Κείμενα αρχείου: Πολιτική & Φιλοσοφία

Άρθρα που καταπιάνονται με ευρύ φάσμα αναλύσεων: από συζητήσεις πολιτικού ενδιαφέροντος, πάνω στην επικαιρότητα ή σε θέματα φιλοσοφικά και ιστορικά, μέχρι και αναλύσεις για την τέχνη. Η λίστα αυτή περιλαμβάνει άρθρα/συνδιαμορφώσεις, ατομικά άρθρα και γνώμες εξωτερικών συνεργατών (μεταφράσεις, σχόλια, φιλοσοφικές τοποθετήσεις κ.α.).

Ένα από τα γεγονότα πλανητικού βεληνεκούς

Ένα από τα γεγονότα πλανητικού βεληνεκούς που έλαβαν χώρα τα τελευταία χρόνια πριν το ξέσπασμα της Γαλλικής Επανάστασης ήταν η οριστική επισημοποίηση της συμμαχίας του σνομπισμού και της Αριστεράς. Βέβαια, εκείνη την εποχή δεν μιλούσε ακόμα κανείς ούτε για σνομπισμό ούτε για Αριστερά, αλλά εντελώς ξαφνικά οι Κυρίες της Αυλής οι πιο κομψές και οι πιο ζηλευτές άρχισαν να φλυαρούν περί φόρων και τελωνείων, περί καπνών της Βιρτζίνια, χρεών και ακαθάριστου εθνικού προϊόντος. Κέντρο των συζητήσεων έγινε το Γενικό Συμφέρον (αλίμονο, πάντα το συμφέρον…) διαλύοντας εκείνη την χαλαρότητα του πνεύματος που κυριαρχούσε μέχρι τότε. Από εκείνη τη στιγμή ο υψηλός σνομπισμός, που πάντα αναζητά την διακριτικότητα, ήξερε τι ρούχο να φορέσει: τον Καλό Σκοπό. Σκοποί κοινωνικοί, μουσικοί, ανθρωπιστικοί και πρωτοποριακοί, ερωτικοί και ασιατικοί. Ήταν το άστρο της Δικαιοσύνης που έλαμπε στα πρόσωπα των Κυριών όταν υποδέχονταν τους καλεσμένους τους στα ντινέ, στα πάρτι και στα βουκολικά πικ νικ.

Ο χούμος του ελληνικού πολιτικού συστήματος, ο αντιλαϊκιστικός ελιτισμός της Αριστεράς και η εκλογική αποτυχία του ΣΥΡΙΖΑ

Επανερχόμενοι και πάλι στα της χώρας μας, έχουμε επίγνωση ότι για να γίνει μια το δυνατό ολοκληρωμένη, λεπτομερής και ρητή αποτίμηση της σύγχρονης ελληνικής πολιτικής ιδιαιτερότητας, ειδικά κατά τα χρόνια της κρίσης, θα χρειαστεί να περάσει περισσότερος χρόνος, αναμφισβήτητα είναι ακόμη νωρίς. Αντιθέτως, δεν είναι νωρίς για να αρχίσει μια μεγάλη συζήτηση. Για να υπάρξουν προοπτικές πολιτικής βελτίωσης, κρίνουμε ότι θα χρειαστούν βαθιές πολιτειακές τομές, οι οποίες για να συμβούν θα πρέπει να βγει η χώρα από τη αδράνεια. Πρέπει όμως να είμαστε πραγματιστές: δυστυχώς σε τούτο τον χούμος έχει καταλήξει να συμμετέχει καθοριστικά μόνο η κοινωνική τάξη των επαγγελματιών πολιτικών και των δημόσιων υπαλλήλων[18], με εξοβελισμένη σχεδόν ολοκληρωτικά την υπόλοιπη κοινωνία. Το καίριο ζήτημα σήμερα είναι η πολιτική στειρότητα, καθώς δεν φαίνεται να υπάρχουν ακόμη εκείνα τα «ένζυμα» και τα ωφέλιμα σπερματικά αποθέματα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ουσιαστικές και δημιουργικές ανακατατάξεις. Σε κάθε περίπτωση, οι όποιες προοπτικές βελτίωσης συνδέονται άμεσα με την αναδιανομή της εξουσίας στους πολίτες, έτσι κρίνoνται απαραίτητα τα εξής:

