Σκέψεις για τη γενική κατάργηση των πολιτικών κομμάτων

Επιμέλεια: Γιώργος Κουτσαντώνης

Η Σιμόν Βέιλ διατυπώνει με τον δικό της, εκφραστικά ιδιαίτερο, τρόπο και με εμβριθή νου, ένα δριμύ κατηγορώ κατά των πολιτικών κομμάτων. Σήμερα πολλοί άνθρωποι συνεχίζουν να συνδέονται, ή να εξαρτώνται, ή και να πιστεύουν στα πολιτικά κόμματα. Ωστόσο ταυτόχρονα και αντιφατικά, όλο και πιο συχνά, οι ίδιοι αυτοί άνθρωποι, καταγγέλλουν τον εκφυλισμό τους αλλά και τονίζουν συχνά με έμφαση «τι να κάνουμε, αναγκαίο κακό είναι και αυτά». Μιλούν για το πόσο μεγάλες ευθύνες έχουν, πόσο αυτά έχουν ξεπουληθεί στον κεφαλαιοκρατισμό, πόσο έχουν βυθιστεί στις διαπλοκές και τις καταχρήσεις, στο πελατειακό κράτος, κλπ.  Η Σιμόν Βέιλ όμως δίχως αναστολές και αντιφάσεις δηλώνει ανοιχτά: «Το κακό των πολιτικών κομμάτων βγάζει μάτι […] δεν υπάρχει μέσα τους κάτι αγαθό, που να καταβάλλει το κακό και να καθιστά έτσι την ύπαρξή τους επιθυμητή». Έτσι προσεγγίζει την κατάργηση (αποκήρυξη) των κομμάτων ως πράξη του «καλού», ως μια αφύπνιση κατά της πνευματικής παραίτησης των ανθρώπων. Στην ταραχώδη σύγκρουση ανάμεσα στην ιδεολογία και την ουτοπία, η Βέιλ αντιπροτείνει μια υπεύθυνη και κοπιώδη στάση. Μια στάση όπου στο κέντρο της βρίσκεται το αγαθό. Δεν μένει σε τετριμμένες και επιφανειακές λύσεις που προτείνουν μια εργαλειακή κοινωνικοποίηση και πολιτικοποίηση της ζωής, αλλά αναζητά το βαθύτερο νόημα της ελευθερίας και της δικαιοσύνης. Ακολουθεί απόσπασμα από το βιβλίο της Σιμόν Βέϊλ Για την Κατάργηση των Κομμάτων, μτφρ. Σωτήρης Γουνελάς, εκδ. ΑΡΜΟΣ Αθήνα, 2011.

———- / ———-

«Τo αληθινό πνεύμα του 1789 συνίσταται στη σκέψη, όχι ότι κάτι είναι σωστό επειδή το θέλει ο λαός, αλλά επειδή, υπό ορισμένες συνθήκες, η βούληση του λαού έχει μεγαλύτερη τύχη να συμμορφωθεί με τη δικαιοσύνη από οποιαδήποτε άλλη βούληση» (Σιμόν Βέιλ).

Για να εκτιμήσουμε τα πολιτικά κόμματα σύμφωνα με το κριτήριο της αλήθειας, της δικαιοσύνης, του δημοσίου καλού, αρμόζει να αρχίσουμε να ξεχωρίζουμε τα ουσιαστικά τους γνωρίσματα. Μπορούμε να απαριθμήσουμε τρία:

  • Ένα πολιτικό κόμμα είναι μια μηχανή κατασκευής συλλογικού πάθους.
  • Ένα πολιτικό κόμμα είναι ένας οργανισμός καμωμένος να ασκεί συλλογική πίεση στη σκέψη καθενός ανθρώπου που αποτελεί μέλος του.
  • Πρώτος σκοπός, και σε τελική ανάλυση ο μοναδικός, κάθε πολιτικού κόμματος είναι να ενδυναμώνεται το ίδιο, και τούτο χωρίς κανένα όριο.

Το τριπλό αυτό χαρακτηριστικό δείχνει ότι κάθε κόμμα είναι ολοκληρωτικό από φύση και πρόθεση. Εάν δεν είναι στην πραγματικότητα, τούτο οφείλεται στο ότι οι υποστηρικτές του δεν είναι λιγότερο ολοκληρωτικοί από εκείνο.

Τα τρία αυτά γνωρίσματα αποτελούν έμπρακτες αλήθειες ολοφάνερες σε όποιον έχει προσεγγίσει τη ζωή των κομμάτων.

Το τρίτο χαρακτηριστικό είναι η ξεχωριστή περίπτωση ενός φαινομένου που παράγεται παντού όπου το συλλογικό κυριαρχεί στα σκεπτόμενα υποκείμενα. Είναι η αντιστροφή της σχέσης μεταξύ σκοπού και μέσου. Παντού, χωρίς καμία εξαίρεση, όλα όσα θεωρούνται σκοποί είναι από τη φύση τους, από τον ίδιο τους τον ορισμό, από την ουσία τους και κατά τον πιο αυτονόητο τρόπο αποκλειστικά και μόνο μέσα. Θα μπορούσαμε να παραθέσουμε όσα παραδείγματα θέλουμε σε όλους τους τομείς. Χρήμα, εξουσία, κράτος, εθνικό μεγαλείο, οικονομική παραγωγή, πανεπιστημιακά διπλώματα και πλήθος άλλα.

Μονάχα το αγαθό είναι σκοπός. Καθετί που ανήκει στο επίπεδο των γεγονότων βρίσκεται στην τάξη του μέσου. Όμως, η συλλογική σκέψη είναι ανίκανη να υψωθεί πάνω από το επίπεδο των γεγονότων. Είναι μια σκέψη ζωώδικη. Δεν διαθέτει την έννοια του αγαθού παρά ίσια ίσα για να διαπράξει το σφάλμα να θεωρήσει αυτό ή εκείνο το μέσο ως ένα απόλυτο αγαθό.

Αυτό ισχύει για τα κόμματα. Ένα κόμμα είναι κατά κανόνα ένα εργαλείο για να υπηρετήσει μια ορισμένη αντίληψη για το δημόσιο αγαθό.

Τούτο αληθεύει ακόμη και γι’ αυτούς που συνδέονται με συμφέροντα μιας κοινωνικής κατηγορίας, γιατί υπάρχει πάντα μια ορισμένη αντίληψη για το δημόσιο αγαθό χάρη στην οποία θα υπάρχει σύμπτωση ανάμεσα στο δημόσιο αγαθό και τα συμφέροντα. Πρόκειται όμως για εξαιρετικά ασαφή αντίληψη. Αυτό αληθεύει ανεξαιρέτως και σχεδόν χωρίς διαφορά βαθμών. Τα κόμματα τα πιο ασυνεπή και τα πιο αυστηρά οργανωμένα είναι ίσα λόγω της ασάφειας των αρχών τους. Κανένας, όσο κι αν μελέτησε σε βάθος την πολιτική, δεν θα ήταν ικανός να εκθέσει με ακρίβεια και διαύγεια τις αρχές ενός κόμματος, περιλαμβανομένου, αν το έφερνε η περίσταση, και του δικού του.

Οι άνθρωποι ούτε που το ομολογούν στον εαυτό τους. Εάν το ομολογούσαν, θα δοκίμαζαν απλοϊκά να δουν σε αυτό το σημάδι μιας προσωπικής ανικανότητας, μη έχοντας αναγνωρίσει ότι η έκφραση «οι αρχές ενός πολιτικού κόμματος» δεν μπορεί ποτέ, από την ίδια τη φύση των πραγμάτων, να σημαίνει τίποτα.

Ένας που περνά τη ζωή του γράφοντας ή εξετάζοντας προβλήματα ιδεών, σπάνια διαθέτει δικές του ιδεολογικές αρχές. Μια συλλογικότητα δεν έχει ποτέ. Δεν συνιστούν συλλογικό εμπόρευμα.

Μπορούμε να μιλούμε, είναι αλήθεια, για το χριστιανικό δόγμα αρχών, το ινδουιστικό, το πυθαγόρειο και ούτω καθεξής. Αυτό που δηλώνεται με αυτή τη λέξη δεν είναι ούτε ατομικό ούτε συλλογικό. Είναι κάτι τοποθετημένο άπειρα πιο πάνω από το ένα και το άλλο επίπεδο. Είναι καθαρά και απλά η αλήθεια.

Ο σκοπός ενός πολιτικού κόμματος είναι αόριστος και μη πραγματικός. Αν ήταν πραγματικός, θα απαιτούσε μια πολύ μεγάλη προσπάθεια προσοχής, γιατί μια αντίληψη για το δημόσιο αγαθό δεν είναι εύκολο πράγμα για τη σκέψη. Η ύπαρξη του κόμματος είναι ψηλαφητή, αυτονόητη και δεν απαιτεί καμιά προσπάθεια για να αναγνωριστεί. Έτσι, είναι αναπόφευκτο ότι στην πραγματικότητα το κόμμα είναι ο αυτοσκοπός του.

Από τούτη τη στιγμή υπάρχει ειδωλολατρία, γιατί μονάχα ο Θεός νομιμοποιείται να συνιστά αυτοσκοπό. Η μετάβαση είναι εύκολη. Θέτουμε ως αξίωμα ότι η απαραίτητη και επαρκής συνθήκη ώστε το κόμμα να υπηρετήσει αποτελεσματικά την αντίληψη του δημόσιου αγαθού, για το οποίο και υπάρχει, είναι να διαθέτει ευρεία εξουσία.

Μα καμιά ορισμένη ποσότητα εξουσίας δεν μπορεί ποτέ να θεωρηθεί πραγματικά ως επαρκής, προπαντός από τη στιγμή που θα αποκτηθεί. Το κόμμα βρίσκεται όντως, ένεκα της απουσίας σκέψης, σε συνεχή κατάσταση ανικανότητας, που την αποδίδει πάντα στην ανεπάρκεια της εξουσίας που διαθέτει. Αν όμως ήταν απόλυτος κύριος της χώρας, οι διεθνείς ανάγκες θα επέβαλαν στενή οριοθέτηση.

Έτσι η ουσιαστική τάση των κομμάτων είναι ολοκληρωτική, όχι μονάχα ως προς μία χώρα, αλλά ως προς τον πλανήτη ολόκληρο, επειδή ακριβώς η αντίληψη του δημόσιου αγαθού, η οικεία σε αυτό ή εκείνο το κόμμα, είναι φανταστική, ένα κενό χωρίς πραγματικότητα, που επιβάλλει την αναζήτηση της ολικής δύναμης. Κάθε πραγματικότητα συνεπάγεται από μόνη της ένα όριο. Δεν οροθετείται ποτέ αυτό που δεν υπάρχει διόλου.

Να γιατί υπάρχει συγγένεια, συμμαχία ανάμεσα στον ολοκληρωτισμό και το ψέμα.

Πολλοί, είναι αλήθεια, δεν φιλοδοξούν ποτέ την απόλυτη δύναμη. Μια τέτοια σκέψη θα τους προκαλούσε φόβο. Φέρνει ίλιγγο και χρειάζεται κάτι μεγαλειώδες για να τη στηρίξει. Τέτοιοι άνθρωποι, όταν ενδιαφέρονται για ένα κόμμα, αρκούνται να επιθυμούν την ανάπτυξή του. Αλλά ως κάτι που δεν συνεπάγεται όριο. Εάν προστέθηκαν τρία μέλη παραπάνω τη φετινή χρονιά, ή εάν η εισφορά έφερε εκατό φράγκα επιπλέον, είναι ικανοποιημένοι. Επιθυμούν όμως αυτό να γίνεται επ’άπειρον προς την ίδια κατεύθυνση. Ποτέ δεν πρόκειται να θεωρήσουν ότι θα υπήρχε περίπτωση το κόμμα τους να έχει πλεόνασμα μελών, ψηφοφόρων, χρημάτων.

Η επαναστατική ιδιοσυγκρασία οδηγεί στη θεώρηση της ολότητας.  Η μικροαστική ιδιοσυγκρασία οδηγεί να φαντάζεσαι μια αργή πρόοδο, συνεχή και χωρίς όριο. Και στις δύο όμως περιπτώσεις η υλική ανάπτυξη του κόμματος καθίσταται μοναδικό κριτήριο, και σε σχέση μ’ αυτό καθορίζονται το καλό και το κακό για κάθε πράγμα. Ακριβώς σαν το κόμμα να ήταν ένα ζώο στη βοσκή και ο κόσμος να είχε δημιουργηθεί για να το τρέφει.

Δεν γίνεται να υπηρετούμε το Θεό και τον Μαμωνά [1]. Εάν το κριτήριο για το αγαθό είναι άλλο από το αγαθό το ίδιο, χάνουμε την έννοια του αγαθού.

Από τη στιγμή που η ανάπτυξη του κόμματος συνιστά κριτήριο του αγαθού, έπεται αναπόφευκτα μια συλλογική πίεση του κόμματος στη σκέψη των ανθρώπων. Αυτή η πίεση ασκείται όντως. Εξαπλώνεται δημόσια. Είναι ομολογημένη, διακηρύσσεται. Κανονικά θα έπρεπε να μας προκαλεί φρίκη, εάν δεν είχαμε πορωθεί από τη συνήθεια.

Τα κόμματα είναι οργανισμοί σχηματισμένοι δημόσια και επίσημα κατά τρόπο που να σκοτώνουν μέσα στην ψυχή την έννοια της αλήθειας και της δικαιοσύνης.

Η συλλογική πίεση ασκείται στο μεγάλο κοινό μέσω της προπαγάνδας.  Ο ομολογημένος στόχος της προπαγάνδας είναι να πείσει και όχι να φωτίσει. Ο Χίτλερ είδε πολύ καλά ότι η προπαγάνδα είναι πάντα μια απόπειρα υποδούλωσης των πνευμάτων. Όλα τα κόμματα ασκούν προπαγάνδα. Εκείνο που δεν θα ασκούσε, θα εξαφανιζόταν λόγω του γεγονότος ότι την ασκούν τα υπόλοιπα. Όλοι ομολογούν ότι ασκούν προπαγάνδα. Κανένας δεν είναι τόσο τολμηρός μέσα στο ψέμα, ώστε να διακηρύξει ότι αναλαμβάνει το εγχείρημα της εκπαίδευσης του κοινού και ότι διαμορφώνει την κρίση του λαού.

Αληθεύει, βέβαια, ότι τα κόμματα μιλούν για εκπαίδευση σε αυτούς που προσέρχονται, συμπαθούντες, νέους, καινούργιους οπαδούς. Αυτή η λέξη είναι ψέμα. Πρόκειται για προγύμναση έτσι ώστε να ετοιμάσουν τον πιο αυστηρό έλεγχο που θα ασκήσει το κόμμα στη σκέψη των μελών του.

Ας υποθέσουμε ότι ένα μέλος κόμματος -βουλευτής, υποψήφιος βουλευτής ή απλός αγωνιστής- αναλαμβάνει δημόσια να στρατευτεί ως ακολούθως:

«Όλες τις φορές που εξέτασα οποιοδήποτε πολιτικό ή κοινωνικό πρόβλημα, υποχρεώθηκα να λησμονήσω απόλυτα το γεγονός ότι είμαι μέλος της τάδε ομάδας, και να απασχοληθώ αποκλειστικά για να διακρίνω το δημόσιο αγαθό και τη δικαιοσύνη».

Ένα τέτοιο λεξιλόγιο θα το υποδέχονταν με απαρέσκεια. Οι δικοί του και πολλοί άλλοι ακόμη θα τον κατηγορούσαν για προδοσία. Οι λιγότερο εχθρικοί θα του έλεγαν: «Γιατί λοιπόν εντάχθηκες σ ’ένα κόμμα;», ομολογώντας έτσι αφελώς ότι, μπαίνοντας σε ένα κόμμα, παραιτούμαστε από την αποκλειστική αναζήτηση του δημόσιου αγαθού και της δικαιοσύνης. Αυτός ο άνθρωπος θα αποκλειόταν από το κόμμα του, ή τουλάχιστον θα  έχανε το αξίωμά του. Είναι βέβαιο ότι δεν θα επανεκλεγόταν.

Επιπλέον, μοιάζει αδύνατο να χρησιμοποιήθηκε τέτοιο λεξιλόγιο. Όντως, παρεκτός από λάθος, ούτε που κατέστη ποτέ δυνατό. Εάν είχαν αρθρώσει κάποιες λέξεις φαινομενικά συγγενικές, αυτές προέρχονταν από πρόσωπα που επιθυμούσαν να κυβερνήσουν με την υποστήριξη κομμάτων άλλων από το δικό τους. Τέτοια λόγια ηχούσαν τότε ως ανυποληψία.

Εξάλλου, βρίσκουμε εντελώς φυσικό, λογικό και τιμητικό να πει κάποιος: «Όντας συντηρητικός», ή «όντας σοσιαλιστής, σκέφτομαι ότι…». Αυτό βέβαια δεν χαρακτηρίζει τόσο τα κόμματα. Ούτε πάλι λέμε ανερυθρίαστα: «όντας Γάλλος, σκέφτομαι ότι…», «όντας καθολικός, σκέφτομαι ότι…».

Κοριτσάκια που θαρρούσαν ότι πρόσκεινται στον γκωλισμό σαν να ήταν το γαλλικό ισοδύναμο του χιτλερισμού, πρόσθεταν: «Η αλήθεια είναι σχετική, ακόμη και στη γεωμετρία». Άγγιζαν άθελά τους την ουσία.

Αν δεν υπάρχει αλήθεια, είναι νόμιμο να σκεφτόμαστε κατά τον άλφα ή βήτα τρόπο. Έχουμε μαύρα μαλλιά, καστανά, κόκκινα ή ξανθά, από φυσικού μας. Κατά τον ίδιο τρόπο λειτουργεί και η σκέψη μας. Η σκέψη, όπως τα μαλλιά, είναι τότε προϊόν μιας φυσικής διεργασίας αφαίρεσης.

Αν παραδεχτούμε ότι υπάρχει μια αλήθεια, δεν επιτρέπεται να σκεφτούμε παρά αυτό που είναι αληθινό. Σκεφτόμαστε τότε κάτι, όχι επειδή τυχαίνει να είμαστε Γάλλοι, καθολικοί ή σοσιαλιστές, αλλά επειδή το ακατάβλητο φως του αυτονόητου μας υποχρεώνει να σκεφτούμε έτσι και όχι διαφορετικά.

Αν δεν υπάρχει αυτονόητο και υπάρχει αμφιβολία, εξυπακούεται ότι στην κατάσταση της γνώσης που διαθέτουμε (ως άνθρωποι), το ζήτημα είναι αμφίβολο. Εάν υπάρχει ελάχιστη πιθανότητα από τη μία πλευρά, το αυτονόητο είναι ότι υπάρχει όντως ελάχιστη πιθανότητα. Και ούτω καθεξής.

Όπως και να ‘ναι, το εσωτερικό φως παραχωρεί πάντα σε όποιον το συμβουλεύεται μια αυτονόητη απόκριση. Το περιεχόμενο της απόκρισης είναι λίγο-πολύ καταφατικό. Λίγο ενδιαφέρει. Σηκώνει πάντα αναθεώρηση. Καμιά όμως διόρθωση δεν μπορεί να επέλθει παρά μονάχα μέσα από περισσότερο εσωτερικό φως.

Εάν ένας άνθρωπος, μέλος ενός κόμματος, είναι απόλυτα αποφασισμένος να εμπιστεύεται σε όλες του τις σκέψεις το εσωτερικό φως αποκλειστικά και τίποτε άλλο, δεν μπορεί να γνωστοποιήσει αυτή του την πεποίθηση στο κόμμα. Επομένως ψεύδεται απέναντί του.

Είναι μια κατάσταση που γίνεται αποδεκτή μονάχα ένεκα της αναγκαιότητας που μας εξαναγκάζει να βρεθούμε σ’ ένα κόμμα για να συμμετάσχουμε αποτελεσματικά στα δημόσια πράγματα. Τότε όμως, η αναγκαιότητα αυτή είναι ένα κακό, και πρέπει να βάλουμε τέλος σε αυτό καταργώντας τα κόμματα.

Ένας άνθρωπος που δεν έλαβε την απόφαση να εμπιστεύεται αποκλειστικά το εσωτερικό φως, εγκαθιστά το ψέμα στο κέντρο της ψυχής του. Το εσωτερικό σκοτάδι είναι η τιμωρία του.

Μάταια θα επιχειρούσαμε να ξεπεράσουμε το πρόβλημα μέσω της διάκρισης ανάμεσα στην εσωτερική ελευθερία και την εξωτερική πειθαρχία. Γιατί τότε θα πρέπει να πούμε ψέματα στο κοινό, απέναντι στο οποίο κάθε υποψήφιος, κάθε εκλεγμένος, έχει μια ιδιαίτερη υποχρέωση να λέει την αλήθεια.

Εάν προετοιμάζομαι να πω, εν ονόματι του κόμματός μου, πράγματα που εκτιμώ ότι αντιβαίνουν στην αλήθεια και τη δικαιοσύνη, δεν θα ‘πρεπε να τα γνωστοποιήσω προηγουμένως; Εάν δεν το κάνω, Ψεύδομαι.

Από τις τρείς αυτές μορφές ψεύδους -στο κόμμα, στο κοινό, σ’ έμενα τον ίδιο- το πρώτο είναι μακράν το λιγότερο κακό. Εάν όμως η προσχώρηση σε ένα κόμμα μας εξαναγκάζει πάντοτε, όπως και να ‘ναι, στο ψέμα, η ύπαρξη των κομμάτων είναι απόλυτα και με κάθε τρόπο ένα κακό.

Συνηθιζόταν να βλέπουμε σε ανακοινώσεις συνελεύσεων: Ο κ. Φ. θα εκθέσει την κομμουνιστική άποψη (πάνω στο πρόβλημα που είναι το αντικείμενο της συγκέντρωσης). ‘Ο κ. X. Θα εκθέσει τη σοσιαλιστική άποψη. Ο κ. Ψ. τη ριζοσπαστική.

Με ποιόν τρόπο αυτοί οι δύστυχοι θα ενεργούσαν για να γνωρίσουν την άποψη που όφειλαν να εκθέσουν; Ποιόν μπορούσαν να συμβουλευτούν; Ποιο χρησμό; Μια συλλογικότητα δεν έχει ούτε γλώσσα ούτε πένα. Όλα τα όργανα έκφρασης είναι ατομικά. Η σοσιαλιστική συλλογικότητα δεν κατοικεί σε κανένα άτομο. Ούτε βέβαια η ριζοσπαστική. Η κομμουνιστική κατοικεί στον Στάλιν, αλλά είναι μακριά. Δεν γίνεται να του τηλεφωνήσουμε πριν λάβουμε το λόγο στη συγκέντρωση.

Όχι, οι κύριοι Φ., Χ. και Ψ. συμβουλεύονταν τον εαυτό τους. Καθώς όμως ήταν έντιμοι, έβαζαν τον εαυτό τους αρχικά σε μια ειδική διανοητική κατάσταση, παρόμοια με αυτήν όπου τους είχε βάλει τόσο συχνά η ατμόσφαιρα του κομμουνιστικού, σοσιαλιστικού, ριζοσπαστικού περιβάλλοντος.

