλλά εδώ έχουμε να κάνουμε με πολιτικές αποφάσεις και όχι με ποίηση η οποία θα άντεχε τον συμβολισμό και την εσωτερική υποκειμεντικότητα του καθενός.
    Το ότι και οι δύο σας Μιχάλη και Γιώργο καταλήγετε εντέλει να ερμηνεύετε το ΟΧΙ με τον δικό σας τρόπο – και όχι με αυτό που είναι στο ερώτημα του ψηφοδελτίου – ως μια απάντηση στο δογματικό ΤΙΝΑ επιβεβαιώνει τελικά την αδυναμία μας να σταθούμε πολιτικά απέναντι στο συγκεκριμένο ερώτημα και για αυτό προσφεύγουμε στο θεωρητικισμό παίρνοντας θέση στο δημοψήφισμα με βάση τις ιδεοληπτικές μας προθέσεις: Αν είμαστε δηλαδή εξ ορισμού υπέρ των δημοψηφισμάτων αναγκαστικά είμαστε υπέρ και αυτού και αν είμαστε εξ ορισμού αντί-νεοφιλελεύθεροι αναγκαστικά θα ψηφίσουμε αυτό που φαίνεται αντίθετο από αυτό που φαίνεται ως θρίαμβος του δόγματος τους. Όλα τα παραπάνω όμως περισσότερο μου θυμίζουν τα ήθη της βουλής όπου εκεί βλέπεις το ένα κόμμα να μην ψηφίζει νόμους που προτείνει το αντίπαλο ακόμα και αν συμφωνεί με το περιεχόμενο τους απλά και μόνο από τον φόβο μην στηρίξει το ιδεολογικό πλαίσιο του αντιπάλου.

    Γενικό συμπέρασμα – και αυτό κρατάω –πως κανείς δεν μιλά με πειθώ για μια πολιτική προοπτική του ΟΧΙ. Είναι το ίδιο μοιρολατρικό και ανεκδιήγητο όσο και το ΝΑΙ.

    • http://www.respublica.gr/wp-content/uploads/2015/05/icon.png
      Michail Theodosiadis says

      Θάνο αν η απάντηση του ΟΧΙ δεν είναι ξεκάθαρη τότε αυτό όντως αφήνει ανοιχτό πολλές διαφορετικές ερμηνείες. Μπορεί συναισθηματικές, μπορεί οικονομίστικες… οτιδήποτε… το θέμα είναι πώς το βλέπω εγώ! Τώρα μιλάω εγώ και όποιος δεν θέλει τραβάει το ρεβόλβερ του, όπως έλεγε και ένας παλιός καλός φίλος. Όποια στάση και αν κρατήσει κανείς, δεν είναι φανερό πως το ΟΧΙ είναι στάση ενάντια στη λιτότητα; Θα μου πεις, αν υπερισχύσει το ΟΧΙ ξεμπερδεύουμε με το ΤΙΝΑ; Σαφέστατα και δεν θα ξεμπερδέψουμε. Δηλαδή, έχουμε τον ψηφοφόρο του ΟΧΙ που βρίσκεται στον πάτο της κοινωνίας, και αυτόν του NAI που πιθανότατα δεν έχει να χάσει και τίποτα αν δει το μισθό του 100 ευρώ πιο κάτω τον επόμενο μήνα. Ο πρώτος θα κερδίσει τίποτα μετά την Κυριακή αν υπερισχύσει η δική του θέση; Προσωπικά δεν πιστεύω, τουλάχιστον όχι βραχυπρόθεσμα! Αν όμως υπερισχύσει το ΝΑΙ τότε τί γίνεται; Νομίζω εδώ η απάντηση είναι προφανής! Δηλαδή, δεν πρόκειται καν για ένα δημοψήφισμα που θα βοηθήσει την κοινωνία να διεκδικήσει κάτι. Είναι μια διαδικασία καθαρά αμυντική και, ως εκ τούτου, με «αρνητικό» χαρακτήρα. Αλλά, περιμένουμε κάτι περισσότερο, κάτι πραγματικά ριζοσπαστικό από ένα κόμμα όπως τον ΣΥΡΙΖΑ; Οπότε, και για να απαντήσω και στην ερώτηση του Νίκου «πιστεύεις ότι με το ΟΧΙ θα αλλάξει η Ευρώπη», σαφέστατα και δεν θα αλλάξει. Όποιος πιστεύει το αντίθετο είναι μάλλον αφελής! Απλά και ξεκάθαρα!

