Έτος: 2015

Η συντήρηση και τα αδιέξοδα της αριστερής (και όχι μόνο) ιδεολογικοποίησης

Η κενότητα αυτής της ρητορικής, που πρέσβευε την αλλαγή στην Ευρώπη μετά την ανάληψη της εξουσίας από μια αριστερή κυβέρνηση στην Ελλάδα, κατέστη ορατή ιδίως έπειτα από τη συνθηκολόγηση της κυβέρνησης Τσίπρα στις διαταγές των πιστωτών. Στην πραγματικότητα η άτακτη οπισθοχώρηση μετά το δημοψήφισμα φανερώνει τόσο τις εγγενείς αδυναμίες ολόκληρου του αριστερού ιδεολογικού μηχανισμού όσο και την (αυτ)απάτη της (αριστερής) ιδεολογικοποίησης, που στην ουσία αντί να οδηγεί στην περαιτέρω πολιτικοποίηση (η οποία, φυσικά, προϋποθέτει και έμπρακτη δράση) της κοινωνίας, ενισχύει περαιτέρω την αποστασιοποίηση, τη συντήρηση, καθώς και τον εγκλεισμό μας στην ιδιωτική σφαίρα, εκτρέφοντας την ίδια στιγμή μια ψευδή εικόνα πολιτικής συμμετοχής.

Μοντέλα φιλελεύθερης δημοκρατίας: Μια παρουσίαση του έργου του C. B. Macpherson

Το σύγγραμμα «Η ιστορική πορεία της φιλελεύθερης δημοκρατίας/The Life and Times of Liberal Democracy» του Καναδού Crawford Brough Macpherson γράφηκε το 1977 και έχει επηρεάσει σημαντικά μετέπειτα μελετητές της θεωρίας της φιλελεύθερης δημοκρατίας όπως οι David Held και John Rawls. Στα ελληνικά εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1986 υπό την διεύθυνση του Παναγιώτη Κονδύλη στη σειρά «Φιλοσοφικής και Πολιτικής Βιβλιοθήκης»των εκδόσεων Γνώση. Ο Macpherson προτείνει τη χρήση μοντέλων για να περιγράψει τα στάδια της σύγχρονης δημοκρατίας από τις αρχές του 19ου αιώνα μέχρι και τις ημέρες μας. Επιπλέον, στο τέλος του βιβλίου, στο κεφάλαιο με τίτλο «Δημοκρατία της συμμετοχής», αναπτύσσει τον προβληματισμό αν «η φιλελεύθερη δημοκρατία στα πλαίσια ενός μεγάλου εθνικού κράτους είναι δυνατόν να εξελιχθεί σε μια μεικτή (άμεση και έμμεση μαζί) δημοκρατία: δηλαδή αν είναι δυνατό να εξελιχτεί προς την κατεύθυνση μιας πληρέστερης συμμετοχής, η οποία μπορεί να απαιτεί μηχανισμούς διαφορετικούς από το τυπικό κομματικό σύστημα». Για τη μετάβαση αυτή ο Macpherson διατυπώνει μια σειρά από αρνητικές και θετικές προϋποθέσεις που είτε υπαγορεύουν είτε απαγορεύουν αυτήν την δυνατότητα. Η συνείδηση του ατόμου μέσα …

Θεσμός: Η φιλοσοφική διαπαιδαγώγηση των κυβερνώντων

Στο παρόν άρθρο προτείνουμε συγκεκριμένη μορφή της παλιάς και νεότερης και για πολλούς αυτονόητης σκέψης για εκπαίδευση των κυβερνώντων πριν την ανάληψη του συγκεκριμένου αξιώματος. Στην πρόταση αυτή δεν μας οδηγεί η απαξίωση του υπάρχοντος πολιτικού συστήματος––παρά την ένταση της επικαιρότητας––αλλά η επιθυμία βελτίωσης και επικουρίας σε όλες τις θέσεις της κοινωνικοπολιτικής δομής, ώστε να γίνει το σύστημα (του οποίου αποτελούμε μέλη και στο οποίο οφείλουμε την ύπαρξή μας) πιο λειτουργικό. Αυτό μπορεί να γίνει με βέλτιστη διαχείριση και διοχέτευση της κοινωνικής ενέργειας και της πρωτογενούς πολιτικής προαίρεσης όλων των χώρων με συναίνεση και επιμερισμό έργου.