Εάν, όντας σε μια τέτοια κατάσταση, αφηνόμαστε στα επακόλουθά της, παράγεται κατά φυσικό τρόπο ένα λεξιλόγιο σύμμορφο με τις «απόψεις»: την κομμουνιστική, τη σοσιαλιστική, τη ριζοσπαστική.

Υπό τον όρο, εξυπακούεται, να απαγορέψουμε στον εαυτό μας να εντείνει αυστηρά την προσοχή του για να διακρίνει τη δικαιοσύνη και την αλήθεια. Αν το κατορθώναμε, θα κινδυνεύαμε -οποία φρίκη- να εκφράσουμε μια «προσωπική άποψη» .

Γιατί στις μέρες μας η προσπάθεια για τη δικαιοσύνη και την αλήθεια εκλαμβάνεται ως ανταποκρινόμενη σε μια προσωπική άποψη.

Υπάρχει μια μονάχα απάντηση. Η αλήθεια είναι οι σκέψεις που αναφύονται στο πνεύμα ενός σκεπτόμενου δημιουργήματος, δοσμένου μοναδικά, ολοκληρωτικά, αποκλειστικά στον πόθο της αλήθειας.

———- / ———-

[1]. Από την παραβολή του άδικου οικονόμου, εδώ αναφέρεται στην ευαγγελική ρήση «ου δύνασθε Θεώ δουλεύειν και μαμωνά» (Ματθ 6,24).

 

Αναρτήθηκε στις: 09 Ιουνίου 2017
67 Σχόλια »
“Σκέψεις για τη γενική κατάργηση των πολιτικών κομμάτων”
  • To μέλος ενός τέτοιου κόμματος

    https://dhmokratiatwragiaolous.wordpress.com/2015/08/02/%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%bf%ce%ba%cf%81%ce%b1%cf%84%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%84%ce%bf-%ce%b5%ce%bd%ce%bd%ce%bf%ce%bf%cf%8d%ce%bc%ce%b5-%ce%b4%ce%b5%ce%bd-%ce%ba%ce%ac%ce%bd%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b5-%cf%80/

    θα μπορούσε πράγματι να πεί ότι

    «Όλες τις φορές που εξέτασα οποιοδήποτε πολιτικό ή κοινωνικό πρόβλημα, υποχρεώθηκα να λησμονήσω απόλυτα το γεγονός ότι είμαι μέλος της τάδε ομάδας, και να απασχοληθώ αποκλειστικά για να διακρίνω το δημόσιο αγαθό και τη δικαιοσύνη».

    • Φίλε Διονύση, ο Π.Κονδύλης στο Η Παρακμή του Αστικού πολιτισμού, όταν αναφέρεται στην ανάπτυξη της μαζικής κοινωνίας, γράφει σε ένα σημείο: «Ο αστικός φιλελευθερισμός έπασχε από μια βασική αντίφαση: από την φύση του ήταν ολιγαρχικός, συνάμα όμως ήταν υποχρεωμένος να εκδιπλωθεί πολιτικά σε μια (σχηματιζόμενη) μαζική κοινωνία, η οποία αποτελούσε την conditio sine qua της ίδιας του της ύπαρξης κι αυτό έκανε την αντίφαση ακόμα εντονότερη». Στο ίδιο βιβλίο υποστηρίζει επίσης ότι με την επέλαση του μεταμοντερνισμού, όλα τα κόμματα καταδικάστηκαν να γίνουν λαϊκίστικά. Σήμερα η ελληνική κοινωνία, κατά τη γνώμη μου, είναι στην κυριολεξία πηγμένη και από λαϊκισμό και από κομματικά, παραταξιακά, ιδεολογικά και εθνικιστικά εγχειρήματα. Η μαζικότητα και η αποδεδειγμένα καταστροφική δράση τους δεν αφήνει περιθώρια ελπίδας για μεθερμηνείες. Επίσης ο μηχανισμός δράσης των κομμάτων είναι διαμεσολαβητικός και είναι ξεκάθαρο ότι η πολιτική ιδιότητα δεν μπορεί να συμβιβαστεί με την κομματική. Για εμένα όλα τα κόμματα, παλιά και νέα, σημερινά και αυριανά στην Ελλάδα (και όχι μόνο) είναι καταδικασμένα να γίνουν κρατιστικά και πελατειακά, όποιες κι αν είναι οι αρχικές τους προθέσεις. Διότι το πρόβλημα είναι βαθιά δομικό-θεσμικό και είναι άσχετο με την αξία και την ποιότητα των ατόμων που μπορεί να συνθέσουν την αρχική κομματική ομάδα. Τα κόμματα είναι σύγχρονοι αλχημιστές που πέτυχαν τελικά το τερπνό αλλά από την ανάποδη, διότι κατάφεραν να μετατρέπουν τα πολύτιμα μέταλλα σε ευτελή.

  • «το πρόβλημα είναι βαθιά δομικό-θεσμικό και είναι άσχετο από την αξία και την ποιότητα των ατόμων που μπορεί να συνθέσουν την αρχική κομματική ομάδα.»

    Συμφωνώντας απόλυτα με αυτό επικεντρώνουμε την πρότασή μας όχι στα πρόσωπα και τις καλές τους προθέσεις αλλά στο τρόπο λειτουργίας και τους κομματικούς δημοκρατικούς θεσμούς.

    Δεν βλέπω με ποιον άλλο τρόπο θα μπορούσαμε ως δυτικές κοινωνίες να κάνουμε βήματα προς τη δημοκρατία.
    Οι ολιγαρχικοί πρέπει να ηττηθούν στο γήπεδο που διάλεξαν, το κοινοβούλιο.

    Σ’ ευχαριστώ για το άρθρο και την συζήτηση.

  • Είναι μια αξιέπαινη πρωτοβουλία.Μπορεί να λειτουργήσει αν η πρώτη,κίνηση που κάνει ένα τέτοιο κόμμα,αφού δηλαδή γίνει κυβέρνηση, είναι η ίδρυση των θεσμών της Δημοκρατίας ώστε να γίνει η μεταρρύθμιση από την κοινοβουλευτική δημοκρατία στη Δημοκρατία.Αλλά ακόμα κι αν δεν γίνει άμεσα κυβέρνηση και μπεί στη βουλή μπορεί πάλι να πιέζει πολιτικά προς την κρισιμότατη πολιτειακή μεταρρύθμιση.Δηλαδή έχει δίκιο και ο κ.Αλεξόπουλος και ο κ.Κουτσαντώνης αλλά το θέμα λύνεται με το προρρηθέν σενάριο.Αντί να περάσουμε δηλαδή απευθείας σε μια δημοκρατία άνευ κομμάτων-κλειστών συστημάτων,κάνουμε πρώτα μια στρατηγική κίνηση για να δημιουργήσουμε την προϋπόθεση,τις συνθήκες,να περάσουμε έπειτα σε μια πιο προχωρημένη φάση όπως θα την ήθελε ο κ.Κουτσαντώνης.Μπορεί να λειτουργήσει.Συμφωνώ.

  • Η στερεότυπη κατάληξη όλων των πολιτικών «πρωτοβουλιών», «κινήσεων», «κινημάτων» κλπ. στη Νεοελλάδα ήταν ανέκαθεν η δημιουργία ενός κομματικού μορφώματος. Κατά καιρούς έχουν εμφανιστεί διάφορα: κόμμα κυνηγών, κόμμα δωδεκαθεϊστών, κόμμα «δεν πληρώνω» κλπ. Γιατί όχι κι άλλο ένα, όπως π.χ. «κόμμα άμεσης δημοκρατίας»; ‘Ετσι κι αλλιώς ο νεοέλληνας δεν μπορεί (και δεν θα μπορέσει ποτέ) να αντιληφθεί διαφορετικά την «πολιτική». Γι’ αυτό οι απατεώνες και οι λογοκλόποι σ’ αυτή τη χωρίς πολιτικές παραδόσεις χώρα (που δεν πέρασε ούτε από Αναγέννηση ούτε από Διαφωτισμό ούτε καν από τα ’60s), θα βρίσκουν πάντα πεδία δόξης λαμπρά.

    @
    «Οι ολιγαρχικοί πρέπει να ηττηθούν στο γήπεδο που διάλεξαν, το κοινοβούλιο.»

    Μας τα ‘παν κι άλλοι (και μάλιστα πολύ καλύτεροί σας – για να μην υπαινιχθώ και ανιδιοτελέστεροι). Χρειάζεται να αναφέρω παραδείγματα από τη νεώτερη και τη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία;
    Πριν από καιρό είχα υποβάλλει ένα ερώτημα στην «κινηματική» ιστοσελίδα σας (https://greekdimo.wordpress.com/2016/01/17/%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%B7-%CE%BB%CF%85%CF%83%CE%B7-%CE%B7-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%B1-%CE%B1%CE%BC%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B1%CE%BC%CE%B5%CF%83%CE%B1/#comment-59) και δεν πήρα απάντηση.
    Το ερώτημα ήταν: τί νόημα έχουν τα δημοψηφίσματα σε μια κοινωνία με αξεπέραστα αντικρουόμενα συμφέροντα όπως η νεοελληνική, όπου π.χ. σήμερα η μισή κοινωνία απαιτεί από την άλλη μισή να πεθάνει ησύχως και αδιαμαρτύρητα προκειμένου η πρώτη να συνεχίσει να υπάρχει; Τί θα γίνει αν επικρατήσει δημοψηφισματικά η άποψη των πρώτων;
    Διατύπωσα την -εμπειρικώς διαμορφωμένη- γνώμη ότι τα δημοψηφίσματα έχουν νόημα μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει έστω και χοντρικά μια κοινή αντίληψη περί κοινού συμφέροντος (π.χ. όπως οι περισσότερες δυτικοευρωπαϊκές με την τεράστια μεσαία τάξη, όπου οι διαφορές δεν αφορούν στο ίδιο το θεωρούμενο ως κοινό συμφέρον αλλά μόνο ως προς τις εκάστοτε περί αυτού αντιλήψεις), και ότι στις υπόλοιπες, τα οξυμένα κοινωνικά προβλήματα είτε θα αντιμετωπιστούν με τον γνωστό στη δυτική κοινωνική Ιστορία τρόπο, είτε θα παραμείνουν ως έχουν.
    Ακόμα περιμένω απάντηση…

    Κατάργηση των κομμάτων όπως την εννοεί η Simon Weil (στο απολύτως εύστοχο κείμενο που ανέβασε ο Γιώργος) δεν σημαίνει αντικατάσταση τού κομματοκεντρικού σκεπτικού σκεπτικού με κάποιο «άλλο» (πχ. «επικεντρώνουμε την πρότασή μας όχι στα πρόσωπα και τις καλές τους προθέσεις αλλά στο τρόπο λειτουργίας και τους κομματικούς δημοκρατικούς θεσμούς»). Σημαίνει εγκατάλειψη κάθε κομματοκεντρικού σκεπτικού:

    «Ένα πολιτικό κόμμα είναι μια μηχανή κατασκευής συλλογικού πάθους. Ένα πολιτικό κόμμα είναι ένας οργανισμός καμωμένος να ασκεί συλλογική πίεση στη σκέψη καθενός ανθρώπου που αποτελεί μέλος του. Πρώτος σκοπός, και σε τελική ανάλυση ο μοναδικός, κάθε πολιτικού κόμματος είναι να ενδυναμώνεται το ίδιο, και τούτο χωρίς κανένα όριο.» (Simon Weil)

    Κ. Αλεξόπουλε, μόλις αποκτήσατε τον πρώτο(;) σας πραγματικό αντίπαλο. Γιατί οι άλλοι, οι κοινοβουλευτικοί, θα σας καταπιούν σαν ουζομεζέ και θα σας φτύσουν σαν κλώνους τους (όπως έκαναν με τους πολύ καλύτερούς σας στο παρελθόν).

    • Ελπίζω πως δεν πιστεύτε πραγματικά αυτό που γράψατε: «αυτή τη χωρίς πολιτικές παραδόσεις χώρα».

    • “«Οι ολιγαρχικοί πρέπει να ηττηθούν στο γήπεδο που διάλεξαν, το κοινοβούλιο.»

      Μας τα ‘παν κι άλλοι (και μάλιστα πολύ καλύτεροί σας – για να μην υπαινιχθώ και ανιδιοτελέστεροι).”

      Oρέ υπνοβάτη τώρα μετά από κάτι τέτοια είμαι υποχρεωμένος να συζητήσω μαζί σου;

      Αλλά είπαμε έτσι είναι η πολιτική που μάθαμε στις ολιγαρχικές μας κοινωνίες. Απαξιωτικοί χαρακτηρισμοί, επιθέσεις επί ανηθικότητας κ.λ.π. κ.λ.π.

      Συνεχίζω παρ’ όλ’ αυτά προς χάριν των συμπολιτών που μας διαβάζουν.

      “Πριν από καιρό είχα υποβάλλει ένα ερώτημα στην «κινηματική» ιστοσελίδα σας
      (https://greekdimo.wordpress.com/2016/01/17/%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%B7-%CE%BB%CF%85%CF%83%CE%B7-%CE%B7-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%B1-%CE%B1%CE%BC%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B1%CE%BC%CE%B5%CF%83%CE%B1/#comment-59) και δεν πήρα απάντηση.”

      Πήρατε και μάλιστα από δύο συναγωνιστές, όπως εύκολα μπορεί να διαπιστώσει όποιος επιθυμεί, αλλά πιθανώς να την θεωρήσατε ανεπαρκή. Δικαίωμά σας.

      Ευκαιρία να συνεχίσουμε την συζήτηση. Αν και το θέμα του άρθρου κάτω απ’ το οποίο σχολιάζουμε είναι η ύπαρξη ή μη κομμάτων κι όχι τα δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών που θα αποτελούσαν όμως το στρατηγικό στόχο ενός δημοκρατικού κόμματος κατά την γνώμη μου.

      “Το ερώτημα ήταν: τί νόημα έχουν τα δημοψηφίσματα σε μια κοινωνία με αξεπέραστα αντικρουόμενα συμφέροντα όπως η νεοελληνική, όπου π.χ. σήμερα η μισή κοινωνία απαιτεί από την άλλη μισή να πεθάνει ησύχως και αδιαμαρτύρητα προκειμένου η πρώτη να συνεχίσει να υπάρχει; Τί θα γίνει αν επικρατήσει δημοψηφισματικά η άποψη των πρώτων;
      Διατύπωσα την -εμπειρικώς διαμορφωμένη- γνώμη ότι τα δημοψηφίσματα έχουν νόημα μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει έστω και χοντρικά μια κοινή αντίληψη περί κοινού συμφέροντος (π.χ. όπως οι περισσότερες δυτικοευρωπαϊκές με την τεράστια μεσαία τάξη, όπου οι διαφορές δεν αφορούν στο ίδιο το θεωρούμενο ως κοινό συμφέρον αλλά μόνο ως προς τις εκάστοτε περί αυτού αντιλήψεις), και ότι στις υπόλοιπες, τα οξυμένα κοινωνικά προβλήματα είτε θα αντιμετωπιστούν με τον γνωστό στη δυτική κοινωνική Ιστορία τρόπο, είτε θα παραμείνουν ως έχουν.

      Η διαφωνία μας είναι σε κρίσιμο και σημαντικό βάθος. Θεωρείτε την ελληνική κοινωνία ως ριζικά διαφορετική απ’ τις δυτικοευρωπαϊκές. Ενώ προφανώς παρουσιάζει ιδιαιτερότητες, κατά την γνώμη μου δεν διαφέρει και τόσο. Έχετε μια εξιδανικευμένη εικόνα για τις δυτικές κοινωνίες και την κοινωνική συνοχή τους. Πάρτε για παράδειγμα την γερμανική όπου ένας στους τέσσερεις εργαζόμενους αμείβεται με μισθό κάτω απ’ τα 400 ευρώ. Ή το Λονδίνο και το Παρίσι όπου τις τελευταίες δεκαετίες δεν ήταν λίγες οι φορές που οι κάτοικοι ολόκληρων συνοικιών βίωναν επί μέρες ανεξέλεγκτες βίαιες εξεγέρσεις.

      Ομολογώ όμως ότι η φράση σας “οι διαφορές δεν αφορούν στο ίδιο το θεωρούμενο ως κοινό συμφέρον αλλά μόνο ως προς τις εκάστοτε περί αυτού αντιλήψεις” μου είναι κατ’ αρχήν ακατανόητη. Ίσως γιατί γεννήθηκα εδώ σ’ αυτόν τον τόπο, κι όχι στις ανεπτυγμένες και ορθολογικές δυτικές κοινωνίες, πριν από πάνω από μισό αιώνα. Τι να θέλετε άραγε να πείτε; Ότι στις δυτικές μητροπόλεις έχουν όντως κοινό συμφέρον οι ζάπλουτοι με τους μισθοσυντήρητους ενώ εδώ στα καθ’ ημάς οι μη προνομιούχοι εξακολουθούν να μην ταυτίζουν τα συμφέροντά τους με αυτά των αφεντικών τους;

      Τι κατάλαβα ως κεντρική ιδέα απ’ τα γραφόμενά σας και εδώ στη φιλόξενη respublica αλλά και στο blog greekdimo; Ότι τα δημοψηφίσματα είναι καλά για τις πολιτισμένες δυτικές κοινωνίες όχι όμως και γι’ αυτούς εδώ χάμω τους αγροίκους πούναι έτοιμοι να φάνε ο ένας τον άλλο. E, λοιπόν λυπάμαι που σας χαλάω την ονειροφαντασία αλλά κι οι άλλοι στην εσπερία όταν φτάνει ο κόμπος στο χτένι είναι το ίδιο και περισσότερο βάρβαροι και άξεστοι. Δεν χρειάζονται παραδείγματα. Όλοι γνωρίζουμε την ιστορία του 19ου και του 20ου αιώνα. Τι να κάνουμε; Αυτά έχει η πολιτική διαμάχη από αρχαιοτάτων χρόνων.
      Αντίθετα με σας εγώ έχω εμπιστοσύνη στους συμπολίτες μου. Και συμπόνια μπορούν να δείχνουν και να καταλαβαίνουν το κοινό συμφέρον. Ναι μπορεί να κάνουν λάθη. Και ποιος δεν κάνει; Θα τα διορθώσουν. Με μια προϋπόθεση. Να παίρνουν οι ίδιοι τις πολιτικές αποφάσεις κι όχι άλλοι στ’ όνομά τους.
      Αυτό που ζητάμε με τα δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών είναι ακριβώς να προλαμβάνουμε προκειμένου να μην φτάνει ο κόμπος στο χτένι. Ή αν φτάσει να μην πρέπει να “αντιμετωπιστούνεί με τον γνωστό στη δυτική κοινωνική Ιστορία τρόπο” σύμφωνα με τα λόγια σας.

      “Κατάργηση των κομμάτων … δεν σημαίνει αντικατάσταση τού κομματοκεντρικού σκεπτικού σκεπτικού με κάποιο «άλλο» (πχ. «επικεντρώνουμε την πρότασή μας όχι στα πρόσωπα και τις καλές τους προθέσεις αλλά στο τρόπο λειτουργίας και τους κομματικούς δημοκρατικούς θεσμούς»). Σημαίνει εγκατάλειψη κάθε κομματοκεντρικού σκεπτικού”

      Δεν διαφωνούμε στο στρατηγικό στόχο ( = δημοκρατία). Η διαφορά μας είναι ότι ενώ εγώ ψάχνω μια κατάλληλη τακτική με το βλέμμα σταθερά προσηλωμένο στο στρατηγικό στόχο εσείς απλά δεν έχετε κι ούτε θέλετε ν’ αποκτήσετε μια τέτοια.

      “Κ. Αλεξόπουλε, μόλις αποκτήσατε τον πρώτο(;) σας πραγματικό αντίπαλο.”
      Δεν μ’ ενδιαφέρουν οι αντίπαλοι. Μόνο οι συναγωνιστές.

      Υ.Γ. Γράψτε μας τη γνώμη σας και για το οριακό Brexit. Καλό θα κάνει όλους μας.

      • Όχι, δεν είστε υποχρεωμένος να συζητήσετε μαζί μου, εκτός αν πιεστείτε λίγο (όπως ίσως τώρα). Και τότε θα συζητήσετε, αλλά χάριν των ενδεχομένων ψηφοφόρων σας (όπως αντιλαμβάνομαι ότι εννοείτε) και όχι χάριν της συζήτησης. Άλλωστε στην ιστοσελίδα σας, όπου δεν πιεστήκατε, το ερώτημά μου παραμένει αναπάντητο. Απόδειξη ότι το τελευταίο σχόλιο-ερώτηση είναι από μένα (και μάλιστα πάνω που η συζήτηση είχε αρχίσει να μπαίνει στην ουσία).

        Για να πάμε στο θέμα μας, το μεθοδολογικό σας σφάλμα (σύνηθες σε νεοέλληνες – εμού περιλαμβανομένου πριν κάμποσα χρόνια) είναι ότι συγκρίνετε τη Νεολλάδα με μή ομοειδείς της πολιτισμικά και κοινωνικά χώρες (π.χ. Γερμανία, Βρετανία, Ελβετία κ.α.), αντί να τη συγκρίνετε με αυτές στις οποίες προσιδιάζει περισσότερο: Πακιστάν, Μπαγκλαντές, Βουλγαρία κλπ.
        Συγγνώμη κιόλας που σας καταστρέφω την ψευδαίσθηση, αλλά το να εισάγετε τον θεσμό του δημοψηφίσματος στη Νεοελλάδα δεν θα αποτελέσει μεγαλύτερο εκφυλισμό του, απ΄όσο αποτέλεσε εκείνος άλλων επίσης εισηγμένων δυτικών θεσμών. Για να το πω με «εικόνα», θα είναι σαν να προσπαθήσετε να φορέσετε λουστρίνι στο ένα πόδι του ρωμηού ενώ στο άλλο θα εξακολουθήσει να φοράει το τσαρούχι. Ξαναδιαβάστε τον Σουρή και θα δείτε ότι εδώ και 130 τουλάχιστον χρόνια συμβαίνει το ίδιο πράγμα με κάθε εισαγόμενο στη Νεοελλάδα δυτικό κοινωνικό, πολιτισμικό, πολιτικό κλπ. προϊόν. Οι αιτίες είναι φυσικά ιστορικές και δεν γίνεται να παρακαμφθούν με τη δεξιοτεχνία του εκάστοτε εισαγωγέα.

        Οι φήμες (των νεοελληνικών μήντια) που αναπαράγετε περί μισθών 400 ευρώ (για 8ωρο!) στη Γερμανία, με έπεισαν ότι όντως ζείτε -και ενημερώνεστε- σε αυτή τη χώρα (τη Νεοελλάδα) και ότι δεν έχετε βαθύτερη σχέση με το τί συμβαίνει πραγματικά στη Γερμανία (ή αλλού). Πρόκειται για τη γνωστή τάση του νεοέλληνα να «κατεβάζει» τους καλύτερούς του στο επίπεδό του προκειμένου να «δείξει» ότι είναι όμοιός τους.
        Ανεξάρτητα πάντως της πληροφόρησης που επιλέγει να έχει κάποιος, η πλέον κραυγαλέα διαφορά μεταξύ Νεοελλάδας και Δύσης που δεν έχετε αντιληφθεί, είναι η ύπαρξη γνήσιας μεσαίας τάξης (πέραν των διεφθαρμένων ελίτ και των πολλαπλώς επιδοτουμένων λίγων φτωχών) στις δυτικές κοινωνίες, στην οποία εδράζεται ψυχολογικά και «τεχνικά» η αντίληψη περί κοινού συμφέροντος (για την εξυπηρέτηση του οποίου μπορεί βέβαια να διατυπώνονται διαφορετικές απόψεις). Αυτό δεν θα το μάθετε από εκεί όπου μαθαίνετε τα περί μισθών.