      Επί της ουσίας, δεν είμαι καν σίγουρος αν θέλω να αλλάξει η Ευρώπη. Αν στο κάτω κάτω ήθελε να αλλάξει δεν θα περίμενε κανέναν ΣΥΡΙΖΑ και κανένα εγχώριο δημοψήφισμα. Δεν το λέω αυτό για να δικαιολογήσω την αδράνεια και την απάθεια, αλλά δεν είμαι διατεθειμένος να περιμένω πότε «θα ωριμάσουν οι συνθήκες» ώστε ο Γερμανός να αρχίσει να στρέφεται ενάντια στη Μέρκελ και ο Γάλλος ενάντια στον Ολλάντ (λες και αν τους αμφισβητήσει θα τρέξει βουρ για την άμεση δημοκρατία, νομοτελειακά και αμετάκλητα). Αν όμως ο Ελληνικός λαός θέλει να αλλάξει ας αλλάξει, κάτι που σημαίνει ότι μπορούμε εμείς με δικές μας παρεμβάσεις να βοηθήσουμε σε μια τέτοια διαδικασία, δίχως να περιμένουμε πότε οι υπόλοιποι 27 λαοί αποφασίσουν να μπουν στο τραίνο (αντίθετα δηλαδή με αυτά που είχε προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ προεκλογικά, και – ω τί έκπληξη – απέτυχαν παταγωδώς). Γι’ αυτό άλλωστε και δεν τρέφω καμία πίστη για το έκτρωμα που αποκαλούμε Ευρωπαϊκή Ένωση (πόσο μάλλον για την ευρωζώνη). Δηλαδή, όταν άκουγα τον Ντάισελμπλουμ να λέει «δεν είστε μόνοι σας, υπάρχουν και άλλοι 18 στο παιχνίδι», πώς μεταφράζεται αυτό; Αν θέλετε να αλλάξετε εσείς τότε θα πρέπει να περιμένετε να αλλάξουν και οι άλλοι 18. Αν, δηλαδή, υποθέσουμε ότι κάθε έθνος είναι ταυτόχρονα και πολιτικό σώμα, τότε αυτό σημαίνει πως για να αλλάξει κάτι στο ένα θα πρέπει να συμφωνήσουν και τα άλλα 18 που ίσως δεν έχουν και κανένα ιδιαίτερο δεσμό μεταξύ τους… με άλλα λόγια, θα αλλάξει κάτι αυτόν τον αιώνα ή το ξανασυζητάμε κοντά 300 χρόνια μετά; (Πάνω κάτω αυτό όμως δεν λέει και ο ΣΥΡΙΖΑ; Όταν λέει «αλλάζουμε την Ευρώπη» τί εννοεί; Ότι θα αλλάξουν όλα τα 27 κράτη, μαζί και η Ελλάδα… ελπίζω όταν γίνει αυτό να ζουν ακόμα άνθρωποι στη γη! Μάλλον δουλευόμαστε ομαδικά έτσι;) Τώρα θα μου πεις, τί σλάλομ είναι αυτό; Το λέω όμως για να βοηθήσω να ξεκαθαρίσει η θέση μου. Ένα δημοψήφισμα αφορά συγκεκριμένο πολιτικό σώμα. Δεν μπορώ να κάνω κάτι για τα άλλα επί της ουσίας, και δεν έχω καμία δικαιοδοσία για κάτι τέτοιο, όπως φυσικά θα έπρεπε να ισχύει και το αντίθετο. Αλλά δεν ισχύει κι εδώ τίθεται ζήτημα υπερδομής και συνένωσης που δεν θα έπρεπε να υφίσταται καν.