Κορνήλιος Καστοριάδης – Προϋποθέσεις της δημοκρατίας

Ο Rousseau, η εκπροσώπηση και ο κυρίαρχος – Stuart Mill, η αρχαία δημοκρατία και ο κύκλος της δημιουργίας: η δημοκρατία προϋποθέτει ενεργούς πολίτες· αυτή η ενεργός συμμετοχή είναι αποτέλεσμα της δημοκρατίας – Άλλες πλευρές της θέσμισης της δημοκρατίας: η δημιουργία ενός δημόσιου χώρου και ο από κοινού χειρισμός της βίας – Η δημοσιότητα της γνώσης – Η μόνιμη λειτουργία της πόλης ως υπόθεσης που αφορά τους πάντες έχει ως αποτέλεσμα η πόλις να είναι υπόθεση που αφορά τους πάντες – Η δημιουργία ενός ουσιαστικού δημόσιου χρόνου

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης συζητώντας με γάλλους αναρχικούς στο Radio Libertaire

Όμως επίσης είναι και αυτό που εγώ αποκαλώ ασημαντότητα. Ας δούμε για παράδειγμα τί συμβαίνει στην οικονομία: Έχουμε την θλιβερή επιχειρηματολογία του νεοφιλελευθερισμού, η οποία είναι γελοία. Και αυτό δεν έχει να κάνει με το ότι εμείς είμαστε αντίθετοι. Η επιχειρηματολογία αυτή είναι εγγενώς γελοία. Έχει ήδη απορριφθεί από αστούς οικονομολόγους, όπως τον Κέυνς και από άλλους, εδώ και 50-60 χρόνια. Και επανέρχεται με κάτι γιατροσόφια, με κάτι οικονομικά τεχνάσματα που είναι απλώς προκαταλήψεις. Κατά πάσα πιθανότητα, αυτοί που ωφελούνται δεν πιστεύουν πραγματικά σε όλα αυτά. Πιστεύουν στους ισολογισμούς, στα κέρδη και την εξουσία τους…

Μια ρεαλιστική αποτίμηση της κρίσης στους κόλπους της ευρωπαϊκής «οικογένειας»

Η ανθρωπότητα έχει τρελαθεί. Η ανασφάλειά της έχει χτυπήσει κόκκινο. Η ανθρωπότητα δεν τρέμει τίποτε περισσότερο απ’ τον ίδιο τον εαυτό της. (Ο Ιμμάνουελ Καντ του Τόμας Μπέρνχαρντ) Είναι πρόδηλο ότι τα τελευταία έτη υπάρχει ένας σχετικός πληθωρισμός απόψεων γύρω απ’ την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το σχετικό ενδιαφέρον μιας όλο και μεγαλύτερης μερίδας των ευρωπαϊκών πληθυσμών ίσως και να αποδεικνύει πως η ΕΕ μπαίνει σε τροχιά περαιτέρω ενοποίησης που δεν αφορά πλέον μόνο ζητήματα καταναλωτικής υφής, αλλά διεισδύει όλο και πιο άμεσα σε στρατηγικούς τομείς χάραξης πολιτικής – κάτι που μέχρι πρότινος θεωρούνταν προνομιακό πεδίο του εκάστοτε έθνους-κράτους. Αν θα μπορούσε να γίνει μια ταξινόμηση του δημοσίου λόγου, ειδικότερα στην εγχώρια πολιτική σκηνή, δύο είναι οι κύριες τάσεις που διακρίνονται μέσα απ’ την αντιπαράθεση: αφενός, ένας ταυτοτικός ευρωπαϊσμός που συσπειρώνει διαχρονικά τους φιλελεύθερους μαζί με την ανανεωτική και την ευρωκομμουνιστική Αριστερά, και ερμηνεύει την παραμονή της Ελλάδας στην ΕΕ ως ζήτημα υπαρξιακής πληρότητας· αφετέρου, ένας αντιευρωπαϊκός λαϊκισμός που, τόσο στην αριστερή όσο και στη δεξιά του εκδοχή, περιορίζεται στο να ελεεινολογεί τη νέα τάξη πραγμάτων και …