        Πέραν αυτών η μεγαλύτερη (και «δομική» θα έλεγα) διαφωνία μας είναι ότι δεν θεωρείτε απαραίτητο ο σκοπός να αντανακλάται στα μέσα και, αντιστρόφως, τα μέσα να αντανακλούν τον σκοπό. Έτσι, θεωρείτε φυσιολογικό ότι η «άμεση δημοκρατία» (όπως την αποκαλείτε) θα σταθεί δυνατόν να επιβληθεί με αντιπροσωπευτικές ολιγαρχικές μεθόδους. Προσωπικά το «έργο» το έχω ξαναδεί (ξαναδιαβάσει) πολλές φορές και γι’ αυτό ίσως μου βγαίνει κάπως αυθόρμητα να «φωνάξω» το προδιαγεγραμμένο τέλος.

        Τέλος, το οριακό brexit αποδεικνύει ότι υπήρχε πολύ σοβαρός λόγος για δημοψήφισμα. Γιατί αν δεν υφίστατο δίλημμα, θα αποφάσιζε απλώς η εκάστοτε κυβέρνηση, έτσι δεν είναι; Η διαφορά από τη δική σας αντίληψη είναι ότι οι «χαμένοι» του Brexit δεν θα αφεθούν στην τύχη τους, όπως θα συμβεί στη Νεοελλάδα αν επικρατήσει η δική σας «αντιγραφική» αντίληψη περί εισαγωγής του θεσμού του δημοψηφίσματος.

      • Δυο ζητήματα που αξίζουν κατά τη γνώμη μου σχολιασμού:

        Τα μέσα καθορίζουν το σκοπό κι όχι το αντίθετο.
        Υποθέτω πως τώρα κατά τη γνώμη σας οι «χαμένοι» των 7 μνημονιακών χρόνων δεν έχουν αφεθεί στην τύχη τους.

      • Απλώς επισημαίνω ότι υπό τις κυρίαρχες κοινωνικές και πολιτισμικές συνθήκες της νεοελληνικής «κοινωνίας» (μακραίωνη εθνική κουλτούρα απροκάλυπτου φιλοτομαρισμού, άγνωστου στις περισσότερες δυτικές -και όχι μόνο- χώρες), σε μια ενδεχόμενη δημοψηφισματική απόφαση για παραμονή της Ελλάδας στην Ε.Ε., υπάρχει ο κίνδυνος να «επισημοποιηθεί» και με τη δημοψηφισματική «βούλα» η ήδη εξελισσόμενη κοινωνική υπερεκατόμβη των ζωντανών νεκρών της χρεωκοπίας του ψευδοκράτους (άνεργοι, άστεγοι, κωπηλάτες σε εργασιακές γαλέρες, κοινωνικώς αποκλεισμένοι, νεομετανάστες κλπ.). Οι οποίοι κατά κανόνα προέρχονται από όσους δεν «προνόησαν» να αποκτήσουν «λίπος» την τριακονταετία του Μεγάλου Φαγοποτιού ή/ και από όσους έζησαν πελατειακώς ακατοχύρωτοι και απροστάτευτοι (πρόκειται δηλ. για το πληθυσμιακό κομμάτι που αποτελούσε ανέκαθεν την πραγματική κοινωνία ). Μια νίκη των «μαίνουμαι εβρόπι» θα τους έλυνε κυριολεκτικά τα χέρια για να αφηνιάσουν (θυμηθείτε τον πανικό τους και την κακία τους ακόμα και στο δημοψήφισμα/παρωδία του καλοκαιριού 2015) . Με άλλα λόγια ένα δημοψήφισμα όπως (δεν) το περιγράφετε μπορεί να λειτουργήσει και ως θεσμικό νομιμοποιητικό τής -μέχρι στιγμής θεσμικώς ανομολόγητης- θανατικής καταδίκης της πραγματικής κοινωνίας.
        Νομίζω, θα συμφωνήσετε ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν συνάδει με τον θεωρούμενο ως σκοπό ενός δημοψηφίσματος.

        Θα βελτίωνε, νομίζω, δραστικά τις περί δημοψηφισμάτων αναλύσεις σας αν παραδεχόσαστε (δεν είναι ντροπή) ότι δεν έχετε λάβει καμμία πρόνοια για ένα τέτοιο πιθανότατο ενδεχόμενο. Έτσι ίσως να καλύπτατε το σχετικό αναλυτικό κενό σας και θα ξεφεύγατε από τη θεωρητικολογία και την αοριστολογία (π.χ. λέτε «να παίρνουν οι ίδιοι οι συμπολίτες μου τις πολιτικές αποφάσεις κι όχι άλλοι στ’ όνομά τους» – η αοριστολογία συνίσταται στη λέξη κλισέ «συμπολίτες», που τσουβαλιάζει σε ένα ιδεατό σύνολο τους ανθρωποθυσιαζόμενους με τους βολεμένους που επιζούν -έστω και με αμυχές- εις βάρος τους).

      • Εσείς ίσως όχι, αλλά στη σελίδα «ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΑ ΜΕ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ» των (όπως τους αποκαλέσατε) συναγωνιστών σας, συγχέεται συστηματικά η δημοκρατία (=απουσία κυβέρνησης ή οποιασδήποτε άλλης μορφής «αντιπροσώπευσης», και απευθείας άσκηση της πολιτικής από την κοινωνία) με τον «συμμετοχικό» κοινοβουλευτισμό των δημοψηφισμάτων, ο οποίος αποκαλείται «άμεση δημοκρατία».

  • Κ. Αλεξόπουλε, τη μία λέτε ότι:

    «To μέλος ενός τέτοιου κόμματος
    https://dhmokratiatwragiaolous.wordpress.com/2015/08/02/%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%bf%ce%ba%cf%81%ce%b1%cf%84%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%84%ce%bf-%ce%b5%ce%bd%ce%bd%ce%bf%ce%bf%cf%8d%ce%bc%ce%b5-%ce%b4%ce%b5%ce%bd-%ce%ba%ce%ac%ce%bd%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b5-%cf%80/
    θα μπορούσε πράγματι να πεί ότι
    «Όλες τις φορές που εξέτασα οποιοδήποτε πολιτικό ή κοινωνικό πρόβλημα, υποχρεώθηκα να λησμονήσω απόλυτα το γεγονός ότι είμαι μέλος της τάδε ομάδας, και να απασχοληθώ αποκλειστικά για να διακρίνω το δημόσιο αγαθό και τη δικαιοσύνη».»

    Και την άλλη ότι:

    ««το πρόβλημα είναι βαθιά δομικό-θεσμικό και είναι άσχετο από την αξία και την ποιότητα των ατόμων που μπορεί να συνθέσουν την αρχική κομματική ομάδα.»
    Συμφωνώντας απόλυτα με αυτό επικεντρώνουμε την πρότασή μας όχι στα πρόσωπα και τις καλές τους προθέσεις αλλά στο τρόπο λειτουργίας και τους κομματικούς δημοκρατικούς θεσμούς.»

    Είμαι ο μόνος που διακρίνει την αυτοαναίρεση (ή «κωλοτούμπα»);
    Τελικά κ. Αλεξόπουλε επικεντρώνετε στα πρόσωπα (και τις καλές τους προθέσεις) ή στους κομματικούς θεσμούς και τον τρόπο λειτουργίας τους (το πρόβλημα των οποίων, μόλις συμφωνήσατε ότι είναι: «βαθιά δομικό-θεσμικό και είναι άσχετο από την αξία και την ποιότητα των ατόμων»);

  • Στις αντιρρήσεις για την σημασία και τον ρόλο ενός «κόμματος άμεσης δημοκρατίας» θα πρόσθετα πως η κύρια αντίφαση του στους όρους, είναι πως ζητώντας από το ελληνικό έθνος να ψηφίσει ένα αμεσοδημοκρατικό κόμμα για κυβέρνηση του ελληνικού κράτους, σημαινει πως έχεις αποδεχθεί τους δύο βασικούς άξονες που ακυρώνουν την δημοκρατία: Το Έθνος και το Κράτος.

    Το ζήτημα δεν είναι ιδεολογικό. Η έννοια έθνος ανακαλύφθηκε προκειμένου να εκχωρεί την εξουσία σε ένα μονοπρόσωπο φορέα. Το έθνος είναι μια αφηρημένη οντότητα, δεν υπάρχει ως συγκεκριμένο πρόσωπο και επομένος το μη-συγκεκριμένο δεν συγκροτεί δημόσιο χώρο, απαραίτητη προυπόθεση για την δημοκρατία. Ως αφηρημένη οντότητα μπορεί μόνο να διαμεσολαβηθεί αφηρημένα και να διοικηθεί πανοπτικά.

    Το κρατος ανέλαβε να υποστασιοποίησει την αφαίρεση του εθνους. Θα ήθελα από οσους υποστηρίζουν την εφαρμογή της άμεσης δημοκρατίας εντός του κρατικού οργανισμού να μου εξηγήσουν κάποτε την σχέση μεταξύ άμεσης δημοκρατίας και κράτους. Η ΔΕΗ, η Εφορία κλπ σε συνθήκες κράτους και έθνους πως θα λαμβάνει εντολές από μια αμεσοδημοκρατική κυβέρνηση; Δημοψηφισματικά ή θα έχουμε διαφορετικές εκκλησίες του δήμου ανα δήμους που θα εφαρμόζουν διαφορετική τιμολογιακή πολιτική της ενέργειας και διαφορετικούς συνετελεστές του Φ.Π.Α ανά κώμες και χωριά; Μα τότε θα διαρραγεί η ενότητα του έθνους και το κράτος δεν θα έχει νόημα.

  • Στο βιβλίο Για την Κατάργηση των Κομμάτων της Βέιλ, υπάρχει και ένα σχόλιο του Αλαίν (ψευδώνυμο του Γάλλου φιλοσόφου, δημοσιογράφου και ειρηνιστή Αιμιλίου-Αυγούστου Σαρτιέ). Ο Αλαίν εκτός από το ότι εκθειάζει τα σχόλια της Βέιλ πάνω στον Σπινόζα (δεν ξέρω εάν υπάρχει η μετάφραση τους, αλλά πολύ θα θέλαμε να τα έχουμε στα ελληνικά), γράφει σε ένα σημείο: «Κάτι κακό στοιχειώνει την πολιτική μας ύπαρξη. Ένα κακό ή μάλλον κάτι κούφιο, ένα ακαταμάχητο τίποτα; Μην είναι το κόμμα αυτό το τίποτα; […] Πρώτα πρώτα αληθεύει, αναμφίβολα, ότι ένα κόμμα δεν μπορεί να σχηματίζει σκέψεις. Το καθεστώς του εξαναγκασμού σβήνει κάθε σκέψη. Το ήξερα. Το είχα δει χιλιάδες φορές, συχνά υπό μορφή ρητορείας. Σε αυτή την περίπτωση αποδείχνουμε αυτό που θέλει το κοινό να αποδειχθεί. Επομένως προδίδουμε τον εαυτό μας. Η ανταμοιβή είναι το χειροκρότημα.»

    Επίσης η Βέιλ προτείνει το βιβλίο του Jules Monnerot, Κοινωνιολογία του κομμουνισμού (Sociologie du communisme) το οποίο δείχνει με ποιον τρόπο ένα τέτοιο κόμμα σφετερίζεται το «ιδανικό εγώ» του ανθρώπου και το κάνει να υπηρετεί την ίδια του την κοινωνικοποίηση.

  • Η εξουσιαστική νοοτροπία δεν αναγνωρίζει τοπικιστικά συστήματα επιτυχίας,περιουσιότητας,αυτοκυβέρνησης.Και όπως το έθνος κράτος ορθώνεται πάνω από τα χωριά και τους δήμους,έτσι και το εγωλαϊκιστικό έθνος-κράτος των πλουσίων δεν αναγνωρίζει τα διάφορα έθνη κράτη.Το καπιταλιστικό success story δεν αναγνωρίζει εδαφικές τοπικές ιστορίες επιτυχίας ή απλώς περιουσιότητας γιατί θεωρεί ολόκληρο τον πλανήτη κτήμα και απόδειξη της επιτυχίας του, η οποία αποδεικνύεται από την εξουσιαστική του δυνατότητα που την κατακτά μέσω της μεγιστοποίησης του πλούτου.Εκεί που κάποιος λέει…»proud to be from Karditsa»κ.τ.λ,το έθνος κράτος λέει…proud to be from Greece που περιλαμβάνει και την Καρδίτσα,ο κεφαλαιοκράτης λέει ναί,ναί…proud to be from siemens κορόιδα που κατά βάθος σημαίνει proud to be from me…Και το λέει με μια…κοσμοπολίτικη διάθεση αλλά όλοι ξέρουν πως οι μεγάλες εταιρίες είναι οπλικά συστήματα συμπλεγμάτων κράτους/κεφαλαίου.
    Αν πάμε σήμερα σε όλους τους μικρούς Δήμους θα βρούμε πανίσχυρες τοπικές ιστορίες επιτυχίας με τη λειτουργία της μαφίας που είναι πιο κυριαρχικές από το κράτος και είναι πάντα πανέτοιμες να υπερασπιστούν τα συμφέροντα τους και θα είναι πολύ επιθετικές εναντίον δομών άμεσης δημοκρατίας μόλις αυτές απειλήσουν τα ειδικά συμφέροντα τους.Δηλαδή η πρώτη απειλή για ένα σύστημα ομοσπονδιοποιημένων κοινότητων είναι οι τοπικές μαφίες και μεγαλύτερη απειλή οι μεγαπαίχτες που έχουν μεγαδυνατότητες επέκτασης κκριαρχίας.Και κάπου εκεί μπορεί να γίνει και η γκάφα κάποιες κοινότητες,προκειμένου να ξεφύγουν από την εξουσιαστική δυνατότητα του κράτους των Αθηνών,να καταλήξουν να δουλεύουν για το γερμανικό,φέρ ειπίν,σύμπλεγμα κράτους/κεφαλαίου έχοντας μάλιστα και την εντύπωση πως κατά έναν τρόπο απελευθερώθηκαν…Αυτό το χαρακτηρίζω γκάφαγια να το ξεχωρίσω από το έγκλημα,δηλαδή όταν οι μεγαπαίχτες επιτίθονται, ελέγχουν ένα μικρότερο κράτος και χρησιμοποιούν τις εξουσιαστικές δυνατότητες αυτού του κράτους για να επιτεθούν στις κοινότητες.Το βλέπουμε αυτό στην Χαλκιδική σήμερα.Και βλέπουμε επίσης πως οι εργαζόμενοι της εταιρίας δεν αναγνωρίζουν τα θέλω των ντόπιων αλλά της εταιρίας,δηλαδή το συμφέρον τους.Μια τέτοια εταιρία δεν μπορεί να την σταματήσει να επεκταθεί μια μικρή κοινότητα.Θα μπορούσε να την σταματήσει όμως μια Πολιτεία.Όχι ένα κράτος,μια Πολιτεία.
    Άφησα για λίγο στην άκρη το Πολιτειακό ζήτημα γιατί ο Υπνοβάτης αναρωτήθηκε αν είναι λογικό ένα μέρος του πληθυσμού να απαιτεί ένα άλλο να πεθάνει ησύχως.Στον καπιταλισμό είναι λογικό διότι ο καπιταλισμός είναι πόλεμος.

    • Αγαπητέ Ανέστη βλέπω χρησιμοποιείτε με δεξιοτεχνία όλα τα επιχειρήματα του Tόμας Χόμπς. Ακριβώς επάνω σε αυτή την υπόθεση που κάνετε, πως: «η μικρής κλίμακας κοινότητα» είναι το πεδίο του homo homini lupus, ανακαλύφθηκε η ιδέα της μεγάλης κυριαρχίας (απρόσωπης και ως εκ τούτου απαλλαγμένης από τα ανθρώπινα πάθη) για να μας «χειραφετήσει» από τους «μαφιόζικους μικρούς δήμους».

      Θέλει προσοχή εδώ. Ας δεχτούμε όλα όσα γράφετε και ας υποθέσουμε λοιπόν πως, δεν υπάρχει «ο καλός άνθρωπος» και είμαστε αναγκασμένοι να διαλέξουμε ανάμεσα σε δύο κακά: ένα μικρό και ένα μεγάλο, με πλήρη επίγνωση σας λέω πως υιοθετώ στο ακέραιο την ρήση του Ρουσσώ: «καλύτερα μια ελευθερία γεμάτη κινδύνους παρά μια ήσυχη σκλαβιά«.

      Το ζήτημα είναι σε πιο κακό μπορείς να είσαι ελεύθερος και όχι απλώς ανδράποδο με κομματική ταυτότητα.

      • Και στο επιχείρημά σου Αθανάσιε προσθέτω ότι είναι επίσης προτιμότερος ο επιτόπιος έλεγχος του «τοπικού μαφιόζου» και σαφώς μεγαλύτερες οι πιθανότητες να αντιμετωπιστεί και να απομονωθεί από την τοπική κοινωνία με όποιο μέσο κι αν χρειαστεί. Ειδικά εάν πρέπει να συγκριθεί με τα πάσης φύσεως απρόσωπα και γιγαντιαία μορφώματα (κράτη, εθνικούς και υπερεθνικούς οργανισμούς κλπ). Κατά τη γνώμη μου εάν ο Χομπς ερχόταν, με κάποιο μαγικό τρόπο, στο σήμερα και έβλεπε τη σύγχρονη πραγματικότητα δίπλα στα επιχειρήματά του, θα αυτοκτονούσε από την ντροπή (γιατί μάλλον ήταν έντιμος διανοητής). Πάντως στην παγίδα του Χομπς έχουν πέσει γενιές ολόκληρες διανοητών, αλλά εδώ να μου πεις υπάρχει ακόμη κόσμος που παραμένει στην φάκα του Σωκράτη, στου Χομπς δεν θα μείνει.

    • Αυτό που αναρωτήθηκα είναι το: εάν σε ακραίως φιλοτομαριστικές «κοινωνίες» (όπως η νεοελληνική) όπου δεν υφίσταται ούτε καν προσχηματικά η έννοια (με οποιονδήποτε τρόπο) τού κοινού συμφέροντος , είναι ρεαλιστικό να μιλάμε για δημοψηφίσματα (λες και ζούμε σε κάποια συνήθη δυτική χώρα με συντριπτική πληθυσμιακή πλειοψηφία της μεσαίας τάξης, όπου «όλοι» συμφωνούν καταρχήν ως προς την ύπαρξη ενός κάποιου κοινού συμφέροντος, και διαφωνούν μόνο ως προς τον τρόπο εξυπηρέτησής του).
      Ειδικότερα, αναρωτήθηκα αν το (τοξικό) κομμάτι της νεοελληνικής κοινωνίας που σήμερα απαιτεί τον συναινετικό και σιωπηλό θάνατο του άλλου κομματιού τής (πραγματικής) κοινωνίας, θα μπορεί να έχει τη δυνατότητα να επικυρώσει την επιθυμία του και «δημοψηφισματικά» (π.χ. με δημοψηφίσματα για παραμονή στην ευρωζώνη, για μή καθιέρωση ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος 1000€ μέχρι τουλάχιστον να περάσει -όπως μας διαβεβαιώνουν- η «κρίση» κλπ.). Σύμφωνα με το «κόμμα της άμεσης δημοκρατίας», θα την έχει αυτή τη δυνατότητα (αυτή τουλάχιστον την απάντηση μου έδωσαν -όσο κι αν υπεξέφυγαν- στην ιστοσελίδα τους)! Δηλ. το κομμάτι της -πραγματικής- κοινωνίας δεν θα απολαμβάνει τής παραμικρής ρήτρας προστασίας: «δημοψήφισμα» κι όποιον πάρει ο Χάρος…
      Άρα (και) το «κόμμα της άμεσης δημοκρατίας» θα είναι (άλλος) ένας εξουσιαστικός μηχανισμός διαχείρισης / «έκφρασης» της «λαϊκής βούλησης» (όπως δηλ. οποιοδήποτε άλλο κόμμα), με τη μόνη «διαφορά» ότι θα τη «βοηθάει» να εκδηλώνεται «άμεσα».
      Σε μένα τουλάχιστον είναι πλέον φανερό ότι οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν ούτε τί είναι δημοψήφισμα (με την αρχαιοελληνική ή τη σύγχρονη δυτική έννοια) ούτε καν τί είναι κόμμα.

      Αφήνω κατά μέρος τις πονηρές ταυτίσεις άμεσης δημοκρατίας (λες και η δημοκρατία μπορεί να είναι «έμμεση», «αντιπροσωπευτική» κλπ.) και «συμμετοχικού» (βλ. «δημοψηφισματικού») κοινοβουλευτισμού (όσο κι αν τον θεωρώ πρόοδο -στις μή φιλοτομαριστικές κοινωνίες- σε σχέση με τον μή «συμμετοχικό» κοινοβουλευτισμό). Προφανώς νομίζουν ότι απευθύνονται σε αδαείς νεοέλληνες σαν αυτούς των οποίων την ψήφο θα ζητήσουν.

      Το ότι ο καπιταλισμός, φίλε Ανέστη, είναι πόλεμος (άλλοτε κηρυγμένος κι άλλοτε ακήρυχτος, άλλοτε δυνάμει κι άλλοτε εν εξελίξει) το θεωρώ κάπως κοινότοπο. Ναι, αυτό ακριβώς συμβαίνει, αλλά προς το παρόν το να πολεμάς στο περιβάλλον του νορβηγικού καπιταλισμού (όπου οι άνθρωποι έχουν κατακτήσει κάποια στοιχειώδη απ’ τα ανθρώπινα δικαιώματα) είναι, νομίζω, προτιμότερο απ’ το να πεθαίνεις κάθε μέρα ζωντανός στην τριτοκοσμική μεταπρατική Νεοελλάδα, σ’ ένα στημένο παιγνίδι. Το οποίο, οι κομματάρχες της «άμεσης δημοκρατίας» δεν με έχουν πείσει ότι μπορούν / θέλουν / ξέρουν πώς να το «ξεστήσουν».