      Πού θέλω να καταλήξω… όπως είπα και στο προηγούμενο άρθρο, ναι είμαι υπέρ των δημοψηφισμάτων. Προτιμώ όμως να μην διεξάγονται από τα πάνω. Αλλά ακόμα κι έτσι, είναι προτιμότερο να υπάρχουν. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν θα ασκήσω κριτική στην πρώτη περίπτωση, και φυσικά αν ήμουν a la carte υπέρ των δημοψηφισμάτων θα προτιμούσα να απέχω από τη διαδικασία, κατακρίνοντάς την ως Χ, Ψ, όπως κάνουν συνεχώς οι αναρχικοί μέσω του indymedia για οτιδήποτε δε συμβαδίζει με το δικό τους μικρόκοσμο. Ξέρω όμως ότι κανένας μας δεν επιθυμεί τέτοια στάση. Προτιμώ όμως τη συμμετοχή, ακόμα και αν το δημοψήφισμα είναι προβληματικό (αρνητικό, όπως το είπα), ακόμα αν αυτό δεν έχει καμία σχέση με την άμεση δημοκρατία. Προτιμώ να είμαι σε επαφή με την κοινωνία, να συμμετάσχω σε γεγονότα που δεν με βρίσκουν απόλυτα σύμφωνο (ασκώντας ταυτόχρονα κριτική αλλά αναγνωρίζοντας και τα όποια θετικά υφίστανται) παρά να κάθομαι και να γράφω όλη μέρα άρθρα για το πώς θα έπρεπε να είναι το ιδανικό πολίτευμα, δίνοντας συμβουλές στους πάντες, και απέχοντας μονομερώς από κάθε διαδικασία. Αν στόχος μας είναι απλά να κάνουμε κριτική και να συμμετάσχουμε μόνο σε ότι μας βρίσκει 100% σύμφωνους τότε δεν διαφέρουμε σε τίποτα από τους αναρχικούς: δηλαδή κλεινόμαστε στο μαγαζάκι μας, μιλάμε μόνο για τα του οίκου μας, θεωρητικολογούμε, και όταν συμβαίνει κάτι που δεν μας αρέσει 100% ως «μικροαστικό», «διαταξικό» μπλα μπλα μπλα… ξέρω όμως ότι κανενός η θέση εδώ μέσα δεν είναι τέτοια!

  7. http://www.respublica.gr/wp-content/uploads/2015/05/icon.png
    Athanasios Georgilas says

    Μιχάλη έχεις την ικανότητα να “κλέβεις” για δικά σου όλα τα επιχειρήματα!!! Μάλλον μένω αφοπλισμένος και αναγκάζομαι λοιπόν να συμφωνήσω μαζί σου αν και δεν καταλαβαίνω πως προκύπτει μετά να επιλέγουμε διαφορετικά πράγματα. Θα χρειαστώ περισσότερο χρόνο να το αφομοιώσω αυτό.

    Το μόνο που θα ρωτήσω επιπλέον είναι αν σου φαίνεται λογικό τα δημοψηφίσματα να υπόκεινται σε υποκειμενικές ερμηνείες και ο καθένας να λέει -όπως εσύ- τι σημαίνει για αυτόν το δημοψήφισμα. Υπάρχει κάτι τελείως αντιδημοκρατικό σε αυτή την ασάφεια που περίμενα οι κεραίες των υποστηρικτών της αμεσοδημοκρατίας να είχαν επισημάνει. Σίγουρα φταίει για αυτό η απαίδευτη κουλτούρα μας στην διαδικασία. Αλλά να λοιπόν ευκαιρία για να μάθουμε! Τα ερωτήματα στα δημοψηφίσματα λοιπόν πρέπει να είναι αυστηρά και να μην νοηματοδοτούνται κατά βούληση. Αλλιώς δεν μπορεί να λειτουργήσει κανονικά η διαδικασία, και κυρίως για να μην μπορεί κανείς μετά να πει «δεν κατάλαβα τι ψήφισα».

    Πολύ πιθανό αυτές οι ημέρες να μείνουν στην ιστορία ως η εβδομάδα όπου ένα ολόκληρο έθνος χάθηκε κυριολεκτικά στην μετάφραση του ΟΧΙ. Εσύ ας πούμε γράφεις πως “τουλάχιστον το ΟΧΙ σημαίνει “στάση ενάντια στη λιτότητα” αλλά εγώ σου θυμίζω πως ο Τσίπρας ώς εναλλακτική στο ΝΑΙ κρατάει στο συρτάρι ροζ μνημόνιο 47+10 σελίδων λιτότητας. Κατά τα φαινόμενα λοιπόν ένα ΟΧΙ δίνει την έγκριση στις 57 σελίδες μέτρων και όχι επιβάλει στάση των μέτρων. Οπότε αναφορικά με το ερώτημα στην προσωπική σου ερμηνεία έχεις εξαπατηθεί.