Σκέψεις από ένα πλοίο με Σύριους

του Άρη Χατζηνικολάου Τον Ιούλιο πήγαμε σε ένα μικρό νησί στα Δωδεκάνησα. Σε διάφορες παραλίες που πηγαίναμε βλέπαμε παραπεταμένα δεκάδες σωσίβια και παντόφλες στην ακτή, από τους Σύριους που έρχονταν κατά εκατοντάδες κάθε μέρα. Στον γυρισμό ήμασταν στο καράβι περίπου 1500 άτομα, οι 1000 ήταν Σύριοι που είχαν ξεβραστεί στο νησί και πήγαιναν στην Αθήνα για να πάρουν χαρτιά. Κοιμηθήκαμε το βράδυ σε ένα χολ 40 τετραγωνικών στο κατάστρωμα περίπου 20 άτομα, ο ένας πάνω στον άλλον κυριολεκτικά. Σε κάποια φάση μέσα στο βράδυ ξυπνάω επειδή ο διπλανός μου Σύριος αλλάζει πλευρό και με σκουντάει και λέω να βγάλω φωτογραφία την όλη φάση. Διαπιστώνω ότι το σακίδιο μου (που μέσα είχα την μηχανή) το χρησιμοποιούν για μαξιλάρι 2 Σύριοι, οπότε δεν τους ξυπνάω. Ακολουθούν κάποιες σκέψεις που έκανα κατά την διάρκεια του ταξιδιού μαζί τους. Τα συναισθήματα ήταν έντονα, ανάμεικτα και αντικρουόμενα. Το πρώτο συναίσθημα που ένιωσα ήταν λύπη και θέληση για αλληλεγγύη-βοήθεια. Έβλεπα μικρά παιδιά ή βρέφη στην αγκαλιά των μανάδων ή να κοιμούνται πάνω σε χαρτόνια στα πατώματα. Ένα συγκεκριμένο περίπου 2 ετών …

Πολιτική και δημοκρατία στον αντεστραμμένο κόσμο

Μέσα στον πραγματικά αντεστραμμένο κόσμο, η αλήθεια είναι μια στιγμή του ψεύδους Γκυ Ντεμπόρ (1967) Μιλώντας για πολιτική, με τη γνήσια και σχετικά πεπαλαιωμένη σημασία της λέξης, αυτό που συνήθως εννοούμε είναι εκείνη τη συλλογική δραστηριότητα που έχει ως κατ’ εξοχήν αντικείμενο τη συνολική θέσμιση της κοινωνίας με τρόπο ρητό και διαυγή. Βασική προϋπόθεση είναι η ύπαρξη μιας πολιτικής κοινότητας η οποία, ως τέτοια, οριοθετεί ένα minimum πλαίσιο κοινών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που δίνουν τη δυνατότητα για ενεργό συμμετοχή στις δημόσιες υποθέσεις ώστε οι ζωντανοί, συγκεκριμένοι και έχοντες ένα πρόσωπο αναγνωρίσιμο από τους άλλους άνθρωποι να συντίθενται μέσα από το, ή/και να αντιτίθενται στο, αφηρημένο, «ιδεατό» και κανονιστικά συγκροτημένο υποκείμενο της κοινότητας. Ακριβώς αυτό το αντικείμενο και αυτές οι προϋποθέσεις είναι που ώθησαν τον Αριστοτέλη να προσδιορίσει την πολιτική ως δραστηριότητα αρχιτεκτονική· εκεί όπου το άτομο, όντας «φύσει» πολιτικό ον κατά τον σταγειρίτη διδάσκαλο, μπορεί και σφυρηλατείται μέσα στον κοινό κόσμο της πράξης και της ομιλίας, λαμβάνει μέρος στην πολιτική λειτουργία της κοινότητάς του η οποία και τον αφορά άμεσα, την τροποποιεί και τη μετασχηματίζει …