  • Εγώ δεν πιστεύω πως ο άνθρωπος είναι φύσει κακός.Αν το πείς αυτό αποκλείεις κοσμολογικά και το καλό.Το να χρησιμοποιείς αυτή την απολυτότητα(ο άνθρωπος είναι φύσει κακός)συνιστά και αυτό μπλόφα και σκοπός αυτής της μπλόφας(ή και αυτομπλόφας,ή παρεξήγησης, αν θέλετε)είναι να δικαιολογήσεις εκ των προτέρων τον προληπτικό πόλεμο δια μιας συνολικής ενοχοποίησης που λειτουργεί ως κυκλικό επιχείρημα.Δεν ξέρω αν ο Χόμπς τον δικαιολογεί αλλά εγώ όχι.Απλώς προσπαθώ να μπώ σε αυτή τη λογική για να την κατανοήσω.Γιατί πρέπει να λυθεί επιτέλους αυτή η αυτοματοποιημένη φάση να θεωρούνται αφελείς ή δειλοί οι αμεσοδημοκράτες και οι ειρηνιστές,δηλαδή οι καλύτεροι και πιο καλλιεργημένοι άνθρωποι.Ο πλούτος και ο υλισμός είναι δευτερεύοντα ζητήματα,μόνο κάποιος που νιώθει τιποτένιος ταυτίζει την υπαρξιακή αξία με τον πλούτο και οι μεγαλύτεροι εξουσιαστές τους χρησιμοποιούν αυτούς τους ανθρώπους και δεν τους αποκαλύπτουν και ποτέ ότι ο πλούτος είναι δευτερεύον ζήτημα στην πραγματικότητα.

  • Να!Μιας και έγραψε ο κ.Κουτσαντώνης ενώ έγραφα θα ξανακάνω ‘»τον συνήγορο του διαβόλου»:»Αν οι αμεσοδημοκράτες δεν αναγνωρίζουν και δεν θέλουν απρόσωπα κράτη και ιδεολογικά κατασκευάσματα όπως το έθνος και το έθνος-κράτος και την εξουσιαστική τους δυνατότητα,τούτο σημαίνει πως αντλούν την αξία τους από τον ίδιο τους τον εαυτό,αυτόν που τον θεωρούν καλό και καλλιεργημένο.Έ και εγώ!Απλά εγώ κάνω και κάτι για να κερδίσω γιατί φρονώ πως είμαι καλύτερος από τους καλούς καλλιεργημένους αμεσοδημοκράτες και κατανοώ καλύτερα τον κόσμο και τον άνθρωπο».

  • Και μάλιστα υποψιάζομαι πως οι καλύτερες φιλίες μεταξύ αμεσοδημοκρατών θα καταστραφούν μόλις ο ένας από αυτούς κατακτήσει τη γυναίκα που ποθούσε και ο άλλος.

  • Να διευκρινίσω κάτι: βλέπω ένα αμεσοδημοκρατικό κόμμα ως στρατήγημα και όχι ως αυτοσκοπό ή μόνιμη δομή,παρότι γνωρίζουμε πως οι άνθρωποι σταδιακά ομαδοποιούμαστε με ανθρώπους που μπορούμε να επικοινωνήσουμε και να συνεργαστούμε καλύτερα.Είναι φυσικό και φυσιολογικό.Δηλαδή κόμματα πάντα θα υπάρχουν,ανεξάρτητα από το πως θα τα ονομάζουμε ή αν θα τα ονομάζουμε-όπως πάντα θα υπάρχουν και κρυμμένες αλήθειες,υπαινιγμοί και συνδηλώσεις μέσα σε ένα κείμενο ή σε έναν διάλογο.Ένα αμεσοδημοκρατικό κίνημα/κόμμα μπορεί να είναι στρατήγημα υπό την προϋπόθεση που ανέφερα στην αρχή.Εξάλλου,ό,τι σημαντικό μπορεί να επιτευχθεί άνευ αιματοχυσίας καλό είναι έτσι να επιτυγχάνεται-αν και τούτο είναι μια σπανιότατη περίπτωση στον κόσμο που ζούμε και για αυτό φταίνε πάντα εκείνοι που επιτίθονται και όχι εκείνοι που αμύνονται και αντιστέκονται.
    Το σχόλιο του Αλαίν στο βιβλίο της Βέιλ που αναφέρει ο κ.Κουτσαντώνης είναι φοβερά διορατικό διότι μας βάζει στο ζήτημα του ναρκισσισμού,στην άλλη όψη του ίδιου νομίσματος.Διότι όπως η βιαστική,αρνητική αντιδραστικότητα είναι ναρκισσισμός,έτσι και η τάση να πούμε ψέματα στην κοινότητα πως συμφωνούμε μαζί της προκειμένου να μην μας απομονώσει,άμεσα ή….σταδιακά και με το μπαμπάκι(εξαρτάται από το θέμα),ναρκισσισμός είναι και αυτή.Και δεν θα αποτελεί ζήτημα μόνο στα πλαίσια ενός κόμματος αλλά και στα πλαίσια μιας αμεσοδημοκρατίας άνευ κομμάτων.Υπό αυτή την έννοια και ο Σωκράτης δεν ήταν και τόσο κακός.Δηλαδή μπορεί να το είχε παρακάνει λίγο και αυτός αλλά ο κ.Κουτσαντώνης θα εκτιμούσε και την αντίθεση που έδειξε με την πλειοψηφία στο ζήτημα των στρατηγών.Δηλαδή τον Σωκράτη πρέπει να τον δούμε και ως τον τύπο που θα έσωζε κάποιον άλλον από ένα πιθανό λιντσάρισμα λειτουργίας αποδιοπομπαίου τράγου και υπό αυτή την έννοια δεν μας είναι τελείως αντιπαθής.Σε εμένα τουλάχιστον-μην βάζω κι άλλους μέσα με το ζόρι σε αυτό το συμπέρασμα.
    Θα κάνω αργότερα και ένα σχόλιο σχετικά με τον εθνικισμό,την Ελβετία, τον Δυτικό κόσμο και που ανήκουμε.Έχει δίκιο ο κ.Λάμπος που αποκλείει την Ελβετία ως παράδειγμα.Πρώτα πρώτα,εδώ είναι Μεσόγειος και η Ελλάδα συνορεύει με τρείς ηπείρους.Για ανθρωπογεωπολιτική θα μιλήσω άλλη φορά.

  • Συνέταξα κι εγώ μια απάντηση, αρκετά μακροσκελή. Ήθελα να θίξω ορισμένα από τα θέματα που ήδη συζητήθηκαν εδώ, πάνω στη θεωρητική τους διάσταση. Αναγκαστικά δεν θα τοποθετηθώ σε όλα όσα έχουν ειπωθεί κατά τη διάρκεια της κουβέντας. Θα κάνω μια γενικότερη κριτική στην τάση που νομίζουμε ότι εκφράζεται στις τοποθετήσεις.

    Ξεκινώ από το ζήτημα περί «καλής» ή «κακής» φύσης του ανθρώπου. Παρατηρώ διαρκώς τις μέχρι στιγμής αναλύσεις και τοποθετήσεις που κάνουν νέοι συγγραφείς και διαπιστώνω ότι ελάχιστες προσπάθειες έχουμε κάνει για να ξεφύγουμε από τη μια εκ των δύο παραδοσιακών τοποθετήσεων απέναντι στο ζήτημα αυτό: ήτοι, από τη μια του Χομπσιανού πεσιμισμού (που στις μέρες μας ακολουθεί σύσσωμη η νεοφιλελεύθερη ιντελιγκέντσια, μαζί και διάφορα παρακλάδια της αριστεράς) και διατείνεται ότι η έμφυτη τάση των ανθρώπων να αναζητούν όλο και περισσότερα οδηγεί σε έναν ασταμάτητο ανταγωνισμό όλων εναντίον όλων. Αυτή η έποψη, βέβαια, δεν αποτελεί μονάχα θεωρητική αφετηρία του Χομπς, αλλά όλοι οι απολυταρχικοί φιλόσοφοι βασίστηκαν πάνω στην ιδέα της «έμφυτης απληστίας» των ανθρώπων: πρώτος και καλύτερος διδάξας ο Πλάτων, ή ο Sir Robert Filmer που μιλά για την «τυραννία του πλήθους», ενώ τη σκυτάλη παίρνουν φιλελεύθεροι φιλόσοφοι, όπως ο Jeremy Bentham και o James Mill. Από την άλλη συναντάμε τη Ρουσωϊκή εκδοχή, πως αν εξαλειφθούν οι «καταπιεστικές δομές» (όπως το κράτος, τα ιερατεία και οι αγορές) μαζί με ορισμένες ακόμη καταπιεστικές ιδεολογίες (όπως ο εθνικισμός, ο ρατσισμός ή η πατριαρχία), θα απελευθερωθεί η έμφυτη καλοσύνη των ανθρώπων και θα ζήσουμε όλοι αγαπημένοι. Με τη δεύτερη παράδοση συντάσσονται οι αναρχικοί (αν και δεν είναι απόλυτο αυτό, καθώς έχουν ξεφυτρώσει διάφορες αναρχικές γκρούπες τελευταία που ελιτίζουν σε τέτοιο βαθμό, λες και παπαγαλίζουν τον Χομπς και τη Ραντ) και κάποιες τάσεις της αριστεράς. Δε λείπουν φυσικά και οι «αγνωστικισμοί», δηλαδή τοποθετήσεις που διατείνονται ότι δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τί είναι η ανθρώπινη φύση, και άρα δεν ξοδεύουμε περαιτέρω χρόνο για να ασχοληθούμε με το ζήτημα αυτό. Οι δε μεταμοντέρνοι ήταν οι πρώτοι που επέδειξαν έναν τέτοιο αγνωστικισμό, αλλά μοιραία και αυτοί – έμμεσα τουλάχιστον – οδηγήθηκαν στη δεύτερη παράδοση, καθότι βάση της ιδεολογίας τους είναι η εξής αρχή: κάθε δομή είναι καταπίεση.

    Κάπου είχα δει τον Καστοριάδη να μιλά για τη φυσική ροπή της ανθρωπότητας προς τη δουλεία. Μπορεί αυτή η τοποθέτηση σε πρώτη φάση να φαίνεται επιφανειακή, σύντομη, αυθαίρετη και αστήριχτη, και εν συντομία αντιφατική με όσα είχε πει πιο πριν ο στοχαστής, πως η ανθρώπινη φύση είναι το ριζικό φαντασιακό. Όμως αξίζει να συζητηθεί για τους εξής λόγους: φανταστείτε έναν άνθρωπο που από την πρώτη στιγμή της γέννεσης του μέχρι και τα πρώτα χρόνια της ολοκλήρωσης της προσωπικότητάς του δεν έχει έρθει σε επαφή με καμία ανθρώπινη κοινωνία: ζει για πάντα σε ένα απομονωμένο μέρος της γης μαζί με άλλους ανθρώπους οι οποίοι δεν γνωρίζουν τί συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο. Όπως όλοι μπορούμε να φανταστούμε, κατά πάσα πιθανότητα η μοναδική συμπεριφορά που θα παρατηρήσουμε σε τέτοιες περιπτώσεις θα είναι η διαρκής προσπάθεια επιβίωσης, και όχι η δημιουργία λαμπρών έργων, μέσω του λόγου και της πράξης. Θα δούμε, δηλαδή, αυτό που η Hannah Arendt ονόμαζε labour, μια κατάσταση που αρμόζει στους δούλους (της αρχαίας Αθήνας), για τους οποίους πίστευαν ότι δεν είχαν τις ικανότητες να χρησιμοποιήσουν τον λόγο και την ακοή τους για να συμμετάσχουν στην πολιτική, στο δημόσιο πεδίο (τη σφαίρα της ελευθερίας). Δεν είναι, βέβαια, απόλυτο αυτό: ενδέχεται να αναπτυχθεί κάποιου είδους πολιτική κοινωνία ακόμα και σε τέτοιες συνθήκες, αλλά αν υπολογίσουμε τη διάρκεια ζωής της ανθρωπότητας μέχρι σήμερα, διαπιστώνουμε ότι οι περιπτώσεις όπου αναδύθηκε αυτό που λέμε δημόσιο πεδίο είναι μειοψηφικές. Ακόμα και οι περιπτώσεις όπου τα ανθρώπινα όντα ξεφεύγουν από την φυσική τους κατάσταση και δημιουργούν κοινωνίες δεν είναι όλες χαρακτηριστικές ενός παραδείγματος πολιτικής κοινωνίας. Οι περισσότερες από αυτές τις κοινωνίες ήταν δεσποτικές, όπως οι ασιατικές μοναρχίες ή οι δυτικές απολυταρχίες που η Arendt αποκαλεί προ-πολιτικές (πριν δηλαδή τη γέννεση του πολιτικού, του δημόσιου, της πολιτείας, με άλλα λόγια) και κύριο χαρακτηριστικό τους ήταν η συσπείρωση γύρω από μία κυρίαρχη φιγούρα, έναν μονάρχη, που διευθύνει και ελέγχει τη διανομή υλικών αγαθών, τον εφοδιασμό των μελών και τη ρύθμιση των οικονομικών συναλλαγών (σε αντίθεση με την Αθηναϊκή δημοκρατία). Αυτό το προ-πολιτικό στοιχείο συναντάμε στους Αθηναϊκους οίκους, όπου η κεφαλή τους όριζε τους κανόνες εφοδιασμού και την παραγωγή υλικών αγαθών, την οποία συνήθως αναλάμβαναν οι δούλοι. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, κάθε κοινωνία η οποία θέτει ως βασική της επιδίωξη την παραγωγή και κατανάλωση υλικών αγαθών, βασίζεται πάνω στο ίδιο προ-πολιτικό στοιχείο του ιδιωτικού πεδίου που συναντά κανείς διάχυτο στην ιστορία των ανθρώπινων κοινωνιών.

    Η σύγχρονη κοινωνία, και πιο πολύ η αυξανόμενη τάση μας να θέτουμε ως βασική μας επιδίωξη τα υλικά αγαθά έναντι άλλων ασχολιών (όπως για παράδειγμα η πολιτική και η φιλοσοφία) θα μπορούσε κάλλιστα να θεωρηθεί μια κοινωνία δουλείας, με την κλασική έννοια του όρου, όχι με τη νεωτερική, όπου ως δούλος ορίζεται αυτός που με αλυσίδες στα πόδια εργάζεται δίχως δικαιώματα και απολαβές. Η κοινωνία του possessive market society, όπως την αποκαλούσε ο Macpherson, είναι και αυτή μια κοινωνία δουλείας, όχι μόνο διότι απουσιάζει κάθε ενασχόληση με θέματα που δεν αφορούν τα ιδιωτικά μας συμφέροντα και τον προσωπικό μας υλικό εφοδιασμό, αλλά και γιατί στον ρόλο του οικονομών (της κεφαλής δηλαδή του Αθηναϊκού οίκου) βρίσκεται το κράτος. Λέγοντας τούτου, δεν θεωρώ ότι το κράτος είναι το απόλυτο κακό, διότι μέσα στους προηγούμενους αιώνες συνεχείς αγώνες και ρήξεις μετέβαλαν ουσιαστικά τις δομές του, διατηρώντας από τη μια συστήματα ταξικής εκμετάλλευσης και στοιχεία άλλων ειδών καταπίεσης (όπως ο αποκλεισμός των ανθρώπων από τη δημόσια σφαίρα, η οποία καθίσταται αποκλειστικό καθήκον μιας ομάδας εκλεγμένων ανθρώπων), αλλά την ίδια στιγμή κατέληξε να εκφράζει κι ένα είδος ψηλαφητής αναζήτησης των αληθινά ανθρώπινων, πολύτιμων εννοιών της δικαιοσύνης, ευπρέπειας, της καλοσύνης και της συμπάθειας. Αυτό που θα άξιζε να δούμε σε μια περίπτωση ανάδυσης ενός δημοκρατικού προτάγματος δεν είναι η δημιουργία ενός κόμματος «αμεσοδημοκρατικού», το οποίο θα μπορούσε να μας δώσει μονάχα μια βελτιωμένη εκδοχή του κράτους ως θεσμός που θα συνεχίσει να υπάρχει ως έχειν, μήτε κάποια ουτοπική ιδεολογία, μια υποκουλτούρα που απλά μιλά για τέλος των κρατών, τη στιγμή που καμία τέτοια πολιτική ωρίμανση δεν υπάρχει. Μπορεί όμως αυτό το κράτος να διασπαστεί και από συγκεντρωτικό να καταστεί ένας φορέας ομοσπονδιακής διαχείρισης; Κάποιοι φτάσανε στο σημείο να μιλάνε για δυαδικές εξουσίες. Δεν έχω μελετήσει ιδιαίτερα αυτά τα ρεύματα (και δεν γνωρίζω αν όντως αξίζουν ή αντ’ αυτού, πρόκειται για μια ακόμα ακαδημαϊκή μόδα). Το θέμα είναι πώς μπορούμε εμείς, κάτω από τις υπάρχουσες συνθήκες, ως πολιτικά στρατευμένα υποκείμενα να παρέμβουμε στην καθημερινότητα και τη ζωή. Νομίζω ότι η Simone Weil, όταν μιλά για κατάργηση κομμάτων, μας δίνει ήδη μια πρώτη ιδέα για το πώς πρέπει ένα πρόταγμα να κινηθεί. Θα μπορούσαμε να έχουμε εκλογικούς συνδυασμούς (όχι κόμματα) βάσει της δημοτοπίας (όπως είχε κάνει αυτή η ομάδα μερικά χρόνια πριν), ή να μιλάμε για μια μεταρρύθμιση του Συντάγματος, ώστε να μπορούν να διεξάγονται δημοψηφίσματα, σε τοπικό επίπεδο με βάση το Ελβετικό μοντέλο, να γίνονται δεκτές οι αποφάσεις συνελεύσεων…

    Το πρόβλημα είναι το εξής: ακόμα και αυτές τις υπερβολικά μετριοπαθείς κινήσεις, πόσοι τις σκέφτονται; Πόσοι θα τις επικροτούσαν; Πόσοι θα έλεγαν «ναι, αυτό είναι προτιμότερο από το να έχουμε μια εθνική κυβέρνηση αριστεράς»; Ήδη εδώ στη Βρετανία ψήνεται η νέα αριστερή ιντελιγκέντσια κάτω από την αρχηγία του Jeremy Corbyn, που θα τα ρυθμίσει όλα, θα άρει τα δίδακτρα στα πανεπιστήμια (ώστε οι φοιτητές αντί να πληρώνουν τους δασκάλους τους θα έχουν τη δυνατότητα να αγοράζουν πιο πολλά γκατζετάκια και να καταναλώνουν περισσότερα σκουπίδια), θα αυξήσει τα επιδόματα (δηλαδή μερικά ψίχουλα παραπάνω στα τραπέζια των φτωχών, από τη συνολική υπερσυσσώρευση – αν κι εγώ πιστεύω πως τίποτα από όλα όσα υπόσχεται δεν θα εφαρμόσει). Αξίζει να αναρωτηθούμε γιατί οι άνθρωποι εδώ που φτάσαμε δεν επιθυμούν μια res publica, αλλά συσπειρώνονται γύρω από κόμματα, είτε της αριστεράς είτε της δεξιάς, ή απλά επιθυμούν να συντηρήσουν τον αυτόματο πιλότο της αγοράς! Μήπως τελικά η ανθρωπότητα αναζητά υλική ασφάλεια και σιγουριά, αντί να διεκδικεί την ελευθερία της; Πάντως, και η Simone Weil, στο βιβλίο Ανάγκη Για Ρίζες, πάνω κάτω στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει, όχι από Χομπσιανές ουσιοκρατικές θέσεις βέβαια, ωστόσο έμμεσα υπαινίσσεται ότι η φυσική ροπή των ανθρώπων είναι προς τη δουλεία. Η διαφορά αυτής της τοποθέτησης με τη βασική γραμμή του Χομπς, είναι πως στην πρώτη περίπτωση δεν οδηγούμαστε νομοτελειακά στον πόλεμο όλων εναντίον όλων. Όμως δεν διεκδικούμε την ελευθερία μας (την πραγματική ελευθερία, δηλαδή την ελευθερία που αντιστοιχεί στο δημόσιο πεδίο, όχι την ελευθερία όπως την κατανοεί ο φιλελεύθερος κόσμος, δηλαδή το απεριόριστο δικαίωμα επιλογής, που μπορεί κάλλιστα να είναι και το απεριόριστο δικαίωμα επιλογής άχρηστων καταναλωτικών προϊόντων).

  • Διάβαζα προηγουμένως ένα κείμενο του κ.Μουργή στη σελίδα Άνεμος Αντίστασης με τίτλο <<Το σκλαβοπάζαρο της παιδικής εργασίας>>.Ο κόσμος είναι μολυσμένος από το έγκλημα και το κακό.Και είναι μολυσμένος επειδή το έγκλημα το κάνουν πλάσματα που έχουν την επιλογή να μην το κάνουν.Θα αναπτύξω αργότερα έναν συλλογισμό για τον υλισμό.Διότι τον κόσμο δεν τον λυτρώνει η μηχανή.

  • Πάνω είναι τα σύνεφα, ο ήλιος, τα αστέρια και κάτω είναι ο νότιος πόλος. Για τα κόμματα δεν τίθεται θέμα βαλιστικής δυναμικής αλλά σκοπών και πραγματικότητας.

    Όσο αφορά το δεύτερο το κόμμα είναι μια πάρα πολύ νεωτερική εφεύρεση (1860) και δεν είναι ούτε καν ενδογενές εξάρτημα της ιστορίας του κράτους ή της δεσποτικής δημοκρατίας. Δεν θέλει πολύ προσπάθεια να κατανοήσει κανείς πως το κόμμα επιτέλεσε ένα συγκεκριμένο ιστορικό ρόλο που αντιστοιχούσε σε συγκεκριμενες ανάγκες και ιστορικές περιόδους. Αυτό που έμεινε σήμερα από την ηρωική περίοδο των κομμάτων είναι ο καθυστερημένος τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται οι κομματικοί την σύγχρονη εποχή: Δηλαδή με αναδρομικούς όρους από το παρελθόν. Το μέλλον δεν δεσμεύεται από τα κόμματα.

    Όσο αφορά τώρα τους σκοπούς των κομμάτων: Άννα να ένα μήλο…

    • Χα! Πλάκα έχετε εσείς οι αντικομματικοί, φίλε μου Αθανάσιε Γεωργιλά. Μου γράφεις μέσα στην καλή χαρά ως επιχείρημα (με το μυαλό σου) εναντίον τών κομμάτων:

      «Όσο αφορά το δεύτερο το κόμμα είναι μια πάρα πολύ νεωτερική εφεύρεση (1860) και δεν είναι ούτε καν ενδογενές εξάρτημα της ιστορίας του κράτους ή της δεσποτικής δημοκρατίας.»