    Αποδέχομαι όμως τον συναισθηματισμό και το θυμικό. Το γράψαμε και το επισημάναμε και με τον Νικόλα πως είναι δίκαιο το ΟΧΙ που βγαίνει μέσα από την ψυχή όλων μας. Θα έπρεπε όμως να είναι καθήκον, όσων έχουμε το ελάττωμα να εκθέτουμε δημόσια τον εαυτό μας, όσα γράφουμε να είναι ένα βήμα προβληματισμένα περισσότερο από αυτό που η ψυχή μας λαχταρά. Εμ πάση περιπτώσει ο Τσίπρας έχει επανειλημμένα εξηγήσει πως ΟΧΙ δεν σημαίνει έξοδος από την Ευρώπη, πως επιπλέον δεν σημαίνει Ρήξη και σήμερα Παρασκευή έσπευσε να εξηγησει πως τελικά σημαίνει “νέα διαπραγμάτευση”. Εντωμεταξύ “νέα διαπραγμάτευση” σημαίνει κατά τις Βρυξέλες και το ΝΑΙ και ο Βαρουφάκης ξεπερνώντας άπαντες δηλώνει πως είτε ΝΑΙ είτε ΟΧΙ “πιθανόν 100%”(;;!!) θα υπάρξει νέα διαπραγμάτευση. Προσωπικά σηκώνω τα χέρια ψηλά!

    Οπότε αναρωτιέμαι: πόσο ώριμο είναι σε τέτοιες συνθήκες να μην υπάρχει ένα ενιαίο για όλο το πολιτικό σώμα δημοψήφισμα αλλά ο καθένας να πηγαίνει την Κυριακή στην κάλπη με το “δικό του ΟΧΙ”;

    • http://www.respublica.gr/wp-content/uploads/2015/05/icon.png
      Michail Theodosiadis says

      Κατ’ αρχάς, να είμαστε ξεκάθαροι από την αρχή, δεν θέλω με τίποτα τα σχόλια που γράφω να ερμηνευτούν ως προσωπική επίθεση ή αντιπαράθεση που στοχεύει στο άτομο με το οποίο διαφωνώ σε ορισμένα μόνο σημεία (άλλωστε στο δια ταύτα είμαστε κοντά). Το λέω αυτό έχοντας πολύ κακή εμπειρία σε online διαλόγους, που τις περισσότερες φορές οδηγούν σε ανούσια ρήξη. Ήδη διαβάζοντας καί το δικό σου καί του Νίκου καί του Γιώργου σκέφτομαι και ξανασκέφτομαι πράγματα. Το θεωρώ πολύ σημαντικό ότι ακόμα και από αυτήν σου την απάντηση πάλι κάτι θα μάθω και ίσως κάτι να αναιρέσω από αυτά που ήδη σκεφτόμουν πριν. Δεν το λέω για να κολακέψω. Άλλωστε η κολακεία είναι πρακτική ξένη προς τη δημοκρατική φιλοσοφία, μιας και αρμόζει μόνο σε δημαγωγούς και θλιβερούς yes men, που η θέση τους είναι στον κάδο της κοινωνίας. Κλείνω αυτήν την παρένθεση!