Η ευτελής γοητεία της Μαρίας Ελένης Σακκά (ή Μαλβίνας Κάραλη)

Η περίπτωση της Μαλβίνας Κάραλη (κατά κόσμον Μαρίας Ελένης Σακκά) κρίνεται ενδιαφέρουσα προς αναλυτικό σχολιασμό, όχι τόσο γιατί η ίδια, δεκαοχτώ χρόνια μετά την θάνατό της, συνεχίζει να προσελκύει τον θαυμασμό ενός μέρους του κοινού, όσο γιατί ενώ υπήρξε μια περσόνα κατ’ ουσία αμφιλεγόμενη, δεν έχει μέχρι στιγμής ασκηθεί εναντίον της η κριτική που πρέπει να ασκείται σε κάθε πρόσωπο που μιλά και πράττει δημόσια, και που προβάλλεται ως διανοούμενος ολκής. Τα σχόλια και οι απόψεις που επικρατούν μέχρι στιγμής σχετικά με την Κάραλη είναι εξολοκλήρου εγκωμιαστικά, παρουσιάζοντάς την ως «σαρωτική, πληθωρική, αντισυμβατική» προσωπικότητα, πρότυπο για γυναίκες και άντρες που θα ήθελαν να ξεχωρίσουν από την μετριότητα της μάζας. Στο πλαίσιο, λοιπόν, μιας προσπάθειας πολιτισμικής κριτικής που κάθε κοινωνία έχει ανάγκη, θα παρουσιάσουμε μια άποψη για την Κάραλη που θεωρούμε ότι βρίσκει σύμφωνη την πλειοψηφική μερίδα του κοινού, αλλά δεν έχει βρει μέχρι στιγμής τα μέσα για να εκφραστεί δημόσια με συγκροτημένο τρόπο.

Περιθώρια βελτίωσης του πολιτικού συστήματος: η πολιτική ως πρώτη των επιστημών

Γίνεται δηλαδή αντιληπτή η ομάδα των πολιτικών ως το απόλυτα αλλότριο, το απόλυτα ξένο. Ψηλαφούμε δηλαδή μια απόλυτη αποξένωση μεταξύ πολιτών και πολιτικών, όσον αφορά τον τρόπο που προσλαμβάνεται η μεταξύ τους σχέση. Θα επανέλθουμε με επόμενη ευκαιρία στο ζήτημα αυτό. Πάντως το στοιχείο της φαυλότητας αποθαρρύνει περαιτέρω την ενασχόληση με τα κοινά και στηρίζει άρα το προηγούμενο στοιχείο, εκείνο της κλειστής ομάδας: κανενός παιδιού στόχος δεν θα μπορούσε να είναι να συγκαταλεχθεί στους φαύλους, εκτός αν οι φαύλοι είναι γονείς του, οπότε γνωρίζει και περίπου τι κάνουν και ότι δεν είναι φαύλοι.

Η Διαδικασία της Ολοκλήρωσης κι Ευρωπαϊκή Κληρονομιά

Κείμενο του Κοκτσίδη Γιώργου[1] Η επίπονη σύγχρονη ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης κι η πολυπλοκότητα των θεσμών της, έχουν πυροδοτήσει τα τελευταία χρόνια μια πολύ έντονη συζήτηση σχετικά με την ιδρυτική και θεωρητική βάση του εγχειρήματος. Γιατί φτιάξαμε με λίγα λόγια την ΕΕ και πώς κατέληξε τόσο αυταρχική κι ανελεύθερη; Ελέω κρίσης και κοινωνικής συντριβής μάλιστα, η σύγχυση μπροστά στο πολυδαίδαλο ευρωπαϊκό οικοδόμημα κι η αμφισβήτηση της ηθικής του αξίας για τις μάζες, έχουν γεννήσει εντονότατες αποσχιστικές τάσεις. Κι οι τάσεις αυτές γιγαντώνουν αφενός εκλογικά τον εθνολαϊκιστικό και μισαλλόδοξο ευρωσκεπτικισμό της ακροδεξιάς, και σ’ ένα τελείως διαφορετικό ιδεολογικό πλαίσιο εκφράζονται από μια παραδοσιακή, ριζοσπαστική αριστερά που ανθίσταται σε αυτό που η ίδια θεωρεί μηχανισμό αντιλαϊκής πολιτικής (η ΕΕ σαν ένας αιμοδιψής και πολυκέφαλος «Λεβιάθαν» με κορυφές από το Ευρωκοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέχρι την ΕΚΤ και την Τράπεζα Επενδύσεων) Εκείνο που παραμένει ωστόσο επίδικο έως και σήμερα είναι αν η ΕΕ μπορεί πράγματι να ιδωθεί υπό το πρίσμα της κλασσικής πολιτικής θεωρίας ή αν απαιτείται ένας επαναπροσδιορισμός των θεωρητικών μας εργαλείων. Οι «νεορεαλιστικές» και «φιλελεύθερες» …