      So what??? Στον ίδιο και μεγαλύτερο βαθμό νεωτερική εφεύρεση είναι και η αναισθητική ένεση για την εξαγωγή ενός φρονιμίτη. Θα έβγαζες το φρονιμίτη σου χωρίς αναισθητική ένεση;

      Να διαφωνούμε, ουδεμία αντίρρηση. Αλλά, προ πάντων, να είμαστε σοβαροί στη διαφωνία μας. Ναι;

      Τα λέμε

      • Κοίτα σύμπτωση! Προχτές ήμουνα στον οδοντίατρο μου και βγάλαμε τον φρονιμίτη μου με την τανάλια. Είχε σαπίσει τόσο πολύ, και ήταν τόσο άχρηστος, που τον απέβαλε μόνος του ο οργανισμός μου. Βγήκε απλά, έτσι με μια προσπάθεια…

      • Αχ! Πόσο άτεχνη η ντρίπλα σου, φίλε μου. Ακόμα κι ένα βαφτιστήρι μου που μόλις έχει κλείσει τα δύο του χρόνια, θα την έκοβε με ευκολία! :-) :-)

        Τα λέμε

      • Δηλαδή:
        κόμμα=τανάλια
        Δηλαδή: όπως η τανάλια κάνει μόνο για απλές και εύκολες δουλειές (π.χ. για δόντια που βγαίνουν εύκολα), έτσι και τα κόμματα. Αλλά για πιο περίπλοκες δουλειές και ζητήματα (που παλιά αντιμετωπίζονταν και αυτά με την τανάλια) σήμερα η τανάλια είναι πλέον απαρχαιωμένη…

      • Φίλε Υπνοβάτη,

        Ναι, μπορεί ένα κόμμα να μετατραπεί σε τανάλια. Αλλά αυτό δεν είναι νομοτελειακό. Π.χ., αν εσύ ήσουν μέλος ενός κόμματος που τείνει να μετατραπεί σε τανάλια, θα πάλευες με νύχια και δόντια για να μη γίνει αυτό, έτσι δεν είναι; Κι αν εγώ ερχόμουν να παλέψω μαζί σου για τον ίδιο σκοπό οι πιθανότητες να πετύχουμε θα αυξάνονταν. Άμα βάλουμε και τους φίλους που τρέχουν αυτό το ιστολόγιο, ακόμα καλύτερα!

        Τα λέμε

      • Μήπως είσαι λιγάκι υπερβολικός; Είδες πουθενά να λέει κανείς εδώ μέσα πως οτιδήποτε αποτελεί νεωτερική εφεύρεση πρέπει να απορριφθεί; Ο Αθανάσιος σου έδωσε μια ξεκάθαρη απάντηση – δηλαδή πιο ξεκάθαρη δεν γίνεται – πως τα κόμματα αποτελούν νεωτερικές δημιουργίες, όχι για να μας πει πως πρέπει να έρθουμε σε ρήξη με κάθε νεωτερική δημιουργία ή για επιστρέψουμε σε προνεωτερικές αξίες και θεσμούς, αλλά για να σου δείξει να καταλάβεις πως η ισότητα και η κοινωνική δικαιοσύνη δεν είναι κάτι που ξεκινά από το 1860, αλλά πρόκειται αξίες πολύ παλιότερες. Και το γεγονός ότι οι αξίες αυτές σφυρηλατήθηκαν σε κοινωνίες οργανωμένες δίχως κόμματα, σημαίνει πως τα κόμματα δεν είναι μας είναι απαραίτητα. Από εκεί και πέρα όλα τα άλλα είναι αναγωγισμοί και ταυτολογίες του τύπου: ο συγγραφέας λέει πως η νεωτερικότητα είναι σφάλμα, η σύγχρονη ιατρική αναπτύχθηκε κατά τη νεωτερικότητα, άρα η ιατρική είναι σφάλμα.

        Προφανώς αν κανείς είναι γαλουχημένος με την ιδέα της Προόδου, και θεωρεί ότι το συλλογικό συμφέρον και η δίκαιη κοινωνία βρίσκονται μπροστά μας, σε μια γραμμική πορεία προς τα εμπρός, σα να πρόκειται για τον ουράνιο σιδηρόδρομο του Hawthorne, είναι αδύνατο να αντιληφθεί πως υπάρχουν και πριν τη νεωτερική εποχή θετικά πράγματα, από τα οποία μπορούμε να αντλήσουμε έμπνευση, πράγματα που η νεωτερικότητα έχει εξαλείψει. Αυτό δεν σημαίνει πως είμαστε αναγκασμένοι να απαρνηθούμε τον Δαρβίνο, τον Φρόιντ και τόσους άλλους νεωτερικούς στοχαστές και επιστήμονες μόνο και μόνο επειδή ανήκουν σε ένα ρεύμα που του ασκούμε κριτική. Δηλαδή, ας προσέχουμε λιγάκι τί διαβάζουμε γιατί στην τελική από τις παρανοήσεις και μόνο θα καταλήξουμε να μην μπορούμε να συνεννοηθούμε με απλά Ελληνικά. Κρίμα δεν είναι;

      • @
        «Ναι, μπορεί ένα κόμμα να μετατραπεί σε τανάλια. Αλλά αυτό δεν είναι νομοτελειακό. Π.χ., αν εσύ ήσουν μέλος ενός κόμματος που τείνει να μετατραπεί σε τανάλια, θα πάλευες με νύχια και δόντια για να μη γίνει αυτό, έτσι δεν είναι; Κι αν εγώ ερχόμουν να παλέψω μαζί σου για τον ίδιο σκοπό οι πιθανότητες να πετύχουμε θα αυξάνονταν. Άμα βάλουμε και τους φίλους που τρέχουν αυτό το ιστολόγιο, ακόμα καλύτερα!»

        Θεωρώ ότι ένας αληθινός φίλος θα σου έλεγε ότι ο καλύτερος τρόπος για να μην γίνει ακόμα πιο απαρχαιωμένη κι από τανάλια η ΛΑΕ, είναι να διαλυθεί. Γιατί χειρότερο κι από απαρχαιωμένος ή γραφικός, είναι το να καταλήξεις στο μουσείο. Για την ώρα, προλαβαίνετε…

  • • Ένα πολιτικό κόμμα είναι μια μηχανή κατασκευής συλλογικού πάθους.
    • Ένα πολιτικό κόμμα είναι ένας οργανισμός καμωμένος να ασκεί συλλογική πίεση στη σκέψη καθενός ανθρώπου που αποτελεί μέλος του.
    • Πρώτος σκοπός, και σε τελική ανάλυση ο μοναδικός, κάθε πολιτικού κόμματος είναι να ενδυναμώνεται το ίδιο, και τούτο χωρίς κανένα όριο.
    Και ένα ακόμη που ξέχασε η Βέιλ:
    Σκοπός κάθε κόμματος είναι να υπνωτίσει το νου των ανθρώπων σε σημείο που να μοιάζει αδύνατη κάθε πολιτική σκέψη πέρα και έξω από αυτό.

    • ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

      Τι μας λέτε, κύριε Κουτσαντώνη, τι μας λέτε! Δηλαδή, εγώ, που είμαι μέλος τής ΛΑΕ, έχω μυαλό εν υπνώσει, ενώ εσείς ο ακομμάτιστος -δηλαδή μέλος τού κόμματος τών ακομμάτιστων- έχετε μυαλό ξουράφι! Καλά. Να μη χαλάσω τις καλοκαιρινές σας διακοπές. ;-) :-)

      Τα λέμε

      ΥΓ Και δεν μου λέτε, τι έχετε εναντίον τού πάθους; Αγαπάτε καθώς να καθαρίζετε κρεμμύδια; Και πίνετε πάντα μπύρα χωρίς αλκοόλ;

      • Για τώρα που είστε μέλος της ΛΑΕ και ως κόμμα με ειδικές ανάγκες δεν κάνει να μιλήσουμε άσχημα. Αλλά όσο είσασταν μέλος του ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορείτε να πείτε πως πιάνατε και πουλιά στον αέρα. Έτσι δεν είναι;

  • ΑΠΑΝΤΗΤΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΡΟΣ ΜΙΧΑΛΗ ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗ ΚΑΙ ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΓΕΩΡΓΙΛΑ

    Για τον Μιχάλη:

    Ναι, είναι αλήθεια ότι πουθενά δεν είδα να λέει κανείς εδώ μέσα πως «οτιδήποτε αποτελεί νεωτερική εφεύρεση πρέπει να απορριφθεί». Και όχι, δεν είναι αλήθεια ότι είμαι υπερβολικός. Γιατί η αναφορά τού Αθανάσιου Γεωργιλά στην ιστορικότητα των κομμάτων είχε σαφώς την έννοια η οποία μού προκάλεσε την έντονη επιθυμία για ειρωνεία. Ήταν δηλαδή σαν να μου έλεγε: «αγόρι μου, πώς ζήσαμε τόσους αιώνες χωρίς τα κόμματα; γιατί δεν μπορούμε να συνεχίσουμε την (πολιτική) ζωή μας χωρίς αυτά;».

    Βέβαια, η αναφορά του στην ιστορικότητα των κομμάτων είναι λάθος. Διότι κόμματα, όχι, φυσικά, με τη σημερινή μορφή, αλλά οπωσδήποτε με λειτουργία σαφώς πολιτική, υπήρξαν και στην αρχαία Ελλάδα την εποχή τής Δημοκρατίας, αλλά ακόμα-ακόμα και στην αρχαία Ρώμη. Ακόμα και στο Βυζάντιο μπορεί να μιλήσει κανείς για οιονεί κόμματα: τους δήμους.

    Δεν ξέρω τι ήθελε να μου πει ο Αθανάσιος ακριβώς, αλλά ελπίζω να μην ήθελε να μου πει αυτό που ισχυρίζεσαι φίλε μου Μιχάλη, δηλαδή «να [μ]ου δείξει να καταλάβ[ω] πως η ισότητα και η κοινωνική δικαιοσύνη δεν είναι κάτι που ξεκινά από το 1860». Γιατί κάτι τέτοιο θα σήμαινε ότι από τα σχόλιά μου έβγαλε το συμπέρασμα ότι ταυτίζω τους σκοπούς (ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη) με τα μέσα πραγμάτωσής τους (πολιτικά κόμματα), πράγμα που, όσο να ’ναι, θα με κάνει να του αφαιρέσω καμιά δεκαριά μονάδες από το αναμφισβήτητα υψηλό IQ του…

    Τα όσα αναφέρεις στη δεύτερη παράγραφο δεν με αφορούν στο παραμικρό. Το χειρότερο όλων: είναι υποθέσεις δικές σου χωρίς την παραμικρή τεκμηρίωση εκτός από το γεγονός ότι διαφοροποιήθηκα από την εδώ παρέα και δεν καταδίκασα τα πολιτικά κόμματα στο πυρ το εξώτερον. Τέτοιο ‘‘τεκμήριο’’ ακόμα και πρωτοδιορισμένος δικαστάκος στο Ειρηνοδικείο Αγουλινίτσας δεν θα το δεχόταν όχι ως απόδειξη, αλλά ούτε καν ως αποχρώσα ένδειξη.

    Για τον Αθανάσιο:

    Θ συμφωνήσω μαζί σου ότι η ΛΑΕ είναι κόμμα με ειδικές ανάγκες. Και πολύ θα με ενδιέφερε να ακούσω την κριτική σου μπας και βοηθηθώ στην προσπάθειά μου να τη βοηθήσω να πάψει να είναι ή έστω να πάψει να είναι τόσο προβληματική.

    Μέλος τού ΣΥΡΙΖΑ δεν υπήρξα ποτέ. Το ιστολόγιο από όπου γράφω προσπαθώντας να εκφράσω όχι μόνο εμένα αλλά και μια παρέα ‘‘εισηγήθηκε’’ υπερψήφιση του ΣΥΡΙΖΑ μόνο στις εκλογές τού Ιουνίου τού 2012. Τότε δηλαδή που όλοι σχεδόν όσοι δεν ψήφισαν ΝΔ ή ΠΑΣΟΚ ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ. Πριν και μετά από εκείνες τις εκλογές, όχι. Φυσικά, αν σε βολεύει για κάποιους λόγους να με θεωρείς πρώην Συριζαίο (όπως βολεύει μερικούς Κουκουέδες), be my guest.

    Τα λέμε

    • @
      «κόμματα, όχι, φυσικά, με τη σημερινή μορφή, αλλά οπωσδήποτε με λειτουργία σαφώς πολιτική, υπήρξαν και στην αρχαία Ελλάδα την εποχή τής Δημοκρατίας»

      Ε;(!)

      • Φίλε Υπνοβάτη,

        Προς τι η τόσο μεγάλη απορία; Δεν έχεις ακούσει για τις παρατάξεις (παρατάξεις ταξικές με όλη τη σημερινή σημασία τής λέξης) παράλιοι (ασχολούνταν με το εμπόριο, την αλιεία τη ναυσιπλοία κλπ), πεδιακοί (πλούσιοι γαιοκτήμονες ευγενικής ή μη καταγωγής), διάκριοι (αγρότες υποβαθμισμένων περιοχών ή οπλίτες που ζητούσαν αναδασμό της γης);

        Ψάξτο λίγο από μόνος σου. Και μετά κατάθεσε την απορία σου στην Ιστορία. Είναι γενναιόψυχη. Θα σε συγχωρήσει.

        Τα λέμε

      • Αγαπητέ left να υποθέσω δηλαδή πως συμμερίζεστε, μαζί με τον Γιάννη Κορδάτο, την άποψη ότι οι Ζηλωτές του 1342μΧ αποτελούσαν το «κόμμα της αστικής τάξης» της Θεσσαλονίκης;

        Το βιβλό του «Η κομμουνα των Ζηλωτών της Θεσσαλονίκης» είναι αξιομνημόνευτο, ρίχτε του μια ματιά. Θα βρείτε σε οσα γράφει πολλά από τις απόψεις σας.

        http://www.zontanos.gr/%CE%9A%CE%BF%CF%81%CE%B4%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82%20%CE%93%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82_%CE%97%20%CE%9A%CE%BF%CE%BC%CE%BC%CE%BF%CF%8D%CE%BD%CE%B1%20%CF%84%CE%B7%CF%82%20%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7%CF%82.pdf

      • Φίλε Αθανάσιε,

        Δεν έχω διαβάσει Κορδάτο. Όπως και πολλούς άλλους που κατά πάσα πιθανότητα έχεις διαβάσει εσύ. Στο βιβλιογραφικό πεδίο με κερδάς ακόμα και με το ένα χέρι δεμένο. Ωστόσο:

        Επί τής ουσίας τού σχολίου μου, το οποίο υπενθυμίζει ρίζες, ψήγματα, ίχνη, you name it, των σημερινών κομμάτων στην αρχαιότητα, δεν μας είπες το παραμικρό. Ούτε ιώτα δεν βγήκε από το ποντίκι σου. Η μετατόπιση των γκολπόστ στις αναλύσεις τού Κορδάτου για τους ζηλωτές δεν βοηθάει να κρυφτεί η αφωνία σου επί τού συγκεκριμένου.

        Τα λέμε

      • Αγαπητέ Left ξεκαθαρίζω πως η συλλογή ανάγνωσης βιβλίων δεν αποτελεί κριτίριο για κανενός είδους σύγκριση. Ούτε γίνεται από την μεριά μου για μόστρα γνώσεων. Είναι περισσότερο λόξα και ενέργεια μαγνητισμού που με τραβάει σε ότι γράφω να ανατρέχω σε συγγραφείς και σε παραθέματα. Επειδή το εκλαμβάνω ως χούι μου ζητώ την κατανόηση σου αν κάπου υπερβάλω.

        Κατά τα άλλα απαντώ στην πρόκληση σου για τις ρίζες, ψήγματα, ίχνη, you name it, των σημερινών κομμάτων στην αρχαιότητα που ζήτησες να σχολιάσουμε.

        Καταρχάς να πούμε πως πριν βρούμε ρίζες και ψήγματα σε κάτι θα πρέπει πρώτα να έχουμε ξεκαθαρίσει για ποιό πράγμα ακριβώς μιλάμε και τι εννοούμε καθε φορά όταν λέμε «Κόμμα». Ενδέχεται δηλαδή να μιλάμε για τον ίδιο όνομα έχοντας εντελώς διαφορετικούς ορισμούς στο πίσω μέρος του κεφαλιού μας -> οπότε ο διάλογος μεταξύ μας γίνεται ένα κομφούζιο. Για τον λόγω αυτό ζήτησα είτε να δώσεις ένα ορισμό του κομματος ή να συμφωνήσεις με αυτον που παράθεσα παρακάτω. Μόλις έχουμε στα χέρια μας ένα κοινό ορισμό του κόμματος νομίζω πως γίνεται πιο ευκολο να συννενοηθούμε και να αναζητήσουμε μαζί τις ρίζες και τα ψήγματα.

        Εκτιμώ πως στην διάρκεια των όσων σχόλιων ανταλάξαμε μετακινεισαι από την αρχική θέση πως τα κόμματα απομνημονεύτων χρόνων εξηγούν τα σύγχρονα κόμματα στην θέση πως οι παρατάξεις συμφερόντων στην προνεωτερικότητα αποτελούν τις ρίζες των σύγχρονων κομμάτων. Η απόσταση που χωρίζει τις δύο αυτές θέσεις είναι διαστημική και εγώ προσωπικά θα διαφωνούσα και με τις δύο.

        Κατά την γνωμη μου η οποιαδήπτε αναδρομική μετάθεση σύγρχονων όρων στο παρελθόν είναι ένας επικίνδυνος ακροβατισμός. Μάλλον παραείμαι σεμνός μιλώντας εδώ πως πρόκειται για την «γνωμη μου» και θα έπρεπε να θεωρείται ως αξιωματική απόφανση.

        Για να καταλάβουμε το μέγεθος του προβλήματος αρκει να πάρουμε μια ιδέα από το πως αλλάζει ο άνρθωπος την εικόνα του Θεού ανάλογα με τους αναδρομικούς μορφισμούς της εποχής του. Στην πατριαρχική εποχή (του Αβρααμ) ο Θεός ήταν μια πατρική φιγούρα. Στην καρτεσιανή εποχή (του 18ου αι.) ο Θεός μετατράπηκε σε ωρολογοποιό και στην σύγχρονη λογισμική εποχη σε κάτι σαν τον Μπιλ Γκέητς, τον μεγάλο προγραμματιστή.

        Εχω λοιπόν την γνώμη πως η επιμονή σου να ερμηνεύσεις τις παρατάξεις συμφερόντων ισχύος με συγρχονους όρους δεν βοηθάει καθόλου ούτε στην κατανόηση της τότε εποχής και της ιδιαιτερότητας της αλλά και ούτε να συλλάβει την δική μας εποχη στην ιδιατερότητα της.

        Η ειδοποιός διαφορά των παρατάξεων συμφερόντων με το νεωτερικό κόμμα έχει εξηγηθεί εκτενώς από τον Γιώργο, τον Μιχάλη και στα δικά μου σχόλια που ακολουθούν. Δεν έχει νόημα να επαναλαμβανόμαστε.

        Από εκεί και πέρα θα συμφωνήσω μαζι σου στο εξής: Η Ιστορία είναι γενναιόψυχη. Έχει τεράστιο εύρος δυνατοτήτων και ποικιλομορφιών για να την περιορίσουμε μέσα στα στενά καλούπια των δικών μας, σύγχρονων προλήψεων.
        Ξανασταματώ για οικονομία χώρου.

      • Περίμενα να επαναλάβεις τις γνωστές μαρξιστοειδείς παρεξηγήσεις περί «τάξεων» στην αρχαία Αθήνα (ελεύθεροι και δούλοι) ή τις επίσης γνωστές μαρξιστοειδείς παρεξηγήσεις περί «κομμάτων» (Δήμος και ολιγαρχικοί). Ή έστω τις επίσης γνωστές μαρξιστοειδείς παρεξηγήσεις περί «εισοδηματικών τάξεων» (πεντακοσιομέδιμνοι, ιππείς, διακοσιομέδιμνοι κλπ.). Αντ’ αυτών με αιφνιδιάζεις με κάτι που δεν το έχουν εισηγηθεί ούτε οι πιο ευφάνταστοι μαρξιτζήδες της ρωμηοσύνης: τις γεωγραφικές διοικητικές πληθυσμιακές διαιρέσεις της αρχαίας Αττικής εκλαμβανόμενες ως πλήρως ενοποιημένα ζεύγη τάξεων / κομμάτων.

        Το λοιπόν, για την παρακάτω ενημέρωση ΔΕΝ θα σε χρεώσω:
        1) Οι διοικητικές διαιρέσεις του αττικού πληθυσμού βάσει γεωγραφικής θέσης (τόπου κατοικίας) δεν συνιστούν τάξη με τη μαρξιστική ή οποιαδήποτε άλλη έννοια. Άλλωστε κάθε μια απ’ αυτές είχε τη δική της εσωτερική διαστρωμάτωση.
        2) Σύμφωνα με την κλεισθένεια μεταρρύθμιση, οι δέκα αθηναϊκές φυλές περιλάμβαναν υποχρωτικά δέκα ετερόκλητους δήμους και από τις τρείς γεωγραφικές πληθυσμιακές υποδιαιρέσεις της Αττικής (που σημαίνει ότι από «ταξικής» πλευράς το ήδη περιπλεγμένο πράγμα περιπλέκεται ακόμα περισσότερο).
        3) Οι «τάξεις» που κατονομάζεις (ή και οποιεσδήποτε «άλλες» επινοούν οι ευφάνταστοι και αγράμματοι μαρξιτζήδες της ρωμηοσύνης) δεν είχαν κανένα κόμμα να τις εκφράζει.
        4) Ακόμα και η θεωρούμενη ως πλέον συμπαγής στον αρχαίο κόσμο τάξη, αυτή των δούλων, στην Ελλάδα δεν αποτέλεσε ποτέ τάξη, ούτε με τη μαρξιστική ούτε με οποιαδήποτε άλλη έννοια. Ο λόγος είναι οτι οι δούλοι δεν είχαν καθορισμένη θέση στα μέσα παραγωγής αλλά ήσαν διεσπαρμένοι σε όλο το κοινωνικό και παραγωγικό φάσμα. Αυτό επισημαίνει και ο Μαρξ στον τρίτο τόμο του Κεφαλαίου. Κάτι άλλο που επισημαίνει είναι ότι ηπαραγωγική βάση της κλασικής Ελλάδας ήταν οι ελεύθεροι αγρότες ή τεχνίτες και όχι η δουλεία.

        Τα παραπάνω τα θεωρώ τόσο γνωστά ή εύκολο να τα πληροφορηθεί κάποιος, που πιστεύω ότι θα μπορούσες κι εσύ να τα έχεις πληροφορηθεί ακόμα κι απ’ το 11880.

        Το ότι η Ιστορία είναι γενναιόψυχη και συγχωρεί, το γνώριζε κι ο γενναιόψυχος λύτης αποριών Λαβρέντι Μπέρια, εκτός από σένα;
        Εγώ πάντως δεν θα συγχωρήσω την άγνοιά σου. Αντιθέτως θα σου υπενθυμίσω: «δεν πήρες το 11880; Αδικαιολόγητος!»
        Αύριο με τον κηδεμόνα σου (και να έχεις διαβάσει τον τρίτο τόμο του Κεφαλαίου).