      Λές, «το μόνο που θα ρωτήσω επιπλέον είναι αν σου φαίνεται λογικό τα δημοψηφίσματα να υπόκεινται σε υποκειμενικές ερμηνείες και ο καθένας να λέει -όπως εσύ- τι σημαίνει για αυτόν το δημοψήφισμα. Υπάρχει κάτι τελείως αντιδημοκρατικό σε αυτή την ασάφεια που περίμενα οι κεραίες των υποστηρικτών της αμεσοδημοκρατίας να είχαν επισημάνει.» Από εδώ λοιπόν ξεκινάν όλα: σαφέστατα και σε μια δημοκρατία δεν πρέπει να υπάρχουν ασάφειες επιτηδευμένες και διφορούμενες απαντήσεις. Διότι μια από τις πιο βασικές δημοκρατικές «προϋποθέσεις» είναι η διαφάνεια. Διαφάνεια απόψεων αλλά και διαφάνεια στις πράξεις μας. Βρισκόμαστε όμως στη στιγμή, όπως έγραψα και σε προηγούμενο άρθρο, που η Ελληνική κοινωνία η ίδια ζει μέσα στην ασάφεια, και γι’ αυτό δεν ευθύνεται κανένας ΣΥΡΙΖΑ, κανένας Σόιμπλε και κανένας Γιουνκέρ. Όταν από τη μια ακούς ανθρώπους να σου λένε «δεν αντέχω άλλη λιτότητα» και από την άλλη «ωχ αμάν! Θα βγούμε από το ευρώ!», από μόνη της αυτή η αντίφαση οδηγεί σε συμπεράσματα του τύπου «πρέπει να παλέψουμε για τερματισμό της λιτότητας αλλά εντός του ευρώ» (όπου ευρώ ισούται με πολιτικές ordoliberalism, δηλαδή λιτότητα), πράγμα που οδηγεί σε ασάφειες του τύπου, θα ψηφίσω ΟΧΙ γιατί:
      α) από τη μια μεν θέλω το ευρώ – εφόσον κι εγώ Ευρωπαίος είμαι, και όχι κανένας τριτοκοσμικός χωριάτης ανατολίτης – αλλά από την άλλη δεν θέλω τις πολιτικές που αυτό συνεπάγεται (πλειοψηφική στάση νομίζω),
      β) γιατί δεν θέλω το ευρώ απλά και δεν θέλω να έχω καμία σχέση με αυτό (κάποιοι λίγοι – για την ώρα – το αντιλαμβάνονται έτσι) και τέλος,
      γ) για να τους δείξω εγώ (αυτό ίσως βρίσκεται πιο κοντά σε ψηφοφόρους της λογικής ΑΝΕΛ/ΧΑ).
      Φυσικά υπάρχουν και άλλοι λόγοι: ο δικός μου, για παράδειγμα που δεν θα τον αναλύσω τώρα γιατί δεν είναι της παρούσης και φυσικά δεν αντανακλά κάποιο σημαντικό ρεύμα μέσα στην κοινωνία.

      Τούτες λοιπόν οι αντιφάσεις πυροδοτούν αυτή την ασάφεια του τύπου: τί θα κάνουμε με το ΟΧΙ; Δηλαδή, πώς θα σταματήσουμε τη λιτότητα ενώ η Μέρκελ και ο Σόιμπλε (που δεν μπορούμε να τους αποχωριστούμε, εφόσον δεν θέλουμε να βγούμε από το κοινό νόμισμα) επιμένουν; Ποιό είναι το επόμενο βήμα; Μόνο αυτός που είναι υπέρ της επαναφοράς του εθνικού νομίσματος θα μπορέσει να σου απαντήσει ξεκάθαρα. Οι υπόλοιποι δεν θα το κάνουν. Και δεν θα το κάνουν διότι βρίσκονται σε άρνηση, αυτό τουλάχιστον διαπιστώνω εγώ, όπως είχα γράψει εδώ. Δεν μπορούν να συνειδητοποιήσουν ότι ο γάμος μεταξύ Ελλάδας και Ευρώπης έχει πάρει διαζύγιο εδώ και χρόνια. Μόνο μια μικρή μειοψηφία του 0ΧΙ εκφράζεται ανοιχτά και καθαρά «θέλω τη δραχμή, θέλω τη ρήξη, τελεία και παύλα». Ναι αλλά, όταν σε αποκαλούν τεμπέλη, διεφθαρμένο, ανεπρόκοπο, παράσιτο… αυτό τί είναι; Αν αυτό δεν σηματοδοτεί ότι οι Γερμανοί, οι Ολλανδοί και κυρίως οι βορειοευρωπαίοι έχουν ήδη έρθει σε ρήξη μαζί μας τότε μάλλον ξεχάσαμε τί σημαίνουν οι λέξεις. Αλλά, όπως είπα, δυστυχώς η Ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε βαθιά άρνηση, γι’ αυτό και ζει μέσα στις δικές της αντιφάσεις, οι οποίες εκφράζονται με αυτού του είδους τις ασάφειες, που τις αναπαράγει από το 2011 μέχρι και σήμερα. Ο διφορούμενος και αντιφατικός ΣΥΡΙΖΑ λοιπόν που έχει στο τσεπάκι του το ροζ μνημόνιο, αμοιβαία συμφωνία, λύση (πες το όπως θες) δεν είναι τίποτα περισσότερο παρά μια αντανάκλαση αυτής της γενικευμένης ασάφειας πάνω στο Ευρωπαϊκό ζήτημα. Από τη μια όχι στη λιτότητα αλλά από την άλλη μέσα στο ευρώ. Αυτό πού μας οδηγεί αν όχι σε ένα light μνημόνιο; Δηλαδή πρέπει να διαλέξεις: ή την πίτα ή τον σκύλο. Αλλά στη δεδομένη στιγμή μένουμε να επιλέξουμε την πίτα μισοφαγωμένη και τον σκύλο μισοπεινασμένο/μισοχορτάτο. Και όπως πολύ σωστά είχες γράψει και σε παλαιότερο άρθρο, «έχουμε τον ΣΥΡΙΖΑ που μας αξίζει». Αυτό είναι πολύ πολύ εύστοχο! Ναι έχουμε τον ΣΥΡΙΖΑ που μας αξίζει. Ασαφής, όπως κι εμείς ως κοινωνία. Μή ξεκάθαρος όπως και το ΟΧΙ του, όπως κι εμείς που δεν ξέρουμε – γιατί δεν θέλουμε να καταλάβουμε – πού βαδίζουμε, ή καλύτερα, πού μας έχουν βάλει να βαδίζουμε. Βλέπουμε λοιπόν πόσο σημαντική είναι αυτή η διαπίστωση του προηγούμενου σου άρθρου και πώς πολύ εύκολα κολλάει με τα δρώμενα: διαφορετικά θα βγαίναμε και θα λέγαμε «να αυτός ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι καλός, μήπως να βρούμε κανέναν άλλον ΣΥΡΙΖΑ να οδηγήσει το τιμόνι εκεί που πρέπει»; Εγώ λέω, βάλε όσους ΣΥΡΙΖΑ θέλεις. Αν εσύ ως κοινωνία δεν είσαι ξεκάθαρη τότε δεν θα είναι ξεκάθαρη και η κυβέρνησή σου. Άρα, βάζεις τη δημοκρατία στο συρτάρι κυνηγώντας ανεμόμυλους.