«Πέτρες και ξύλα»: Η πυρκαγιά της Παναγίας των Παρισίων και τα αποκαΐδια του δυτικού πολιτισμού

Η μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε ολοσχερώς στις 15 Απριλίου 2019 την σχεδόν χιλιετή ξύλινη σκεπή της Παναγίας των Παρισίων αποτέλεσε, όπως πλέον συνηθίζεται με όλα τα γεγονότα ειδικού βάρους, μια ακόμα αφορμή για κάθε είδους ιδεολογικές αντιπαραθέσεις και αντεγκλίσεις στην παγκόσμια δημόσια σφαίρα. Η καταστροφή ενός από τα σημαντικότερα πολιτισμικά και θρησκευτικά μνημεία, που υπό κανονικές συνθήκες θα προκαλούσε μόνο θλίψη και περισυλλογή, κατάφερε και δίχασε την κοινή γνώμη, όχι μόνο ως προς τη σημασία του γεγονότος καθεαυτού, αλλά και δημιουργώντας αντίπαλα στρατόπεδα, στρέφοντάς τα το ένα ενάντια στο άλλο. Έτσι, απέναντι στο κύμα μαζικής συγκίνησης που προκάλεσε η καταστροφή, δημιουργήθηκε σχεδόν αυτόματα και η αντίπερα «όχθη» όλων εκείνων που είτε εκφράζουν μια περισσότερο ή λιγότερο κεκαλυμμένη μνησικακία απέναντι στην κυριαρχία του δυτικού πολιτισμού είτε ασκούν μια πιο αφ’ υψηλού και «αποστασιοποιημένη» κριτική που εστιάζεται στην υποκρισία των θρηνούντων, αυτών δηλαδή που χύνουν εύκολα δάκρυα για ένα κτίσμα που σε τελική ανάλυση δεν είναι παρά «πέτρες και ξύλα», αλλά προσπερνούν ασυγκίνητοι τον αναξιοπαθούντα συνάνθρωπό τους. Για την σημερινή ηθική τάξη πραγμάτων, καμία από τις συμβολικές αξίες του δυτικού πολιτισμού, οι οποίες επιπλέον έχουν καταντήσει – όπως μας βεβαιώνουν – κενές περιεχομένου, δεν θα μπορούσε να σταθεί δίπλα σε αυτήν του ενεργού και στρατευμένου ανθρωπισμού.

Η ένδεια της σύγχρονης ελληνικής ποίησης

Στο θολό τοπίο της σύγχρονης ποίησης στον ελληνικό χώρο φαίνεται να μπορεί να βρει κανείς όλο και λιγότερα αξιόλογα έργα, με τους (επίδοξους) ποιητές να προσπαθούν να αναδειχτούν είτε μέσα από τους λιγοστούς διαύλους των εκδοτικών οίκων και των ποιητικών ‘κύκλων’, είτε  δημοσιεύοντας ποιήματα στο διαδίκτυο. Οι διαδικτυακές σελίδες που δημοσιεύουν ποιήματα, μεταξύ άλλων λογοτεχνημάτων, είναι αρκετές, και είναι σχετικά εύκολο να δημοσιεύσει κανείς τα ποιήματά του σε αυτές. Τα κριτήρια επιλογής δεν είναι ιδιαίτερα αυστηρά, καθώς εκεί δημοσιεύονται ποιήματα ποικίλων διαβαθμίσεων ποιότητας, με τα πραγματικά ποιοτικά έργα να χάνονται συχνά μεταξύ ενός μεγάλου αριθμού μετριοτήτων. Δεν είναι, παρόλα αυτά, απολύτως κατακριτέα η επιλογή των συντακτών να δημοσιεύουν ποιήματα διαφόρων ποιοτήτων, καθώς δίνεται έτσι μια ευκαιρία στους ποιητές να δουν τα ποιήματά τους δημοσιευμένα (έστω και στο διαδίκτυο), να μετρήσουν τις δυνάμεις τους, και να διαβαστούν από ένα τμήμα του αναγνωστικού κοινού. Το κατά πόσο, βέβαια, διαβάζονται τα ποιήματα αυτά και από πόσους, είναι σχετικό λόγω της πληθώρας των δημοσιεύσεων. Το πιθανότερο είναι πως διαβάζονται κυρίως από τους γνωστούς και φίλους του/της ποιητή/ποιήτριας. Είναι θεμιτό, …