      • Φίλε Υπνοβάτη,

        Για να μη μπω σε λεπτομέρειες:

        «Μαρξιστοειδείς» είναι οι αναλύσεις που μιλούν για ταξικές κοινωνίες στη δουλοκτητική περίοδο; «Μαρξιστοειδείς» και όχι μαρξικές; Δηλαδή ο Μαρξ τις θεωρούσε αταξικές;;;
        Αυτό κατάλαβες εσύ από την ανάγνωση του τρίτου τόμου τού Κεφαλαίου;

        Θεός φυλάξοι! ;-) :-)

        Τα λέμε

      • «Μαρξιστοειδείς» είναι οι αναλύσεις που μιλούν για ταξικές κοινωνίες στη δουλοκτητική περίοδο; «Μαρξιστοειδείς» και όχι μαρξικές; Δηλαδή ο Μαρξ τις θεωρούσε αταξικές;;;
        Αυτό κατάλαβες εσύ από την ανάγνωση του τρίτου τόμου τού Κεφαλαίου;
        Θεός φυλάξοι! ;-) :-)

        Μαρξιστοειδείς: οι «αναλύσεις» και οι αντι-ιστορικές προβολές των (κατά κανόνα ελληνοφώνων) μαρξιτζήδων.
        Ο Μαρξ δεν θεωρούσε την οικονομία της κλασικής Ελλάδας δουλοκτητική αφού είναι κατηγορηματικός ότι η βάση της υπήρξε η εργασία τού (σχεδόν πάντα μή δουλοκτήτη) ελεύθερου αγρότη ή τεχνίτη.

      • Δηλαδή, φίλε Υπνοβάτη, θέλεις να πεις ότι ο παππούς αγνοούσε ότι οι δούλοι απασχολούνταν στις αγροτικές εργασίες, που ήταν και η βάση των οικονονομιών τής εποχής. Κι ακόμα θέλεις να πεις πως είχε την εντύπωση ότι στα ορυχεία και στα λατομεία δούλευαν ελεύθεροι πολίτες. Κι ακόμα θέλεις να πεις ότι ο Δημοσθένης ψεύδεται όταν αναφέρει πως στη βιοτεχνία ασπίδων που διατηρούσε ο Λυσίας απασχολούνταν 120 δούλοι.

        Φιλική συμβουλή: βάλε προσωρινά τον τρίτο τόμο τού Κεφαλαίου κατά μέρος και πέσε με τα μούτρα στη Wikipedia! :-)

      • ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

        Δηλαδή, φίλε Υπνοβάτη, θέλεις να πεις ότι ο παππούς αγνοούσε ότι οι δούλοι απασχολούνταν στις αγροτικές εργασίες, που ήταν και η βάση των οικονονομιών τής εποχής. Κι ακόμα θέλεις να πεις πως είχε την εντύπωση ότι στα ορυχεία και στα λατομεία δούλευαν ελεύθεροι πολίτες. Κι ακόμα θέλεις να πεις ότι ο Δημοσθένης ψεύδεται όταν αναφέρει πως στη βιοτεχνία ασπίδων που διατηρούσε ο Λυσίας απασχολούνταν 120 δούλοι.

        Φιλική συμβουλή: βάλε προσωρινά τον τρίτο τόμο τού Κεφαλαίου κατά μέρος και πέσε με τα μούτρα στη Wikipedia! :-)

        Τα λέμε

      • Το ζήτημα δεν είναι τί θέλω να πω εγώ αλλά τί λέει ο Μαρξ με τα δικά του λόγια.
        Το ότι η ύπαρξη δούλων καθιστά αυτομάτως την οικονομία δουλοκτητική, δεν είναι «μαρξικό» αλλά μαρξιστοειδές ή μαρξιτζίδικο. Με την ίδια λογική θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε μαρξιτζίδικα ότι αφού στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν αστοί σαν τον Λυσία, η οικονομία ήταν και καπιταλιστική μαζί με δουλοκτητική…

      • Επίσης περίμενα ότι θα με ανακαλούσες στην τάξη όταν σε παρέπεμψα στον τρίτο (αντί για τον πρώτο) τόμο του Κεφαλαίου, κι όχι ότι θα με παρέπεμπες στη Βικιπαίδεια (τη φαστ φουντ εγκυκλοπαίδεια)…

        Προς ενημέρωσή σου:
        «Το μικρό νοικοκυριό του αγρότη και η ανεξάρτητη επιχείρηση του χειροτέχνη, που και τα δύο αποτελούν εν μέρει την βάση του φεουδαρχικού τρόπου παραγωγής και εν μέρει, ύστερα από τη διάλυσή του, εμφανίζονται δίπλα στην κεφαλαιοκρατική επιχείρηση, αποτελούν ταυτόχρονα την οικονομική βάση των κοινωνιών της κλασικής αρχαιότητας στα καλύτερά της χρόνια, αφού πρώτα η κλασική αρχαιότητα διέλυσε την αρχική ανατολίτικη κοινοκτημοσύνη, και προτού η δουλεία επικρατήσει στα σοβαρά στην παραγωγή.»
        (Το Κεφάλαιο, 1ος τόμος, σ. 350)

    • Φρονώ ότι η άποψή σου, σχετικά με τη διαχρονικότητα των κομμάτων, είναι κατά κάποιον τρόπο αβάσιμη καθότι προσπαθεί να ερμηνεύσει διάφορες ιστορικές περιόδους μέσα από φαινόμενα που αντιστοιχούν μόνο στη σύγχρονη εποχή. Πιο ξεκάθαρα: τα σημερινά κόμματα είναι δημιουργήματα της νεωτερικής περιόδου η οποία έχει τις δικές της αξίες και σχεδόν τον δικό της ανθρωπολογικό τύπο. Ως εκ τούτου δεν πείθει η προσπάθεια ταύτιση κάποιας κοινωνικής δημιουργίας αυτής της περιόδου με τον αρχαίο κόσμο. Δηλαδή, αν υποθέσουμε πως και στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν πολιτικές διαιρέσεις, αυτό δεν μπορεί να ταυτιστεί με τις πολιτικές διαιρέσεις που υφίστανται στη σύγχρονη κοινωνία, διαιρέσεις που εκφράζονται μέσα από τα κόμματα. Η κάθε ιστορική κοινωνία, όντας ξεχωριστή και έχοντας βρει τους δικούς της τρόπους οργάνωσης και ανασύνταξης, παράγει τα δικά της εργαλεία που πολλές φορές δεν είναι δυνατό να συνάδουν με τον τρόπο που οργανώνεται κάποια άλλη αρκετά διαφορετική, της οποίας τα εργαλεία και οι θεσμοί δεν είναι αυτά της πρώτης. Λέγοντας τούτου δεν υπονοώ πως οι ανθρώπινες κοινωνίες πρέπει να ερμηνεύονται με σχετικιστικές προσεγγίσεις, αλλά όταν μιλάμε για τόσο σημαντικές ιστορικές περιόδους, που τις χωρίζουν αιώνες ολόκληροι, νομίζω ότι στην περίπτωση αυτή απαιτείται μια πιο λεπτομερής διαύγαση όλων των στοιχείων που κάνουν αυτές τις δύο περιπτώσεις να διαφέρουν μεταξύ τους, χωρίς κάτι τέτοιο να αμφισβητεί πιθανές ομοιότητες. Γιατί όπως είναι απαράδεκτος ο άθλιος σχετικισμός έτσι θα πρέπει να σταθούμε κριτικά και απέναντι σε οτιδήποτε προσπαθεί να ανάγει όλη την ανθρώπινη ιστορία σε μία μόνο προσέγγιση, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο ερμηνείας μονάχα για δεδομένες ιστορικο-κοινωνικές δημιουργίες. Δηλαδή, αν λέμε πως στην αρχαία εποχή υπήρχαν κόμματα, είναι σα να προσπαθούμε να ταυτίζουμε τις δύο μορφές κοινωνικής δόμησης. Ακόμα και αν υποθέσουμε πως τα κόμματα αυτά διαφέρουν από τα σημερινά, στην προκειμένη περίπτωση το λάθος είναι που χρησιμοποιείται η λέξη «κόμμα» για να προσδιορίσει μια πληθυσμιακή κατεύθυνση. Οι λέξεις όμως δεν είναι τόσο ρευστά σύμβολα. Ρευστοποιούνται μόνο όταν οι άνθρωποι αποφασίζουν να προσδώσουν νέο νόημα σε αυτές. Για να γίνει κάτι τέτοιο πρέπει να δούμε την χρονική εξέλιξη μιας λέξης από την πρώτη στιγμή της χρήσης της μέχρι και σήμερα. Άρα θα πρέπει να ορίσουμε ένα σημείο μηδέν από όπου και η λέξη αυτή ξεκινά να χρησιμοποιείται στον καθημερινό λόγο και ένα άλλο Αρχιμήδειο σημείο, όπου η ίδια λέξη αλλάζει νόημα. Δεν μπορεί αυτό το σημείο να πηγαίνει χρονικά προς πίσω από την ημερομηνία που για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκε η λέξη που εξετάζουμε. Διαφορετικά κινδυνεύουμε να την ταυτίσουμε με κάτι που πιθανότατα δεν θα είναι συμβατό ούτε με τη σημερινή εκδοχή της λέξης ούτε με την έννοια που της είχε δοθεί αρχικά όταν πρωτοχρησιμοποιήθηκε. Το ίδιο ισχύει και με το «κόμμα»: αν βαφτίσουμε τις υποδιαιρέσεις της προ-νεωτερικής εποχής ως κόμμα σε μια Χ μορφή (διαφορετική με τη σημερινή ή όχι), από τη στιγμή που δεν υφίσταται κανένα τέτοιο σύμβολο για να τις προσδιορίσει στον κοινό λόγο τότε κινδυνεύουμε να παρερμηνεύσουμε μια ιστορική δημιουργία.

      Για παράδειγμα: η νεωτερική σκέψη ήταν αυτή που ανήγαγε τη ανθρώπινη ιστορία σε μια Προοδευτική και συχνά οικονομική κατανόηση του κόσμου. Ο Καστοριάδης, ο Polanyi και ένα σωρό άλλοι στοχαστές είχαν ασκήσει κριτική σε αυτή την λογική, λέγοντας πως τα Μαρξιστικά ή και φιλελεύθερα εργαλεία μπορούν να ερμηνεύσουν μόνο την καπιταλιστική κοινωνία – και μάλιστα από τη βιομηχανική επανάσταση και έπειτα – και όχι όλη την ανθρώπινη ιστορία. Η νεωτερική ιδέα της Προόδου θεωρεί πως όλη η ανθρώπινη ιστορία αποτελεί μια οργανική εξέλιξη. Αυτό έχει ως συνέπεια να μας κάνει να βλέπουμε τη σύγχρονη κοινωνία ως συνέχεια του παρελθόντος. Αυτό βέβαια δεν το βλέπουμε μόνο στον Μαρξ ή στους φιλελεύθερους, αλλά και στον ίδιο τον Νίτσε και πολύ χειρότερα στον απατεώνα Φουκώ και στους μεταμοντέρνους, οι οποίοι παρότι (δήθεν) αμφισβήτησαν τη νεωτερικότητα, αλλά με το που δέχονται την γενεαλογία και αρνούνται κάθε γένεση ή νέα δημιουργία, τείνουν να ανάγουν όλο το παρόν ακόμα και στο πιο μακρινό παρελθόν. Αμφισβήτησαν, στην ουσία, όλα τα χρήσιμα εργαλεία της νεωτερικής σκέψης και κράτησαν το χειρότερο, την ιδεολογία της Προόδου, η οποία έχει περάσει και μέσα από συγκεκριμένες πτυχές της αριστεράς. Συνεπώς, τα όσα γράφτηκαν στην δεύτερη παράγραφο του προηγούμενου σχολίου έχουν λογική και θεωρητική βάση.

      Όπως λοιπόν δεν μπορούμε να ταυτίσουμε την αρχαιότητα με τη νεωτερικότητα σε ότι αφορά τον οικονομισμό, έτσι δεν μπορούμε να ερμηνεύσουμε τις κοινωνικές υποδιαιρέσεις της αρχαίας Αθήνας με τον τρόπο που διχάζεται πολιτικά μια σύγχρονη κοινωνία, ένας διχασμός που εκφράζεται μέσα από τα κόμματα. Διότι όντας τα κόμματα δημιουργήματα της νεωτερικότητας (1860) εκφράζουν και τις αξίες αυτής της ιστορικής περιόδου: την αυστηρή κατηγοριοποίηση των διαφορετικών απόψεων. Τί σημαίνει αυστηρή κατηγοριοποίηση; Πως όλες οι απόψεις θα πρέπει να μπουν σε ένα καλούπι για να ταιριάξουν με ένα κοινωνικό υποσύνολο. Για παράδειγμα, αν κάποιος θεωρεί ότι το κράτος πρόνοιας θα πρέπει να υπάρχει και να ενισχύεται, η μόνη οδός για να γίνει κάτι τέτοιο είναι να στηρίξει τον Jeremy Corbyn. Αν κάποιος θεωρεί πως πρέπει οι φυλακές να οργανώνονται με έναν τρόπο πιο «ανθρωπιστικό», πρέπει πάλι να στηρίξει τον Jeremy Corbyn. Δεν μπορεί δηλαδή κάποιος να πει: εγώ θέλω να έχουμε κράτος πρόνοιας, αυστηρές φυλακές και μεταναστευτικό σύστημα, οικολογικές πολιτικές, κοινώς να μπορέσει να εκφράσει τόσο διαφορετικά πράγματα ταυτόχρονα, από τη στιγμή που καλείται να επιλέξει έναν ή δύο, το πολύ τρεις, συμπαγείς φορείς πολιτικής εξουσίας. Γι’ αυτό και η Βέιλ λέει πως τα κόμματα δημιουργούν συλλογικά πάθη αντί να αποτελούν εκφραστές της λαϊκής βούλησης, η οποία δεν είναι ενιαία αλλά διαφοροποιείται για κάθε ζήτημα. Αντίθετα, οι υποδιαιρέσεις στην αρχαία εποχή διατηρούσαν το στοιχείο της ατομικότητας (βλ Arendt, The Human Condition), πράγμα που η σύγχρονη άσκησης της πολιτικής δεν επιτρέπει καθώς τα κόμματα έχουν την τάση να συνενώνουν και καθοδηγούν (ιδίως εφόσον μιλάμε για ιεραρχικούς θεσμούς), δημιουργούν ένα consensus, αντί να επιτρέπουν τις διαφοροποιήσεις να εκφραστούν όλες ξεχωριστά, δίνοντας έτσι μια κατεύθυνση στην κοινωνία από τα πάνω.

      • Φίλε Μιχάλη,

        (Για την ώρα) Έγραψες «Πιο ξεκάθαρα: τα σημερινά κόμματα είναι δημιουργήματα της νεωτερικής περιόδου η οποία έχει τις δικές της αξίες και σχεδόν τον δικό της ανθρωπολογικό τύπο.»

        Αναρωτιέμαι αν συνειδητοποιείς το μέγεθος της ταυτολογίας στην οποία υπέπεσες. Προφανώς και τα σημερινά κόμματα είναι δημιουργήματα της νεωτερικής περιόδου. Δηλαδή ποιας περιόδου θα μπορούσαν να είναι δημιουργήματα; Της Παλαιολιθικής;;; Δες το κι αλλιώς:

        «Τα σημερινά έθνη-κράτη είναι δημιουργήματα της νεωτερικής περιόδου η οποία έχει τις δικές της αξίες και σχεδόν τον δικό της ανθρωπολογικό τύπο.»

        Χάρηκα πολύ, Λέφτης, και χαιρετισμούς στο σπίτι. Και τι κάνουμε με τις πόλεις-κράτη; Λέμε ότι η σχέση τους με το έθνος-κράτος είναι παραπλήσια με τη σχέση τού φάντη με το ρετσινόλαδο;;;

        Τα λέμε (πιο εκτενώς αργότερα)

      • Για να καταλάβουμε τί θα πει πόλη-κράτος πρέπει να δούμε αρχικά τον τρόπο που λειτουργούσαν αυτές οι οντότητες, πώς διοικούνταν, πώς ασκούσαν εξουσία κτλ. Στην Αθήνα για παράδειγμα η οργάνωση της πολιτείας άνηκε στον δήμο (από όπου και πηγάζει η ονομασία δημόσιο πεδίο, που αφορά την εκκλησία, και εν μέρη την αγορά). Στον αντίποδα υπάρχει η ιδιωτική σφαίρα του οίκου, με την ιεραρχική/πατριαρχική της διοίκηση, πατριαρχική εφόσον βρίσκεται κάτω από την κηδεμονία μιας ανδρικής φιγούρας, του οικονομών, της κεφαλής της οικογένειας, με άλλα λόγια. Σε αντίθεση με το δημόσιο πεδίο, οι βασικές ασχολίες του οίκου ήταν η εξασφάλιση αγαθών προς όλα του τα μέλη, μια διαδικασία που συχνά έπρεπε να ανατεθεί στους δούλους. Το σύγχρονο έθνος-κράτος αποτελεί κατά βάση την διεύρυνση του ιδιωτικού πεδίου στο δημόσιο. Όταν οι πόλεις-κράτη κατέρρευσαν, τότε και ο διαχωρισμός μεταξύ των δύο αυτών σφαιρών διαβρώθηκε και έσβησε. Στη συνέχεια αυτό που κυριάρχησε είναι η κυριαρχία του προ-πολιτικού ιδιωτικού χώρου στις δημόσιες υποθέσεις (ιδίως στη νεωτερική εποχή). Για αυτό και συχνά ακούμε κάποιους να μας λένε για πολιτική οικονομία. Πρόκειται για μια αντίφαση εφόσον η οικονομία στην αρχαία (ή πολιτική) εποχή ήταν εκ διαμέτρου αντίθετη με την πολιτική (ασχέτως και αν η πολλές φορές η πολιτική οδός χρησιμοποιούνταν για να λύσει οικονομικές διαφορές. Στη νεωτερική εποχή τα οικονομικά προβλήματα αντιμετωπίζονται με οικονομικές λύσεις και όχι με πολιτικές).

        Το έθνος-κράτος είναι η διεύρυνση της οικογένειας, του ιδιωτικού πεδίου. Με άλλα λόγια, ένα έθνος συχνά θεωρείται μια οικογένεια από μόνο του, και η κεφαλή της είναι το κράτος, ο οικονομών, ο μεγάλος Λεβιάθαν. Εξ ου και η ονομασία common-wealth (ο κοινός πλούτος, δηλαδή) αντί για common-power ή common-space, που αντικατοπτρίζει περισσότερο την πολιτική διάσταση ενός κοινού χώρου παρά την οικονομική. Στη δε Ρομαντική εκδοχή του εθνικισμού, όπως την είχε κατανοήσει ο Χέρτνερ και οι Γερμανοί Ρομαντικοί, το έθνος δεν θεωρείται απλά μια οντότητα κάτω από έναν σύγχρονο οικονομών (το κράτος) αλλά μια ενιαία οικογένεια, μια ομάδα ανθρώπων με κοινούς δεσμούς αίματος. Το έθνος-κράτος είναι κατά βάση προ-πολιτικό ως προς τη δομή του και το περιεχόμενό του. Αν το έθνος-κράτος κατάφερε να ενσωματώσει δημοκρατικά στοιχεία αυτό οφείλεται στις διαχρονικές μετατροπές που υπέστη από συνεχείς κινητοποιήσεις. Για περισσότερα σε παραπέμπω στον Hobsbawm (Nations and Nationalism Since 1780). Επιπλέον, Quentin Skinner – A genealogy of the modern state.

  • Αγαπητέ Left θα αναφερθώ σε 3 ζητήματα από τα όσα έχετε απαντήσει σχετικά με τα κόμματα

    α. Συλλάβατε σωστά το νόημα των όσων έθεσα για την ιστορικότητα των κομμάτων. Το κόμμα είναι ο ενδιάμεσος φορέας του έθνους με την κυριαρχική εξουσία, δηλαδή το κράτος. Με όσο πιο απλά ελληνικά είναι «ο αντιπρόσωπος του έθνους και της κοινωνίας». Για να υπάρχει ένας κοινος τόπος μεταξύ μας, και να μην λέμε ότιναι, θα ήθελα παρακαλώ να τοποθετηθείτε αν συμφωνείτε με τον ορισμό που παράθεσα. Αν διαφωνείτε παρακαλώ δώστε μας τον δικό σας ορισμό.

    β. Σύμφωνα με τον παραπάνω ορισμό, το κόμμα είναι δεμένο ιστορικά με τρία άλλα φαινόμενα (εξίσου νεωτερικά): Το κράτος, το έθνος, την κοινωνία. Για να υποστηρίζετε πως κόμματα υπήρχαν από την εποχή του Ομήρου, του Δαυίδ και του Βούδα πρέπει να μας εξηγήσετε ποιό αφηρημένο υπερσύνολο διαμεσολαβούσανε και σε ποιά εξουσία το εκπροσωπούσανε. Κοντολογίς είστε αναγκασμένος αν θέλετε να αποδώσετε στα κομματα ένα υπεριστορικό χαρακτήρα, να κάνετε το ίδιο πράγμα και για το κράτος και το έθνος. Να μιλήσετε δηλαδή για «αρχαιοελληνικό έθνος», «βυζαντινό έθνος», «ρωμαικό έθνος» και αντίστοιχα για «βυζαντινό κράτος», και «ρωμαική κοινωνία». Ακολουθηστε λοιπόν αν θέλετε την αντιιστορική και αναδρομική αστική και φιλελεύθερη ιστοριογραφία που απέδωσε στους πρότερους πολιτισμούς αναδρομικούς όρους και μοντερνομορφικά στοιχεία συμβατά στα δικά της κάτροπτρα, προκειμένου ασφαλώς να δικαιολογήσει τον δικό της ιδεόκοσμο.

    γ. Δεν θα επεκταθώ ιστορικά γιατί οι πληροφολίες είναι τοσες πολλες που θα γράφαμε βιβλία. Θα αναφερθώ ενδεικτικά στο έργο του Gustave Le bon «Ψυχολογία των μαζών» (1910, εκδ Ζήτρος), και ιδιαίτερα το κεφάλαιο «εκλογικές μάζες» για τον ρόλο του νεοεμφανιζόμενου φαινομένου της μάζας τον 19ο αι ως εντελώς νέου παράγοντα στην ιστορία. Θα αναφερθώ στον κοινωνιολόγο Robert Michels και τα βιβλία του «Πολιτικά Κόμματα», (1915) και την «Κοινωνιολογία των πολιτικών κομμάτων στη σύγχρονη δημοκρατία» (εκδ. Γνώση) όπου γίνεται εκεί εμπεριστατωμένη εξιστώρηση του γερμανικού σοσιασλδημοκρατικού κόμματος (1860), το πρώτο κόμμα στην ιστορία με τον ορισμό τού κόμματος, και τέλος αναφέρω ενδεικτικά τον «Συντηρητισμό» του Κονδύλη, εκδόσεις Κρήτης, όπου επικυρώνει το γεγονός πως πριν το 1800 στην πολιτική κοινωνία της soccietas civilis του προνεωτερικού κόσμου, απουσίαζαν παντελώς, με την σημασία που έχουν σήμερα, εκτός από το κράτος, το εθνος και η κοινωνία, (ως αφηρημένες ενικοποιήσεις) και τα κόμματα. Θα με απαλλασε πολύ αν κάνατε τον κόπο να λάβετε υπόψη σας αυτή την βιβλιογραφία, από την ανάγκη να επεκταθώ αναλυτικότερα στην διαφορά του «κόμματος» που λέτε πως υπήρχαν στον προνεωτερικό κόσμο (δηλαδή τις φατρίες κοινών επιδιώξεων με σκοπό την κατάλυψη της εξουσίας) από το κόμμα σε συνθήκες δεσποτικής δημοκρατίας και μαζικής κοινωνίας που υπάρχει σήμερα ως ενδιάμεσος φορές της κοινωνιας με το κράτος. Ως «Left» που είστε αναμένω να δείξετε μια περισσότερη του συνηθισμένου ευαισθησία στην ιστορική διαλεκτική των κομμάτων και να μην καταντάτε τελικά υποστηρικτής των αναλοίωτων μορφών: Θέση κατεξοχήν συντηρητική.