Ο Μέγας Ιεροεξεταστής

Μετάφραση από τα ρώσικα Ελένη Μπακοπούλου, Αδελφοί Καραμαζὠφ του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, εκδόσεις ΙΝΔΙΚΤΟΣ – Μιὰ εἰσαγωγὴ εἶναι ἀπαραίτητη. Ἡ δράση ἐξελίσσεται στὸν 16ο αἰῶνα στὴν Ἱσπανία, στὴ Σεβίλλη, τὴν πιὸ φρικτή περίοδο τῆς Ἱερᾶς Ἐξέτασης, τότε που στό όνομα της δόξας του Θεοῦ ἄναβαν καθημερινά πυρές και σε μεγαλοπρεπῆ ὁλοκαυτώματα ἒκαιγαν αιρετικούς. Ἓκείνη την στιγμή ὃχι με τον τρόπο ποὺ ὑποσχέθηκε νὰ ξαναγυρίσει, στοὺς αἰῶνες τῶν αἰώνων, μὲ τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, σ᾿ ὅλη του τὴν οὐράνια δόξα, ἃλλά ξαφνικά ξαναγυρίζει κοντὰ στοὺς ἀνθρώπους, μὲ τὴ μορφὴ ποὺ εἶχε κατὰ τὴ διάρκεια τῶν τριῶν χρόνων τῆς δημόσιας ζωῆς του. Σιωπηλός, περνᾷ καταμεσὶς τοῦ πλήθους, μ᾿ ἕνα χαμόγελο ἀπέραντης συμπάθειας. Ἡ καρδιά του πλημμυρίζει ἀπὸ ἀγάπη, τὰ μάτια του ἀντανακλοῦν τὴ Γνώση, τὸ Φῶς, τὴ Δύναμη, ποὺ φωτίζουν καὶ ξυπνοῦν τὴν ἀγάπη στὶς καρδιές, τοὺς ἁπλώνει τὰ χέρια, τοὺς εὐλογεῖ, μιὰ ἀρετὴ ἐξυγίανσης βγαίνει ἀπ᾿ τὴν κάθε ἐπαφὴ μαζί του κι᾿ ἀκόμη ἀπ᾿ τὰ φορέματά του. Ὁ λαὸς χύνει δάκρυα χαρᾶς καὶ φιλᾷ τὸ χῶμα ὅπου πατᾷ. Τὰ παιδιὰ σκορπίζουν λουλούδια στὸ πέρασμά του καὶ φωνάζουν …

Beyond Ideology: Rethinking contextuality (by Yavor Tarinski)

Moving beyond Ideology does not mean abdicating from our ideas and principles but their constant reevaluation and development. To the fears that without ideological identities we will be absorbed by the dominant culture of political apathy and mindless consumerism we can answer with the creation of a broad citizen culture of autonomous individuals who are, before all, speakers of words and doers of deeds [12]. Such a broad concept, based, as proposed by Mary Dietz, on the virtue of mutual respect and the principle of “positive liberty” of self-governance (and not simply the “negative liberty” of non-interference), will keep the anti-authoritarian spirit while allowing for interaction with large sections of the society and the implementation in practice of our ideas in different contexts.