Η τραγική ηδονή του δονζουανισμού

«Κορδελία μου! Γιατί φόβος; Όταν είμαστε μαζί, είμαστε δυνατοί, πιο δυνατοί από τον κόσμο, πιο δυνατοί από τους θεούς. Ξέρεις, ζούσε πάνω στη γη ένα γένος από υπάρξεις αυτοτελείς: ο καθένας αρκούσε στον εαυτό του και μπορούσε να γνωρίσει μόνος και τη βαθύτερη ακόμα ένωση του έρωτα. Όμως ήταν δυνατοί, τόσο δυνατοί που θέλησαν να γκρεμίσουν τον ουρανό. Ο Δίας τους φοβήθηκε και τους χώρισε στα δύο, έτσι που από το ένα μέρος βγήκε ένας άντρας και από το άλλο μια γυναίκα. Όταν συμβαίνει πάλι να συνευρεθούν, η ένωσή τους είναι δυνατότερη από τον Δία. Και δεν είναι πια δυνατοί σαν Ένας, αλλά πιο δυνατοί, γιατί του έρωτα η ένωση τους δυναμώνει. δικός Σου Ιωάννης » Σωρέν Κιρκεγκώρ, Το ημερολόγιο ενός Διαφθορέα   Ποιος είναι τελικά ο Δον Ζουάν και από που πήρε τ’ αυτί μας για τ’ όνομα και τη φήμη του; Δεν μοιάζει στ’ αλήθεια με κάποιον σαν τον Μπάρι Λύντον; Τον νεανία που αψηφά τις συμβάσεις της συγγένειας και ερωτεύεται την ξαδέρφη του, και σαν να μην έφτανε αυτό, δίχως δεύτερη σκέψη …

Ραδιοφωνικό αφιέρωμα στο περιοδικό ResPublica

Ο ποιητής Σωτήρης Παστάκας στα μικρόφωνα διαβάζει διαλεχτά αποσπάσματα από το πρώτο τεύχος του περιοδικού ResPublica. Τον ευχαριστούμε θερμά για τη διάθεση και ακόμα πιο θερμά για το αποτέλεσμα. Εκπομπή Συσσίτιο στις 21/05/19, στους 93,6Fm από τη Δημοτική Ραδιοφωνία Λάρισας. Όσο για τη μουσική, τί άλλο; Ροκ.”

1968: Η γέννηση του νέου κομφορμισμού

Αναγνωρίζοντας την αξία των μεγάλων αγώνων για τα δικαιώματα οφείλουμε να πούμε ότi αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της δημοκρατικής ζωής. Καμία δημοκρατία δεν μπορεί να ζήσει χωρίς δικαιώματα, αλλά ταυτόχρονα, πρέπει να σημειώσουμε πως καμία δημοκρατία δεν μπορεί να ζήσει μόνο με δικαιώματα, τα οποία είναι υποδεέστερα της ευθύνης, της αρετής και της υποχρέωσης. … Άλλωστε, ακόμη και στο ηθικό επίπεδο, είναι μια ψευδαίσθηση ότι η υπεράσπιση του «εγώ» μπορεί να αντισταθμίσει την έλλειψη του «εμείς», μια μηδενιστική αντίληψη που στις μέρες μας σχηματίζει μια αντιδημοκρατική πλάνη.