    Εγραψα περισσότερα από την αρχική μου επιδίωξη. Σταματάω προκειμένου αν χρειαστεί να δώσω χώρο σε άλλους. Κάντε όμως σας παρακαλώ ακόμα ένα κόπο, αλλα παρακαλώ πολύ να είστε τίμιος, και ανακαλέσετε στην μνήμη σας την ιστορία των κομμάτων από την νεοελληνική ιστορία. Εκεί θα διαπιστώσετε πως τα κόμματα ήταν αρχικά η μετάλαξη του προηγούμενου συστήματος οργάνωσης του Κοτζαμπασισμού, όπου στις συνθήκες του νεοσύστατου οθωνικού κράτους εν επιτροπεία εκσυχρονίστηκαν προκειμένου να λαφυραγωγήσουν το οικονομικο του πλεόνασμα και τον διανεμητικό ρόλο που έπαιζε σε σχέση με τον πλούτο, το κύρος, την εξουσία.

    Πείτε μου σας παρακαλώ πολύ τι σχέση μπορεί να έχει το αγγλόφιλο κόμμα του Μαυροκορδάτου, με το ΚΚΕ του 1919 με το κόμμα του Θοδωράκη (Ποτάμι); Ό,τι μοιράζεται το ίδιο όνομα είναι και το ίδι0 πράγμα; Αν κατα την γνώμη σας ναι. Τότε left εσείς, left και ο ΣΥΡΙΖΑ, τότε εσέις είστε ΣΥΡΙΖΑ. Προφανώς, και με το δίκιο σας, θα διαμαρτυρηθείτε για ένα τέτοιο απλουστευτισμό. Γιατί όμως τότε τον κάνετε στην εννοια του κόμματος;

    Αν χρειαστεί να κάνουμε και την συζήτηση για το τι σόι κόμμα με ειδικές ανάγκες (δηλαδή κόμμα στα λόγια) είναι και το ΛΑΕ. Κοντολογίς αν είστε τίμιος στην κριτική σας αποτίμηση του ιστορικού φαινομένου των κομμάτων θα συμφωνήσετε πως ήδη στην εποχή που ζούμε τα σύγρχονα κόμματα είναι «εξατμισμένα υπολείμματα» των κομμάτων της ηρωικής τους εποχής. Τα κόμματα δεν θα τα διαλύσουμε οι «αντικοματικοί» ή η κοινωνία, βρίσκονται ήδη σε τροχιά αποσύνθεσης, και αυτό φυσικά για αμιγώς ιστορικούς λόγους.

  • Πράγματι η έννοια του κόμματος είναι καθαρά νεωτερική. Στην αρχαία Ελλάδα δεν μπορούμε σε καμία περίπτωση να μιλάμε για «κόμματα». Τα χρόνια της δημοκρατίας η πολιτική διαδικασία ήταν «κομματικώς» αδιαμεσολάβητη. Αλλά δεν μπορούμε να μιλήσουμε για κόμματα ούτε στους Φοίνικες όπου στη δυτική Ασία, έρευνες (Bernal 1987) δείχνουν ότι είχαν κάτι ανάλογο προς την αυτοδιοικούμενη πόλη-κράτος (την πόλιν) της κλασικής Ελλάδας. Όπως εξηγήθηκε, νομίζω επαρκώς, στα παραπάνω σχόλια από τον Αθανάσιο και τον Μιχάλη, ουδεμία σχέση υπάρχει ανάμεσα στο νεωτερικό κράτος και την πόλη κράτος, ενώ η έννοια του κόμματος (και ο όρος) είναι τελείως άγνωστη στον προνεωτερικό κόσμο. Στον αρχαίο κόσμο τα κατώτερα και μεσαία στρώματα αγωνίστηκαν και ο δήμος αυτοθεσμίστηκε ως κυρίαρχος, χωρίς κομματικά στελέχη και διαμεσολαβητικές δομές. Ο ίδιος ο δήμος δηλαδή έδωσε την εξουσία στον εαυτό του. Αυτό συνέβη γιατί η συμμετοχή του πολίτη ήταν άμεση αλλά και γιατί ο σημαντικός θεσμός της κλήρωσης επινοήθηκε ώστε να προφυλάσσει από την «επαγγελματοποίηση» και την δημιουργία κλειστών ομάδων, παλαιάς κοπής και ισχύος. Στη Δημοκρατία καθετί που οδηγεί σε «επαγγελματοποίηση» της πολιτικής ζωής έχει ως συνέπειες την υποβάθμιση, τη φθορά και την εκμετάλλευση της ίδιας της πολιτικής ζωής και τελικά τη νομή της εξουσίας από ολίγους. Επίσης ακόμη και σε άλλες περιπτώσεις όπου υπήρξε κάποια δημοκρατική οργάνωση, όπως και στις ιταλικές πόλεις στα μέσα του 13ου αιώνα, ο όροι «δημοκρατία» και «κόμματα» ήταν απολύτως άγνωστοι.
    Κοινό στοιχείο μπορεί να θεωρηθεί (και αυτό με προϋποθέσεις και επιφυλάξεις διότι τότε οι κοινωνίες ήταν πολύ διαφορετικές) ότι μέσα από πολυάριθμες κοινωνικές συγκρούσεις ήρθε και η επέκταση των πολιτικών δικαιωμάτων. Όμως σε αυτές τις συγκρούσεις δεν υπήρχαν ούτε κόμματα, ούτε συνδικάτα. Επομένως πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να αποφεύγουμε την ανιστόρητη υπόθεση ότι τα νεότερα κράτη, και οι θεσμοί τους, μπορούν να θεωρηθούν κατευθείαν απόγονοι των πολιτικών ρυθμίσεων των πόλεων κρατών της αρχαιότητας. Το γεγονός ότι μπορεί να δυσκολευόμαστε να φανταστούμε έναν κόσμο δίχως κόμματα, δεν σημαίνει ότι αυτά υπήρχαν από τις απαρχές του.

  • Ούτε καν η έννοια και ο όρος δημοκρατία δεν υπήρχε μέχρι και μετά τα μέσα του 13ου αιώνα. Ο ιστορικός Quentin Skinner στο δοκίμιό του για την ιστορία των Ιταλικών πόλεων από τον 10ο έως τον 13ο αιώνα είναι σαφής. Σε όλη αυτή την περίοδο οι πόλεις αντλούσαν την κύρια ιδεολογική τους υποστήριξη από τους υπερασπιστές του αρχαίου ρωμαϊκού πολιτεύματος, ιδιαίτερα από τις ηθικές πραγματείες του Κικέρωνα και από τις εξιστορήσεις του Σαλλούστιου και αργότερα του Λίβιου για τη Ρώμη. Κανείς από τους συγγραφείς αυτούς, γράφει ο Skinner, δεν αναφέρεται ποτέ πουθενά στην έννοια της «δημοκρατίας» ή της «δημοκρατικής» διακυβέρνησης. Αυτή η ορολογία μπήκε στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού πολιτικού λόγου μόνον αφού ο Γουλιέλμος από το Moerbeke, μεταφράζοντας τα Πολιτικά του Αριστοτέλη στα λατινικά, για πρώτη φορά στα μέσα του 13ου αιώνα, διάλεξε τη λέξη Democratia για να μεταφράσει (ή μάλλον για να μεταγράψει) τον όρο του Αριστοτέλη στο Βιβλίο 3 για τη διακυβέρνηση του λαού. Άλλωστε στα Πολιτικά οι νόμιμες μορφές διακυβέρνησης είναι τρεις: μοναρχία, ολιγαρχία και η «πολιτεία». Μάλιστα η παρακμή των ιταλικών πόλεων (βλ. Ruskin στο έργο του Λίθοι της Βενετίας) έδωσαν την αφορμή για τον σχηματισμό ενός απαισιόδοξου ηθικού διδάγματος από όλους σχεδόν τους θεωρητικούς της πρώιμης νεότερης Ευρώπης.
    Έτσι η αυτοδιακυβέρνηση θεωρήθηκε μια συνταγή για το χάος και άρχισε σιγά σιγά να γεννιέται η αίσθηση ότι κάποια μορφή μοναρχικής διακυβέρνησης είναι απαραίτητη, αν είναι να διατηρηθεί η δημόσια τάξη. Το «ηθικό» δίδαγμα των ιταλικών πόλεων μπορούμε να πούμε ότι από την μια χρησίμευσε ως έμπνευση σε μεταγενέστερους εχθρούς της τυραννίας και της θεόπεμπτης κληρονομικής μοναρχίας, αλλά από την άλλη καταδίκασε στη συνέχεια τη δημοκρατία να ταυτιστεί με μια μορφή λαϊκής εξουσίας στην οποία ο κοινός λαός, με την καθαρή βία των αριθμών, καταπιέζει τους πλούσιους, με αποτέλεσμα ολόκληρος ο όχλος να γίνεται ένα είδος τυράννου (Θωμάς ο Ακινάτης). Αυτή την καραμέλα άλλωστε πιπιλάνε ανερυθρίαστα ακόμη και σήμερα οι φιλελεύθεροι κάθε λογής.
    Μετά από αυτή την μακροσκελή εκτροπή, και για να έρθω στο θέμα των κομμάτων, έχει τεράστιο ενδιαφέρον η μελέτη των φατριών [fatríe] στην Ιταλία του 12ου και 13ου αιώνα. Περισσότερα κοινά στοιχεία με τα σημερινά κόμματα μοιάζει πως έχουν οι ιταλικές φατρίες της εποχής εκείνης (ομάδες ανθρώπων συνήθως παράνομες, αλλά πάντα δίχως ήθος) η οποίες με την διαιρετική και αλλοτριωτική τους δράση αλλά και με τις μεταξύ τους διαμάχες, οδήγησαν στην παρακμή τις πόλεις και στην υποταγή τους στα Δουκάτα (Giovanni da Viterbo – H Διακυβέρνηση των Πόλεων). Βέβαια σήμερα τα κόμματα είναι και νόμιμα και ήθικα.

  • Νομίζω ότι μία καλή αρχή γι’ αυτό το γενικό απαντητικό μου σχόλιο είναι η παρατήρηση ότι, παρά τις χιλιάδες λέξεων που γράφτηκαν από την ‘‘τριανδρία’’ Αθανάσιου – Μιχάλη – Γιώργου, απάντηση σχετικά με το τι θα μπορούσε να αντικαταστήσει σήμερα τα κόμματα του σήμερα δεν κατατέθηκε, δεν αποτολμήθηκε καν. Αυτό λέει κάτι σε όσους τουλάχιστον είναι σε θέση να εξάγουν συμπεράσματα όχι μόνο από τις θέσεις αλλά και από την απουσία τους.

    Πώς εξηγείται άραγε αυτή η έλλειψη, ιδίως αν σκεφτεί κανείς ότι έχουμε να κάνουμε με πολυδιαβασμένους ανθρώπους, ένας εκ των οποίων μάλιστα διεκδικεί, με αξιώσεις φαντάζομαι, την απόκτηση διδακτορικού διπλώματος και δη εκ πανεπιστημιακού ιδρύματος της Γηραιάς Αλβιώνος; Ένα είναι σίγουρο: δεν πρόκειται για παράλειψη, για αβλεψία. Τότε;

    Τότε… τότε… If it looks like a duck, swims like a duck, and quacks like a duck, then it probably is a duck. Δηλαδή, οι φίλοι μας δεν έχουν να προτείνουν κάτι που θα μπορούσε να αντικαταστήσει τα σημερινά (όντως άθλια) κόμματα. Διότι τι να προτείνουν; Μια άλλου τύπου συλλογική οργάνωση με αξιώσεις εξουσίας; Θα γελάνε και τα ποντίκια των αναγνωστών και αναγνωστριών αυτού τού ιστολογίου, αφού στην πραγματικότητα, σε μια τέτοια περίπτωση, θα πρότειναν ένα άλλο (μη άθλιο) κόμμα. Τι μένει; Τα άτομα. Και, φυσικά, όχι όποια κι όποια άτομα, αλλά τα πεφωτισμένα. Εδώ όμως τούς πιάνουν οι ντροπές και όπως όλοι οι νεοναρχίζοντες αποφεύγουν να δηλώσουν ανοιχτά[1] ότι το βασίλειό τους είναι το άτομο, διότι όλο και κάποιος θα βρεθεί να τους πει «και δεν το λέγατε τόσο καιρό, ρε παλικάρια, ότι είσαστε (φτωχοί) φιλελέδες και απονέμετε τα πρωτεία στο άτομο;»

    Κρίμα τα bytes σας καλέ

    Εννοώ τα bytes που χαλάσατε, φίλοι μου, για να με πείσετε ότι τα κόμματα όπως τα ξέρουμε σήμερα και εδώ και περίπου 150 χρόνια δεν υπήρχαν προηγουμένως. Τι κι αν έγραψα:

    «[…] κόμματα, όχι, φυσικά, με τη σημερινή μορφή, αλλά οπωσδήποτε με λειτουργία σαφώς πολιτική, υπήρξαν και στην αρχαία Ελλάδα την εποχή τής Δημοκρατίας, αλλά ακόμα-ακόμα και στην αρχαία Ρώμη. Ακόμα και στο Βυζάντιο μπορεί να μιλήσει κανείς για οιονεί κόμματα: τους δήμους.»

    Εγώ τα έγραψα, εγώ τα διάβασα. Οι φίλοι μας επιμένουν να κρούουν διάπλατα ανοιχτές θύρες. Και είναι σαν ξαφνικά να μεταμορφώθηκαν σε ανθρώπους με μόρφωση και γνώσεις Ε´ Δημοτικού και αδυνατούν να λειτουργήσουν με τη στοιχειώδη αφαίρεση που λέει ότι αν τα σημερινά κόμματα είναι συλλογικότητες που σκοπεύουν στην κατάκτηση πολιτικής εξουσίας ή σε επηρεασμό της, τότε και επειδή η εξουσία ή ο επηρεασμός της δεν είναι νεωτερική ανακάλυψη, δεν μπορεί οι παρατάξεις της αρχαίας εποχής, και μάλιστα παρατάξεις καθαρά ταξικές (π.χ.: πατρίκιοι και πληβείοι) να μη θεωρηθούν γενεαλογικά μιλώντας ως οι πρόγονοι των σημερινών κομμάτων.

    Ο φίλος Αθανάσιος εντοπίζει μία μετατόπισή μου εδώ. Μετατοπίστηκα, λέει, «από την αρχική θέση πως τα κόμματα απομνημονεύτων χρόνων εξηγούν τα σύγχρονα κόμματα στην θέση πως οι παρατάξεις συμφερόντων στην προνεωτερικότητα αποτελούν τις ρίζες των σύγχρονων κομμάτων. Η απόσταση που χωρίζει τις δύο αυτές θέσεις είναι διαστημική και εγώ προσωπικά θα διαφωνούσα και με τις δύο.»

    Πού την είδε τη μετατόπιση; Εγώ μίλησα για «πολιτική λειτουργία» ομάδων/παρατάξεων/συλλογικοτήτων[2] τής αρχαίας εποχής και για «οιονεί κόμματα» και σε κανένα σχόλιό μου δεν μετατοπίστηκα ούτε ίντσα από αυτό. Στις περιγραφές μου αυτές δεν υπάρχει ούτε ίχνος «οποιασδήποτε αναδρομική[ς] μετάθεση[ς] σύγχρονων όρων στο παρελθόν», όπως ισχυρίζεται ο φίλος Αθανάσιος –με τη σύμφωνη γνώμη τού Μιχάλη και του Γιώργου (όπου αξίζει σε αυτό το σημείο να χαμογελάσω για το συμπέρασμα του Μιχάλη ότι αποδίδω …διαχρονικότητα στα σημερινά κόμματα! :-) )

    Αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψης

    Ο φίλος Αθανάσιος με καλεί να του δώσω τον ορισμό τού κόμματος στη σημερινή του έκφανση όπως τον καταλαβαίνω εγώ. Πολύ ευχαρίστως:

    Κόμμα είναι μια εθελοντική ένωση ανθρώπων που τους ενώνει μία κοινή αντίληψη για την οργάνωση της κοινωνίας και έχει σαν σκοπό την πολιτική εξουσία για να εφαρμόσει το σχέδιο που απορρέει από αυτήν την αντίληψη.

    Φυσικά, δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία ότι ο Αθανάσιος, όπως και η ωραία Simon, θα σπεύσει να μας πει ότι ο παραπάνω ορισμός δεν συνιστά τίποτε άλλο από το ιδεατό και μη υπάρχον και θα κάνει μνεία τών πολλών παραμορφωτικών παρεκβάσεων που βλέπουμε όλοι καθημερινά στα υπάρχοντα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα και διεθνώς. Ας το κάνει. Κι εγώ τότε θα επανέλθω στο αρχικό μου ερώτημα με το οποίο παρουσιάστηκα σε αυτό το θρέντ:

    Κάτω τα κόμματα, λοιπόν.

    ΟΚ.

    Πάνω τι;;;

    Τα λέμε

    ΥΓ Ο φίλος Γιώργος Κουτσαντώνης γράφει «[ο]ύτε καν η έννοια και ο όρος δημοκρατία δεν υπήρχε μέχρι και μετά τα μέσα του 13ου αιώνα.». Μπα; Κι εγώ που έχω την εντύπωση ότι στα Πολιτικά του ο Αριστοτέλης μιλάει για τη Δημοκρατία, άσχετα αν τη θεωρεί παρέκβαση της Πολιτείας;

    [1] Αποφεύγουν να δηλώσουν ανοιχτά αλλά πάντα υπάρχει ο απρόσεκτος που θα του ξεφύγει. Όπως ο φίλος μας ο Μιχάλης που μας θυμίζει ότι «[…] οι υποδιαιρέσεις στην αρχαία εποχή διατηρούσαν το στοιχείο της ατομικότητας […]»

    [2] Λόγου χάρη, ολιγαρχικοί/δημοκρατικοί στην αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία. Εκτός κι αν οι φίλοι μας εδώ θεωρούν ότι οι ολιγαρχικοί και οι δημοκρατικοί ήταν αντίπαλες …ομάδες στο παιχνίδι τών πεσών!

    • Το γεγονός ότι τα κόμματα επεδίωκαν πάντα να ποδηγετήσουν και να κατευθύνουν δεν είναι ούτε ιδεολογική αφαίρεση ούτε ιστορική ανακρίβεια αλλά πραγματικότητα. Το είδαμε στις μεγάλες επαναστάσεις του προηγούμενου αιώνα, το είδαμε και στα κινήματα του 2011 πώς το κυβερνών κόμμα συσπείρωσε όλες τις φωνές διαμαρτυρίας. Και πώς περιμένουμε άλλωστε να μην το κάνουν; Γνωρίζουν πολύ καλά οι κομματικοί τί τακτικές θα χρησιμοποιήσουν, πώς θα κινηθούν και με ποιά μέσα θα πετύχουν τους σκοπούς τους; Ολόκληρη σχολή «λαϊκισμού», με πρώτη και καλύτερη τους μεταδομιστές (βλ Ernesto Laclau) μιλάει ακριβώς για αυτό: πώς ένας ηγέτης είναι απαραίτητος για να συνενώσει τις διαμαρτυρόμενες μάζες κάτω από έναν πολιτικό λόγο που θα συνδέει όλες τις διαφορετικές τάσεις. Μιλάμε για αυτή την ακαδημαϊκή μόδα που είχε διαχυθεί σε όλα τα αριστεροκρατούμενα πανεπιστήμια της Ευρώπης, τα οποία προσδοκούσαν την άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ και επευφημούσαν τον ερχομό ενός «προοδευτικού λαϊκισμού». Journals, κεφάλαια ολόκληρα σε ακαδημαϊκά βιβλία, συνέδρια, «ανοιχτές» ομιλίες, φεστιβάλ και ένα σωρό άλλα μέσα χρησιμοποιήθηκαν για να διαφημιστούν διάφορα τέτοια τρεντάκια, που προσδοκούσαν τον ερχομό του ΣΥΡΙΖΑ στην «Ελλάδα των κινημάτων αντι-λιτότητας», την έλευση της σωτηρίας εκ των άνω (για τους κάτω), το θαύμα που θα άλλαζε τους συσχετισμούς αλλά πάνω από όλα θα συνένωνε όλους τους λαούς της Ευρώπης κάτω από έναν κοινό λόγο. Ως εκ τούτου, αφαίρεση δεν είναι ο σκεπτικισμός απέναντι στα κόμματα αλλά η πίστη πως τα κόμματα είναι απαραίτητα, τη στιγμή που η ίδια η πραγματικότητα μας δείχνει ξεκάθαρα ότι σε κάθε ιστορική στιγμή παραμόνευαν τέτοιοι τρισμέγιστοι πολιτικοί άνδρες να μας καθοδηγήσουν («γιατί εμείς δεν ξέρουμε»). Το να μη δέχεται κανείς αυτά τα δεδομένα – παρά τις επίσημες έρευνες – είναι σα να μην δέχεται τη ίδια την πραγματικότητα, και την μαστιγώνει όπως ο Ξέρξης μαστίγωνε τη θάλασσα.

      Αν πάντως κάτι καθιστά τον φιλελευθερισμό τόσο χαρακτηριστικό δεν είναι μόνο η προσήλωσή του στο άτομο, αλλά τα μέσα που χρησιμοποιεί για να πετύχει κάτι τέτοιο. Ο Χομπς μας δίδαξε πως ο άνθρωπος λόγω της ροπής του προς έναν συνεχόμενο πόλεμο όλων εναντίον όλων πρέπει να απομακρύνεται από την πολιτική και να ασχολείται με τα ιδιωτικά του συμφέροντα μόνο. Ποιός όμως θα επιβάλει την απομάκρυνση του ανθρώπου από το πολιτικό πεδίο; Μα φυσικά ένας απόλυτος μονάρχης! Ιδού λοιπόν το φαντασιακό του φιλελεύθερου ανθρώπου: ο εγκλεισμός του στην ατομική σφαίρα. Οι φιλελεύθεροι (από τον Χομπς μέχρι τους σημερινούς, βλ Milton Friedman και Hayek) αρνήθηκαν την απολυταρχία του μονάρχη και είπαν πως δεν χρειάζεται να κυβερνά κανείς με τέτοιες μεθόδους. Αρκεί ο άνθρωπος να μένει απασχολημένος σε κάτι ώστε η έμφυτη ροπή του προς τον ανταγωνισμό να εκδηλώνεται με τέτοιον τρόπο που δεν θα προξενεί καταστροφές σε άλλους ανθρώπους. Έτσι στη θέση του απόλυτου μονάρχη μπήκαν οι αγορές, και οι μηχανισμοί που επιτρέπουν την αέναη συσσώρευση κεφαλαίου και πλούτου, ώστε να μένουμε απομακρυσμένοι από τα δημόσια, κλεισμένοι στην ατομική μας σφαίρα, στην ολοένα και απαιτητική διαδικασία παραγωγής και κατανάλωσης αγαθών, ή και συσσώρευσης κεφαλαίου.