      • http://www.respublica.gr/wp-content/uploads/2015/05/icon.png
        George Koutsantonis says

        Εγώ δεν θα μακρηγορήσω (σε πολλά με κάλυψε και με προβλημάτισε τόσο ο Μιχάλης, όσο ο Θανάσης όσο και Νικόλας ), θεωρώ ωστόσο ότι καθένας από εμάς ξεχωριστά είναι πολύ μικρός για να σηκώσει από μόνος του το βάρος ενός πράγματος το οποίο είναι κατεξοχήν συλλογικό. Θεωρώ ότι η σημερινή κοινωνική και πολιτική κατάσταση είναι μια κατάσταση οικονομικού πολέμου και πρέπει καθένας από εμάς να βρει τον τρόπο να αντισταθεί στην πράξη σε αυτό τον πόλεμο ατομικά και συλλογικά όπου και όπως μπορεί. Νομίζω τις βασικές αρχές, τα επιχειρήματα και τις αξίες της άμεσης δημοκρατίας τις γνωρίζουμε όλοι όσοι γράφουμε εκθέτοντας τον εαυτό μας. Όπως και γνωρίζουμε (τουλάχιστον θεωρητικά γιατί είμαστε σχετικά νέοι άνθρωποι) τις διαφορές ανάμεσα στον ολοκληρωτισμό, στη δικτατορία, στον κοινοβουλευτισμό και τον μετακοινοβουλευτισμό.
        Αυτό που θέλω να πω (και επιτρέψτε μου να χρησιμοποιήσω όρους αγοράς) είναι πως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι «εάν το προϊόν ήταν ήδη έτοιμο, θα είχε ήδη βγει στην αγορά» Εφόσον λοιπόν δεν είναι και εφόσον το θέλουμε πρέπει να το φτιάξουμε μαζί.

  8. Αρχικά θεώρησα κι εγώ ότι έτσι όπως το έθετε ο Σύριζα επρόκειτο περί ψευτοδιλήμματος: “όχι” σε αυτό το μνημόνιο, “ναι” στη “διαπραγμάτευση” ενός “καλύτερου”.
    Επίσης θεώρησα ότι και αν ακόμα είχε κάποιο νόημα από πλευράς “τακτικής” να ψηφίσει κάποιος “όχι σε αυτό το μνημόνιο” (δηλ. να προβάλλει καιροσκοπικά προσκόμματα στις “διαπραγματεύσεις” με σκοπό τον εκτροχιασμό τους), η κυβέρνηση θα το ερμήνευε (το “όχι”, εάν επικρατούσε) όπως τη συνέφερε: είτε (όπως ισχυριζόταν) ως προτροπή για “καλύτερο” διαπραγματευτικό αποτέλεσμα, είτε (αν “στράβωνε” η “διαπραγμάτευση”) για εισαγωγή διπλού νομίσματος (κατά τη γνώμη μου ό,τι χειρότερο), είτε ως “ναι” (όπως τελικά -και απροκάλυπτα- έκανε).
    Και, μετά από τα παραπάνω, η πρώτη μου σκέψη ήταν φυσικά η αποχή (άλλωστε γενικότερα δεν πηγαίνω καν να ψηφίσω).
    Ωστόσο σε διάστημα 24 ωρών (ίσως και λιγότερο) είχε φανεί πιο ήταν το πραγματικό δίλημμα: “ναι ή όχι στο ευρώ πάση θυσία”. Κανείς δεν περίμενε να το θέσει η Μέρκελ (“ο ελληνικός λαός αποφασίζει για την παραμονή του στην ευρωζώνη”) για να εκληφθεί όπως τελικώς εξελήφθη. Το πραγματικό δίλημμα (και όχι το κουτοπόνηρο συριζέικο) είχε γίνει ήδη αντιληπτό, ίσως κι από την πρώτη στιγμή, από όλους όσους καλούντο να ψηφίσουν (είτε τους “ναι”, είτε τους “όχι”). Φυσικά αυτό αποτελεί υποκειμενική μου εκτίμηση και διαπίστωση.
    Το συμπέρασμά μου ότι το πραγματικό δίλημμα ήταν το “ναι ή όχι στο ευρώ πάση θυσία” επιβεβαιώθηκε από την επόμενη κιόλας μέρα, όταν είδα το παλιρροϊκό κύμα των μεγατόνων της τρομο-προπαγάνδας από τους μηντιάρχες, όταν είδα τα “επιχειρήματα” της διεθνούς γλώσσας των βολεμένων (όπως ότι “οι φτωχοί κάνουν λάθος επιλογές στις κρίσιμες -για τους βολεμένους;- στιγμές”), όταν είδα τους “αυτοπυροβολισμούς” των πολιτικάντηδων και των τεχνοκρατίσκων (βλ. απροκάλυπτες απειλές Σόιμπλε, Σουλτς κ.α.), όταν είδα το πόσο αντιαισθητικός ήταν συνολικά ο τρόπος της άλλης πλευράς (αυτής του “ναι”) . Τότε μου έφυγαν και οι τελευταίες αμφιβολίες σχετικά με το τί διακυβευόταν πραγματικά. Και στήριξα το “όχι στο ευρώ πάση θυσία”. (εδώ ένα αφισάκι που είχα φτιάξει: http://hypnovatis.blogspot.gr/2015/07/blog-post_3.html#more)
    Το “δημοφήφισμα” είχε προσφέρει στην κοινωνία την πόλωση που χρειαζόταν και είχε αποκτήσει μια δυναμική, η οποία είχε ξεφύγει εμφανώς από τον προκρούστειο έλεγχο αυτών που το προκήρυξαν. Άλλωστε η εν λόγω δυναμική διατηρείται και αυτές τις ώρες, που η κυβέρνηση οργανώνει την “κωλοτούμπα”.
    Θέλω να καταλήξω ότι όσο συγκροτημένη κι αν είναι μια ανάλυση (όπως αυτή που συζητιέται εδώ), η πραγματική ζωή (ή απλά η ζωή) είναι αυτή που θέτει τελικά τους όρους, τα διλήμματα και τα διακυβεύματα.

    • Νικόλας Γκίμπης says

      Φίλε Θοδωρή: μα ακριβώς η πραγματική ζωή σήμερα δείχνει ότι τελικά το δίλημμα για την κοινωνία είτε δεν ήταν “ευρώ ή δραχμή” -μάλιστα εγώ εικάζω ότι ένα σημαντικό μέρος όσων είπαν ΟΧΙ και δεν βρίσκονται στον πάτο του οικονομικού ιστού ίσως και να ανακουφίστηκαν που τελικά το ΟΧΙ δεν μας πέταξε απ’ την ευρωζώνη- είτε ακόμα κι αν ήταν ουδείς δείχνει προετοιμασμένος για κάτι τέτοιο αυτή τη στιγμή μέσα στην πραγματική ζωή.