      Τί διαφορετικό έχουν πετύχει τα κόμματα από τους μαρκετάμπουρες ή τους απολυταρχικούς; Καί οι τρεις καταφέρνουν μια χαρά να απομακρύνουν τους ανθρώπους από το δημόσιο πεδίο. Οι ομοιότητες αυτών που κατηγορούν τους μή κομματικούς για «φιλελευθερισμό» με τους ίδιους τους φιλελεύθερους είναι τρομακτικές! Η ιδέα πως «το κόμμα θα τα φροντίσει όλα» σε τίποτα δεν διαφέρει από το ζητούμενο των φιλελεύθερων ή των απολυταρχικών. Καί οι τρεις έχουν μια κοινή συνιστώσα: την ανάθεση της εξουσίας στους λίγους! Το να μην συμφωνεί κανείς με την εξουσία των πολλών είναι βέβαια σεβαστό. Το να μιλά για «εξουσία των πολλών», για «λαϊκή συμμετοχή» αλλά να επιθυμεί να παραδώσει τα ηνία σε μια κλίκα «πεφωτισμένων» είναι όχι βλακεία αλλά αυθάδεια και κατάφωρη κοροϊδία! Για αυτό και η αριστερά έχει τελειώσει, έχει κλείσει τον ιστορικό της κύκλο, και οι λαοί της γυρνάνε την πλάτη, και για αυτό δεν φταίει κανείς παρά η ίδια η αριστερά. Δεν θέλει να το παραδεχτεί; Κανένα πρόβλημα. Οι πολίτες δεν έχουν καμία όρεξη να περιμένουν πότε η αριστερά θα κινητοποιηθεί. Θα το πράξουν οι ίδιοι, όπως το έπραξαν πολλές φορές. Το δημοκρατικό κίνημα (όποιο και όταν αυτό αναδειχθεί) θα βρει την αριστερά απέναντί του, και ιδίως την σταλινική, η οποία, όπως κάθε εξουσία, δεν θα εγκαταλείψει αμαχητί.

      Βέβαια όσοι δεν μπορούν να δεχτούν πως οι πολίτες έχουν την ικανότητα να κινητοποιούνται από μόνοι τους – ή έστω μια πρόταση στα πλαίσια της δημοτοπίας – δεν έχουν παρά να κάθονται και να διαμαρτύρονται στη γωνιά, μόνοι τους. Ας αφήσουν λοιπόν τους ασήμαντους ακαδημαϊκούς που τους διαβάζουν το πολύ δέκα άτομα, αυτούς τους «άδοξους ποιητές» που «του κόσμου η καταφρόνια τους βαραίνει» και ας κοιτάξουν αλλού: σε αυτούς που μέχρι και ενάμιση χρόνο πριν αποθεώνονταν ως σωτήρες του λαού, αυτούς που θα δαπανήσουν μερικές χιλιάδες στο επόμενο μετα-αποικιοκρατικό συνέδριο, με funds της ΕΕ και άλλων υπερφιλελεύθερων κέντρων εξουσίας, που στήριζαν το Bremain μην τύχει και χάσουν τις χρηματοδοτήσεις της ΕΕ, αυτών που θα μας πουλήσουν φεστιβαλικό αντιρατσισμό με ΕΣΠΑ και θα έχουν στο τσεπάκι τους το κατοχυρωμένο διδακτορικό, απαραίτητο για να αναζητήσει κανείς μια θέση εργασίας σε κόμματα τύπου ΣΥΡΙΖΑ (και ΛΑΕ) – και ενίοτε στο Labour Party του Jeremy Corbyn! Υπάρχουν διέξοδοι. Αν είσαι ορφανό του Τσίπρα (που «σε πρόδωσε» και τώρα τρέχεις σαν το κάθε πολιτικά άστεγο μανιφεστόπουλο στις νέες σέχτες) ξέρεις εσύ: ονόματα δεν λέμε! Δυστυχώς όμως Αλτζχάιμερ δεν πάθαμε ακόμα, και θυμόμαστε μια χαρά σε ποιά κόμματα έχουν παρεισφρήσει ένα σωρό γκρουπούσκουλα φοιτητάμπουρες, με πτυχία από gender studies, που αμείβονται πλουσιοπάροχα για να τρέχουν από συνέδριο σε συνέδριο (και μετά στο κομματικό γραφείο). Ας αφήσουμε λοιπόν αυτούς που έμειναν άσημοι να ξεσκονίζουν τις κλασικές πολιτικές θεωρίες που μελετούσαν αιώνες τώρα οι άνθρωποι και ας τους κατηγορήσουμε για «ακαδημαϊσμό», τη στιγμή που μέχρι χθες τρέχαμε πίσω από τον Βαρουφάκη και τον Κατρούγκαλο, οι οποίοι να φανταστώ «δεν ήταν ακαδημαϊκοί, αλλά παιδιά του λαού»! Αιδώς αργείοι…

    • Αγαπητέ Left, διάβασα μόνο τον ορισμό που δώσατε για το κόμμα και λυπάμαι που αδυνατώ να παρακολουθήσω τα υπόλοιπα από οσα γράψατε, έχει χαωθεί κάπως το συστημα.
      Ο ορισμός σας: «Κόμμα είναι μια εθελοντική ένωση ανθρώπων που τους ενώνει μία κοινή αντίληψη για την οργάνωση της κοινωνίας και έχει σαν σκοπό την πολιτική εξουσία για να εφαρμόσει το σχέδιο που απορρέει από αυτήν την αντίληψη«.
      Και ο δικός μου: «Το κόμμα είναι ο ενδιάμεσος φορέας του έθνους με την κυριαρχική εξουσία, δηλαδή το κράτος».
      Περιεχομενικά είναι το ίδιο.
      Τώρα λοιπόν που έχουμε κοινό τόπο ας δούμε, με βάση τον δικό σας ορισμό (ως φιλοξενούμενος έχετε προτεραιότητα), αν αντιστοιχεί στο κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ, των Podemos, στο Ποταμι και τον Εμμανυέλ Μακρόν.

      α. Ο ΣΥΡΙΖΑ έγινε κόμμα χωρίς να έχει όπως λέτε: κοινή αντίληψη για την οργάνωση της κοινωνίας, αφού η ΔΗΜΑΡ, το ΔΗΚΚΙ, η ΚΟΕ, και όλες οι συνιστώσες του ουδέποτε απέκτησαν το οτιδήποτε κοινό εκτός από την αδηφάγα λαιμαργία της εξουσίας (το μόνο εθενλοντικό που τους ένωνε πραγματικά), αναμεσα τους δεν ξεχνάμε τον Βαρουφάκη, τον Κατρούγκαλο, τον Σταθάκη, την Ζωίτσα και τον Λαπαβίτσα. Μόνο ανόητοι και πορωμένοι άνθρωποι δεν κατανοούσαν πως όλοι οι παραπάνω, όποτε καλούνταν να μιλήσουν για το το σχέδιο που είχε η κοινή τους αντίληψη έλεγαν ο καθένας το δικό του. Αλλα έλεγε η ΚΟΕ άλλα η Ζωίτσα άλλα ο Μηλιός και πάει λέγοντας. Αυτή την οχλαγωγία την παρουσίασαν ως πολυφωνία. Ακολουθώντας όμως τον ορισμό του Λενιν για το κόμμα η πολυφωνία είναι η καταστροφή των επιδιώξεων του. Στο τέλος είδαμε πως επικράτησε μία φωνή: Αυτή του Σόιμπλε. Είναι και ο Σόιμπλε μέλος του ΣΥΡΙΖΑ λοιπόν;
      Με βάση λοιπόν τον ορισμό που δώσατε ο ΣΥΡΙΖΑ είναι μόνο κατά υπολειμματική εξάτμιση κομμα.

      β. Οι Podemos έγιναν κόμμα κατά την διάρκεια μιας ραδιο-ινετρνετικής εκπομπής του Ιγκλέσιας. Ζήτησε από το ραδιόφωνο ο Ιγκλέσιας να του κάνουν μέσα σε 2 ώρες 20.οοο likes και υποσχέθηκε πως θα ίδρυε μετά δικό του κόμμα. Από τον ορισμό που δώσατε δεν βρίσκουμε τίποτα να ισχύει για του Podemos εκτός από τον εθελοντισμό τον οποίο μπορείτε άνετα να αντικαταστήσετε με τον εθελοδουλισμό. Σήμερα έχοντας πετάξει του κύκλους στον κάλαθο των «χρήσιμων ανόητων» ο Ιγκλέσιας αποφασίζει από την βουλευτική λίστα έως τις συμμαχίες και το οικονομικό πρόγραμμα μόνος του. Προφανώς δεν ισχύει από τον ορισμό σας το κριτίριο της κοινής αντίληψη για την οργάνωση της κοινωνίας, υπάρχει μόνο η αντίληψη του ενός.
      Με βάση λοιπόν τον ορισμό που δώσατε το Podemos είναι μόνο κατά υπολειμματική εξάτμιση κομμα.

      γ. Το ποτάμι αν και λίγο πρωθύστερο των Podemos τους ακολούθησε κατά βήμα και ανακοινώθηκε η ίδρυση του ως κομμα από τις τηλεοράσης. Την στιγμή της ίδρυσης του το κόμμα του Ποταμιού είχε μόνο ένα (1) μέλος, τον Σταυρο Θοδωράκη.
      Με βάση λοιπόν τον ορισμό που δώσατε το Ποτάμι είναι μόνο κατά υπολειμματική εξάτμιση κομμα.

      δ. Καλύτερος όλων των παραπάνω είναι ο Εμμανυέλ Μακρόν. Για την ακρίβεια εδώ δεν χρειάζεται καν να υποβάλουμε τον Μακρόν σε κριτική αποτίμηση με βάση τον ορισμό σας καθώς δεν χρειάζεται. Ο ίδιος ο Μακρόν δεν ίδρυσε ποτέ κομμα. Το En Marche! («Εμπρός!») που ίδρυσε, ήταν ένας «σύλλογος» που δέχονταν μάλιστα ως μέλη του και μέλη άλλων κομμάτων (το ιδιο κάνανε και οι Podemos). Μπορείτε και εσείς ως μέλος της ΛΑΕ να είστε ταυτόχρονα και μέλος του En Marche!.

      (βέβαια τους Podemos και En Marche έχει ξεπεράσει ο ανεπανάληπτος Βασίλης Λεβέντης).

      Η λίστα της εξέτασης των σημερινών κομμάτων με βάση τον ορισμό σας θα μπορούσε να γράψει τόμους μεγαλυτερους από το Κεφάλαιο. Όντως απουσιάζει το σύγγραμα που θα κάθονταν να συγκρίνει την ποιότητα, την σύνθεση και την δομή των κομμάτων των ηρωικών χρόνων, όπως του Σοσιαλδημοκρατικού SPD ή του Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας (KPD), στο οποίο συμμετείχε η Ρόζα Λούξεμπουργκ. Μπορείτε ή όχι να διακρίνετε την διαφορά των κομμάτων της ηρωικής περιόδου τους (1860-1960) με το σήμερα;

      Όσο αφορά τώρα την εγχώρια πραγματικότητα. Στον ορισμό που δώσατε εκτός του ΚΚΕ, την πιο δυνατή περίπτωση που μπορώ να φανταστώ πως του αντιστοιχεί και το πληροί με βεβαιότητα είναι το ΠΑΣΟΚ της δικής του ηρωικής δεκαετίας (1975-1985). Αυτό μάλιστα ήταν κόμμα με @@ και όχι σύλλογος αναξιοπαθούντων. Και δεν αναφέρομαι για την δυναμική ή την επιτυχία του, αλλά αναφέρομαι στον ορισμό σας καθώς πραγματικά ήταν μια εθελοντική ένωση ανθρώπων που είχαν κοινή αντίληψη για την οργάνωση της κοινωνίας και το θράσσος να την επιβάλουν στους υπόλοιπους.

      Μπορειτε τώρα να μου απαντήσετε γιατί δεν υπάρχουν πλεον στην ελλάδα και την ευρώπη τέτοια κόμματα; Γιατί κανένα κόμμα δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις δομές του κράτους με τον τρόπο που το έκανε αυτό το γερμανικό SPD ( μισό εκατομμύριο μέλη τον 19ο αι. με δικά του σχολεια και ιδρύματα) και τον τρόπο που το κάνει το ΚΚΕ (ακόμα και στην χειρότερη του μορφή υπάρχει πάντα το ΠΑΜΕ που αποτελεί τον ενδιαμεσο φορέα του με την κοινωνία). Ο λόγος που τέτοια κόμματα δεν θα ξαναεμφανιστούν ποτέ είναι γιατί η κατάληψη της εξουσίας στην σύγρχονη εποχή δεν προυποθέτει πλέον τον ορισμό που δώσατε. Αντιλαμβάνεστε αγαπητέ κύριε που ζείτε ή είστε στον κόσμο σας; Η κατάληψη της εξουσίας δεν προυποθέτει πλέον ούτε «ενωση εθελοντών» ούτε «κοινή αντίληψη για την οργάνωση της κοινωνίας» ούτε φυσικά καποιο «σχεδιο» καθώς υπάρχει ένα και μοναδικό το οποίο εφαρμόζουνε διαδοχικά η μία κυβερνηση μετά την άλλη.

      Από τα μέχρι τώρα λεγόμενα σας κατάλαβα το εξής. Δεν είναι τόσο το «Κόμμα» ως ιστορικό φαινόμενο που επιχειρησατε να υπερασπιστείτε όσο το δικό σας κόμμα. Ειμαι σίγουρος πως δεν θα διαφωνήσετε καθόλου πως τα παραπάνω και παρακάτω κόμματα που περιγράφω ειναι ρεντίκολα που νέμονται την εξουσία. Για όλα τα υπολοιπα κόμματα νιώθω πως συμφωνείτε. Είναι το «δικό σας» κόμμα που θέλετε να βγάλετε από την κατρακύλα της διαπόμπευσης. Εδώ χάνετε το εξής: Τον διάχυτο αντικομματισμό δεν τον προκάλεσαν τίποτα παράξενοι τύποι (ανικομματικοί). Τον προκάλεσαν τα ίδια το κόμματα ξεμπροστιάζοντας το ένα το άλλο. Τα όσα μας έχει αποκαλύψει το ΛΑΕ για το σούργελο και την απάτη του ΣΥΡΙΖΑ νομίζετε πως σας δίνουν μπόνους ή ότι επιστρέφουν πίσω στα μούτρα σας; Είναι σαν να πετάτε σκουπίδια κόντρα στον άνεμο.

      Το κομμα σήμερα παρέμεινε μονο ως μια τηλεοπτική εννοια γιατί και η κοινωνία που ψηφίζει είναι τηλεοπτική. Κάποτε που η κοινωνία ήταν ταξική και ιδεολογική υπήρχαν αντίστοιχα ταξικά, αγροτικά, φιλελευθερα και χριστιανικά κόμματα. Σήμερα που η κοινωνία ειναι στραπατσαρισμένη τα μοναδικά κομματα που μπορούν να έχουν επιτυχία είναι τα πιο καμμένα. Υπο αυτή την έννοια δεν είναι να απορει κανείς που έχει για το εγχώριο ενδιαφέρον επιτυχία οι «καμμένοι έλληνες», το «κόμμα της εκπομπής τους ενός» (Λεβέντης), και η «χρυσή αυγή» ως το πλέον στραπατρισμένο εγκεφαλικά κόμμα.

      Ευχαριστώ για την συζήτηση, δικαιούστε να απαντήσετε με τον τρόπο που σας χαρακτηρίζει καθώς ως φιλοξενούμενος η γνώμη σας και η παρουσία σας πάντα μας τιμάει.

      Σας οφείλω φυσικά δύο απαντήσεις τις οποίες δεν μπόρεσα να επεκταθώ μονο από οικονομία λόγου και οχι απο κάποια άλλη διάθεση.
      α. Μια κριτική συμβουλή για το ΛΑΕ: Βάψτε πουά στα χρώματα του ουράνιου τόξου τον Λαφαζάνη και αμολύστε τον στην Ομόνοια. Θα εξασφαλίστε σίγουρα την είσοδο σας στην βουλή. Άλλωστε αυτό είναι πάντα το ζητούμενο, τα μέσα τα κρίνει η επιτυχία του σκοπού – όχι ο σκοπός ο ίδιος.
      β. Μας ζητήσατε να σας αποκαλύψουμε το σχέδιο που έχουμε για την μετα-κομματική εποχή. Δεν σας το λέμε γιατι φοβόμαστε πως θα το αντιγράψετε.

      Να είστε καλά.

  • @
    «οι φίλοι μας δεν έχουν να προτείνουν κάτι που θα μπορούσε να αντικαταστήσει τα σημερινά (όντως άθλια) κόμματα. Διότι τι να προτείνουν; Μια άλλου τύπου συλλογική οργάνωση με αξιώσεις εξουσίας; Θα γελάνε και τα ποντίκια των αναγνωστών και αναγνωστριών αυτού τού ιστολογίου, αφού στην πραγματικότητα, σε μια τέτοια περίπτωση, θα πρότειναν ένα άλλο (μη άθλιο) κόμμα. Τι μένει; Τα άτομα. Και, φυσικά, όχι όποια κι όποια άτομα, αλλά τα πεφωτισμένα. Εδώ όμως τούς πιάνουν οι ντροπές και όπως όλοι οι νεοναρχίζοντες αποφεύγουν να δηλώσουν ανοιχτά[1] ότι το βασίλειό τους είναι το άτομο, διότι όλο και κάποιος θα βρεθεί να τους πει «και δεν το λέγατε τόσο καιρό, ρε παλικάρια, ότι είσαστε (φτωχοί) φιλελέδες και απονέμετε τα πρωτεία στο άτομο;»»

    @
    «Κόμμα είναι μια εθελοντική ένωση ανθρώπων που τους ενώνει μία κοινή αντίληψη για την οργάνωση της κοινωνίας και έχει σαν σκοπό την πολιτική εξουσία για να εφαρμόσει το σχέδιο που απορρέει από αυτήν την αντίληψη.»

    Μια και φτάσαμε στους ορισμούς, ας δώσω κι εγώ τους δικούς μου ορισμούς του κόμματος, του ατόμου και του προβάτου (και της μεταξύ τους σχέσης, ή μή σχέσης):

    Ο ΠΟΛΙΤΗΣ, Ο ΥΠΗΚΟΟΣ ΚΑΙ Ο ΚΟΜΜΑ-ΤΙΑΣΜΕΝΟΣ
    Η ιδιότητα του πολίτη δεν είναι βέβαια ασυμβίβαστη με την ιδιότητα του μέλους μιας ομάδας. Είναι όμως, ασυμβίβαστη με την ιδιότητα του μέλους ενός κόμματος. Τα κόμματα επ’ ουδενί δεν είναι ομάδες (ας μην ευτελίζουμε την έννοια της ομάδας και της συλλογικότητας), αλλά στρατοί με θεόπνευστες ηγεσίες / ιερατεία και με στρατευμένους, που πρέπει να εκτελούν τις άνωθεν θεόπνευστες αποφάσεις και «γραμμές».
    Επί πλέον οι στρατευμένοι / μέλη κομμάτων είναι δίσκεπτοι και, άρα, δίγλωσσοι (και προπάντων ανειλικρινείς) αφού, ως γνωστόν, στην περίπτωση, που η προσωπική τους γνώμη (ή και ηθική) -αν έχουν- συγκρούεται με αυτή του κόμματος, πρέπει να τήν υποτάξουν στην κομματική «γραμμή» (δηλ. στην γραμμή τής κατ’ ευφημισμόν αποκαλούμενης «συλλογικότητας»). Αυτή η ανειλικρίνεια, αλλά και η έλλειψη προσωπικότητας και ταυτότητας τών κάθε είδους στρατευμένων τούς καθιστά παντελώς αναξιόπιστους και ανεπαρκείς για να συμμετάσχουν ανιδιοτελώς σε μια αυθεντική (δηλαδή αυτόνομη και όχι ετερόνομη) συλλογικότητα και στην πολιτική (όπως την εννοούσαν οι ιδρυτές της αρχαίοι έλληνες, δηλαδή ως την τέχνη της μή ιεραρχικής διοίκησης της κοινωνίας, δηλ. της κατάργησης τού διαχωρισμού της σε αποφασίζοντες και σε υπήκοους και αναβάθμισης όλων των μελών της σε πολιτικά όντα -πολίτες). Γιατί οι ίδιοι, με τούς όρους που αποδέχτηκαν για να ενταχθούν σε ένα κόμμα, έχουν πάψει προ πολλού να είναι άτομα / πρόσωπα και, φυσικά, πολίτες.

    Όταν τέτοιοι στρατευμένοι επιδιώκουν την συμμετοχή τους σε μια αυθεντική συλλογικότητα (π.χ. στην κινητοποίηση των κατοίκων μιας συνοικίας), κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για το τί πιστεύουν πραγματικά, ή για το ποιές είναι οι προθέσεις τους, ή οι εντολές που εκτελούν. Είναι δηλαδή εκ των προτέρων αναξιόπιστοι και, όπως έχει δείξει η Ιστορία, καλό είναι να αποτάσσονται από τα διάφορα «μικρά» ή «μεγάλα» κινήματα και από τις αυθεντικές και αυτόνομες συλλογικότητες.
    Γιατί η καιροσκοπική τακτική τών κάθε είδους στρατευμένων, να εισχωρούν σε μια συλλογικότητα, ένα κίνημα, ή κίνηση κ.λπ. και να την εκτρέπουν από τους στόχους της, προς όφελος τού κόμματός τους, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την τίμια στάση των ατόμων / προσώπων / πολιτών, που διεκδικούν κάτι, χωρίς να επιδιώκουν αναβάθμιση του «αγωνιστικού» βιογραφικού τους.
    Και βέβαια η ιδιότητα του οποιουδήποτε στρατευμένου (σε κόμματα, ή σε οποιεσδήποτε άλλες κλίκες) έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ιδιότητα του πολίτη για ένα ακόμα λόγο: ο πολίτης βλέπει την κοινωνία (παρά τις συγκρούσεις της) σαν κάτι ενιαίο, εντός τού οποίου πρέπει να (αλληλεπι)δράσει (ακόμα κι αν χρειαστεί να συγκρουστεί) και όχι σαν κάτι κομμα-τιασμένο απέναντι στο οποίο πρέπει να περιχαρακωθεί, ή κάτι στο οποίο πρέπει να επιβληθεί.
    Γι’ αυτό στις αυθεντικές αυτόνομες συλλογικότητες και στις αυθεντικά πολιτικές κοινωνίες και κινήματα, τα κόμματα ήσαν ανύπαρκτα (αρχαίες ελληνικές πολιτείες, αναγεννησιακές ιταλικές πόλεις, Γαλλικός Μάης, Κομμούνα του Παρισιού κ.λπ.).

Σχολίασε

Go to top