      Ειδάλλως, τώρα θα είχαμε αυτό το 62% στους δρόμους να προσπαθεί να ανατρέψει την κυβέρνηση που όχι μόνο μας κράτησε στο ευρώ, αλλά μας κράτησε και με πολύ επαχθέστερους όρους απ’ αυτούς που υποτίθεται εξεγειρόταν πριν 10 μέρες και ανακοίνωνε δημοψήφισμα. Αλλά αυτό το μούδιασμα εξακολουθεί μέχρι νεοτέρας να αποδεικνύει ότι δεν ήταν σαφές στον λαό για ποιον πολιτικό λόγο ψήφισε ΟΧΙ. Το μόνο που ήταν σαφές είναι το ψηφίζουμε ΟΧΙ αλλά δεν αναλαμβάνουμε την ευθύνη αυτού του αποτελέσματος (ούτε η κυβέρνηση, ούτε η κοινωνία στο σύνολό της, ούτε οι “από τα κάτω”).

      Στην πράξη λοιπόν αποδείχτηκε ότι κανείς μας δεν έχει ακόμη συνείδηση του τι σημαίνει “επιστροφή σε εθνικό νόμισμα”, τι μέτρα πρέπει να παρθούν για να επιτευχθεί αυτό, τι πολιτικές κινήσεις πρέπει να γίνουν ώστε να σφραγιστεί αυτή η μετάβαση κ.ο.κ. Διότι η δραχμή δεν είναι μια επιλογή όπου όλα τα υπόλοιπα μένουν ίδια και απλά αλλάζει το νόμισμα.

      Αλλά αυτό το δημοψήφισμα έδωσε κάτι σπουδαίο: το τέλος της σχετικοποίησης της πολιτικής. Πλέον όποιος από εμάς δεν θέλει αυτή τη ζωή, με μνημόνια, λιτότητα, σκληρό υπερεθνικό νόμισμα, μαζική ανεργία, αυτοκτονίες, ανθρωπολογική αποθέσμιση, νεοφιλελευθερισμό, κατάρρευση της δημόσιας πρόνοιας, 50 χρόνια εργασιακής σκλαβιάς, ιδιωτικοποιήσεις κ.ο.κ. θα πρέπει να είναι αρκετά σαφής ως προς τις θέσεις του, οι δημαγωγοί θα είναι δύσκολο να κοροϊδέψουν ότι η αλλαγή του παραδείγματος της λιτότητας θα είναι σαν να αλλάζουμε μάρκα απορρυπαντικού.

      Και εδώ θα δούμε μέσα στην πραγματική ζωή αν τα διλήμματα που μας θέτει η επανεμφάνιση της Ιστορίας μπορούμε πραγματικά να τα δαμάσουμε με τις πράξεις μας ή αν είμαστε μόνο παχιά λόγια αλλά κατά βάθος βολεμένοι μ’ αυτό που ζούμε.

      Φιλικά πάντα.

  9. Πέρασε ένας μήνας και κάτι και το ίδιο το δημοψήφισμα σχεδόν ξεχάστηκε. Ωστόσο, στην πολιτική και στην οικονομία εντός Ελλάδος, τίποτε δεν είναι όπως ήταν πριν το δημοψήφισμα. Και τίποτε από αυτά που συζητιούνται στις Βρυξέλλες, στο Παρίσι, στο Βερολίνο δεν είναι ίδιο με τις συζητήσεις του Ιουνίου και τιυ Μαίου. Αναρωτιέμαι λοιπόν πόσο υπερβολική ήταν η πρόβλεψη από τις 28 Ιουνίου 2015:
    «Ο κ. Τσίπρας μοιάζει εκ πρώτης όψεως με τον βαρώνο Μινχάουζεν που κόλλησε στο βάλτο και για να μη πνιγεί κέντρισε το άλογο και πιάστηκε από τα μαλλιά του. Το αποτέλεσμα δεν θα είναι αυτό που μας αφηγείται: ο ίδιος δεν θα σηκωθεί λίγο ψηλότερα. Ομως ο βάλτος κινείται, κι έτσι ο πρωθυπουργός προσφέρει υπηρεσία και γράφει ιστορία, γιατί αυτή η “απρόβλεπτη” πολιτική επίπτωση είναι που μετράει στην πράξη».
    Οι υπνοβάτες και ο βαρώνος Μινχάουζεν – πολιτικό λάθος και σωστό δημοψήφισμα
    http://aftercrisisblog.blogspot.com/2015/06/blog-post_28.html

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *