Κείμενα αρχείου: H Γάμπα, της Σοφίας Ζήση

Αντώνης Φωστιέρης: «Η αποφυγή του πλαστικού λόγου μιας χρήσεως είναι επιτακτική ανάγκη για τη σωτηρία του πνευματικού περιβάλλοντος» – Συνέντευξη

Συνομιλώντας με τον Αντώνη Φωστιέρη έχει κανείς την εντύπωση πως έχει να κάνει όχι μόνο με έναν σημαντικό σύγχρονο Έλληνα ποιητή, αλλά με έναν ξεχωριστό πνευματικό άνθρωπο που με τον πυκνό αλλά και προσιτό λόγο του και την πολύπλευρη παρουσία του αποτελεί το είδος του διαννοούμενου που θα θέλαμε να συναντάμε συχνότερα στο άνυδρο τοπίο της δημόσιας ζωής. Ο ίδιος είναι παρών και απευθύνεται στο κοινό σε συναντήσεις αφιερωμένες στην ποίηση, παρεβρίσκεται σε σχολικές εκδηλώσεις για να συνομιλήσει με τους μαθητές, και συμμετέχει σε ενδιαφέρουσες καλλιτεχνικές συμπράξεις, όπως η πρωτότυπη μουσική παράσταση Time and Again τον περασμένο Μάιο στο Παρίσι. Η σειρά σημαντικών βραβείων που έχει λάβει κορυφώθηκε με το Βραβείο Ποίησης του Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη που του απένειμε η Ακαδημία Αθηνών το 2010 για το σύνολο του έργου του. Απο τα πιο μεστά του ποιήματα είναι ίσως εκείνα που εκφράζουν τις βαθύτερες υπαρξιακές αναζητήσεις, με σαφείς επιρροές από την προσωκρατική φιλοσοφία. Χαρακτηριστικό είναι το ηρακλείτειας έμπνευσης ποίημα Η μάνα μου αύριο, όπου το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον συνυπάρχουν ανα πάσα στιγμή μέσα στην αέναη ροή του χρόνου. H συνέντευξη που μας παραχώρησε ακολουθεί τους σημαντικούς σταθμούς της καλλιτεχνικής πορείας του Αντώνη Φωστιέρη, τις απόψεις του σχετικά με την κριτική της λογοτεχνίας, την συνέχεια του ελληνικού ποιητικού λόγου, την στάση του όσον αφορά την πολιτική (ή άλλη) στράτευση της ποίησης, και τον προβληματισμό του για τον κίνδυνο που προκύπτει από την προχειρότητα της χρήσης του δημόσιου και ιδιωτικού λόγου.

Η ευτελής γοητεία της Μαρίας Ελένης Σακκά (ή Μαλβίνας Κάραλη)

Η περίπτωση της Μαλβίνας Κάραλη (κατά κόσμον Μαρίας Ελένης Σακκά) κρίνεται ενδιαφέρουσα προς αναλυτικό σχολιασμό, όχι τόσο γιατί η ίδια, δεκαοχτώ χρόνια μετά την θάνατό της, συνεχίζει να προσελκύει τον θαυμασμό ενός μέρους του κοινού, όσο γιατί ενώ υπήρξε μια περσόνα κατ’ ουσία αμφιλεγόμενη, δεν έχει μέχρι στιγμής ασκηθεί εναντίον της η κριτική που πρέπει να ασκείται σε κάθε πρόσωπο που μιλά και πράττει δημόσια, και που προβάλλεται ως διανοούμενος ολκής. Τα σχόλια και οι απόψεις που επικρατούν μέχρι στιγμής σχετικά με την Κάραλη είναι εξολοκλήρου εγκωμιαστικά, παρουσιάζοντάς την ως «σαρωτική, πληθωρική, αντισυμβατική» προσωπικότητα, πρότυπο για γυναίκες και άντρες που θα ήθελαν να ξεχωρίσουν από την μετριότητα της μάζας. Στο πλαίσιο, λοιπόν, μιας προσπάθειας πολιτισμικής κριτικής που κάθε κοινωνία έχει ανάγκη, θα παρουσιάσουμε μια άποψη για την Κάραλη που θεωρούμε ότι βρίσκει σύμφωνη την πλειοψηφική μερίδα του κοινού, αλλά δεν έχει βρει μέχρι στιγμής τα μέσα για να εκφραστεί δημόσια με συγκροτημένο τρόπο.

Η ένδεια της σύγχρονης ελληνικής ποίησης

Στο θολό τοπίο της σύγχρονης ποίησης στον ελληνικό χώρο φαίνεται να μπορεί να βρει κανείς όλο και λιγότερα αξιόλογα έργα, με τους (επίδοξους) ποιητές να προσπαθούν να αναδειχτούν είτε μέσα από τους λιγοστούς διαύλους των εκδοτικών οίκων και των ποιητικών ‘κύκλων’, είτε  δημοσιεύοντας ποιήματα στο διαδίκτυο. Οι διαδικτυακές σελίδες που δημοσιεύουν ποιήματα, μεταξύ άλλων λογοτεχνημάτων, είναι αρκετές, και είναι σχετικά εύκολο να δημοσιεύσει κανείς τα ποιήματά του σε αυτές. Τα κριτήρια επιλογής δεν είναι ιδιαίτερα αυστηρά, καθώς εκεί δημοσιεύονται ποιήματα ποικίλων διαβαθμίσεων ποιότητας, με τα πραγματικά ποιοτικά έργα να χάνονται συχνά μεταξύ ενός μεγάλου αριθμού μετριοτήτων. Δεν είναι, παρόλα αυτά, απολύτως κατακριτέα η επιλογή των συντακτών να δημοσιεύουν ποιήματα διαφόρων ποιοτήτων, καθώς δίνεται έτσι μια ευκαιρία στους ποιητές να δουν τα ποιήματά τους δημοσιευμένα (έστω και στο διαδίκτυο), να μετρήσουν τις δυνάμεις τους, και να διαβαστούν από ένα τμήμα του αναγνωστικού κοινού. Το κατά πόσο, βέβαια, διαβάζονται τα ποιήματα αυτά και από πόσους, είναι σχετικό λόγω της πληθώρας των δημοσιεύσεων. Το πιθανότερο είναι πως διαβάζονται κυρίως από τους γνωστούς και φίλους του/της ποιητή/ποιήτριας. Είναι θεμιτό, …

“Glauce in progress. Love in progress”

Η “Γλαύκη” του έργου αναρωτιέται. Μιλάει για πρώτη φορά. Μια σχέση μυθική. Μια σχέση καθημερινή; Κάποια Γλαύκη και κάποιος Ιάσονας συνομιλούν με τις εκδοχές τους μέσα από διαφορετικές διαστάσεις, πότε live, πότε σε video, πότε ο ένας εδώ, πότε ο άλλος εκεί.Η εικονική πραγματικότητα είναι μέρος της ζωής μας άρα και των σχέσεων. Τα εμπόδια στον έρωτα παραμένουν όμ ως ίδια; Επηρεάζουν οι συνθήκες και τα λάθη; Ποιές είναι οι ευθύνες των ηρώων; Πού είναι το τρίτο πρόσωπο; Είναι έρωτας ή παιχνίδι; Η Μήδεια τι θα έλεγε αν είχε ακούσει την Γλαύκη; Η Μήδεια δε λέει τίποτα σε αυτό το έργο. Είναι το πρόσωπο στο δίπλα δωμάτιο.

Συνέντευξη: η Ζωή Ξανθοπούλου και η MAIDen

MAIDen. Μια γυναίκα που εγκυμονεί. Μια πρωταγωνίστρια που θέλει “να τελειώνουμε με αυτή την δημιουργία” αλλά επιβάλλει την δικής της ροή καταστροφής και αναδημιουργίας καθώς δεν προσπαθεί να κρύψει αλλά αποκαλύπτει τις πληγές της. Ενσαρκωμένη και καθοδηγούμενη σκηνοθετικά από την Ζωή Ξανθοπούλου (σε συν-σκηνοθεσία της Μαρίας Τσίγκα), η ΜAIDen μας συστήνεται μέσα από έναν δαιδαλώδη μονόλογο, το πρώτο μέρος της τριλογίας Maid Mom Made Mermaid. Η σκηνοθέτρια θα μας μιλήσει πιο αναλυτικά για την παράσταση, που παρουσιάζεται από 01/10 κάθε Κυριακή στο Θέατρο 104.  Η προσέγγιση που ακολουθεί κατά την δική της δημιουργία ενός χαρακτήρα που κινείται στα όρια του πραγματικού με το φανταστικό αποτελεί την ιδιαιτερότητα της παράστασης.

Γιατί το αρχαίο δράμα δεν είναι αντιπολεμικό

Αφορμή για το κείμενο αυτό είναι δηλώσεις ανθρώπων του θεάτρου στον ελληνικό χώρο που ασχολούμενοι κυρίως με την αρχαία τραγωδία, ως ηθοποιοί ή σκηνοθέτες, κάνουν λόγο για τον αντιπολεμικό χαρακτήρα των αρχαίων κειμένων. Η άποψη αυτή δεν περιορίζεται στους επαγγελματίες του θεάτρου, ή στον ελληνικό χώρο μόνο. Σε κριτικούς, δημοσιογράφους, αρθρογράφους, ακαδημαϊκούς, στην κοινή γνώμη, στην Ελλάδα και διεθνώς, το κυρίαρχο αφήγημα είναι πως σημαντική πτυχή του αρχαίου δράματος είναι ο αντιπολεμικός του χαρακτήρας, άποψη που χρησιμοποιείται στις περισσότερες αναλύσεις ως κεντρική για την κατανόηση των έργων. Σ’ αυτό το κείμενο θα επιχειρήσω να αποδείξω πως η σύνδεση της αθηναϊκής τραγωδίας με αντιπολεμικές συνδηλώσεις είναι αναχρονιστική, θεωρητικά αστήρικτη και ευκαιριακή.

Μια ιδανική Γερτρούδη από τη Μαρία Μαλλούχου στον πολυχώρο Διέλευσις

Το κλασσικό είναι παρόν διακοπτόμενο ή κατατμημένο με τη βοήθεια της λεπίδας του μοντέρνου. Ή όπως έχει επισημάνει ο σκηνοθέτης Θόδωρος Τερζόπουλος “το μοντέρνο είναι η έκρηξη του πυρήνα του κλασσικού”. Η αναζήτηση μιας νέας σύνθεσης των κομματιών αυτής της έκρηξης φαίνεται πως συνεχίζει να καθορίζει τις σύγχρονες προσεγγίσεις κλασσικών έργων όπως ο Άμλετ. Η ηθοποιός Μαρία Μαλλούχου, που ερμηνεύει υποδειγματικά τον ρόλο της Γερτρούδης – και επιπλέον του β νεκροθάφτη, του Οσρίκου και του παρουσιαστή – μας εξηγεί αναλυτικότερα την ιδιαιτερότητα της σκηνοθετικής ματιάς της παράστασης…

Σάββας Στρούμπος: “Tο θέατρο πρέπει να είναι στρατευμένο στην υπόθεση της Ζωής”

Η Χάννα Άρεντ στο δοκίμιό της The Revolutionary Tradition and Its Lost Treasure (από το βιβλίο On Revolution – 1963), αναζητώντας τον χαμένο θησαυρό των επαναστάσεων της νεωτερικής εποχής, εστιάζει στην Γαλλική και την Αμερικανική Επανάσταση για να καταδείξει την βαθύτερη και τραυματικότερη αιτία της αποτυχίας τους: “το πνεύμα της επανάστασης απέτυχε να βρει τον κατάλληλο θεσμό” (σ. 280). Οι συγκεντρωτικές κυβερνητικές δομές που οικοδομήθηκαν στις δύο χώρες – η Convention Nationale και η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση – παρέκκλιναν συνειδητά από την εξυπηρέτηση του επαναστατικού πνεύματος, την ουσία του οποίου η Άρεντ εντοπίζει στην ελευθερία όπως αυτή μπορεί να οριστεί με την πρωταρχική της μορφή: την πολιτική ελευθερία. “Γιατί η πολιτική ελευθερία … σημαίνει το δικαίωμα στην ‘συμμετοχή στην κυβέρνηση’ ή δεν σημαίνει τίποτα” (σ. 218). Η Άρεντ δεν αποσκοπεί στην απόδοση ευθυνών για τις αποτυχίες αυτές στην προδοσία και την διαφθορά..

Ιδεολογικές αμετροέπειες ή τι παθαίνει κανείς όταν διαβάζει πολύ Agamben

“Όταν το 2003 δημοσίευσα ένα βιβλίο όπου προσπάθησα να δείξω ακριβώς πως η κατάσταση εξαίρεσης γινόταν στις Δυτικές δημοκρατίες ένα κανονικό σύστημα διακυβέρνησης, δεν μπορούσα να φανταστώ ότι η διάγνωσή μου θα αποδεικνυόταν τόσο ακριβής” είπε ο Giorgio Agamben σε διάλεξή του στην Αθήνα το 2013. Και παρακάτω: Έχοντας να αντιμετωπίσει μια συνεχόμενη κατάσταση εξαίρεσης, η κυβέρνηση τείνει να παίρνει τη μορφή ενός διαρκούς πραξικοπήματος. Παρεμπιπτόντως, αυτό το παράδοξο θα ήταν μια ακριβής περιγραφή αυτού που συμβαίνει εδώ στην Ελλάδα όπως και στην Ιταλία, όπου η κυβέρνηση εννοεί να κάνει συνεχή μικρά πραξικοπήματα. Η παρούσα κυβέρνηση της Ιταλίας δεν είναι νόμιμη. (πηγή) Οι μεγαλόστομες εκφράσεις του ομιλητή φανερώνουν το αδιέξοδο της σκέψης που προσπαθεί με σαρωτικούς ορισμούς, όπως η κατάσταση εξαίρεσης ή το πραξικόπημα, να ερμηνεύσει ένα σύνολο πολιτικών φαινομένων και καταστάσεων που θα έπρεπε να περιγραφούν ξεχωριστά και σε διαφορετικές το καθένα διαστάσεις. Έτσι μια συνταγματική εκτροπή χαρακτηρίζεται αμέσως πραξικόπημα, ή μια κυβερνητική νομοθετική αυθαιρεσία, κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Το άλμα είναι πολύ μεγάλο κι όμως γίνεται εύκολα πιστευτό από πολλούς γιατί στηρίζεται στον εξής …

Το κρεμμύδι του Μεταμοντερνισμού

Οι απόψεις που διατυπώνονται για επιστροφή σε έναν νέο ρεαλισμό ή στον ίδιο τον μοντερνισμό δείχνουν σίγουρα την αγωνία των δημιουργών για την ψηλάφιση της κατεύθυνσης στην οποία κινείται ή θα έπρεπε ή θα μπορούσε να κινηθεί ο πολιτισμός της εποχής μας προκειμένου να αποκτήσει και πάλι νόημα. Αν υπάρχει μια ουσιαστική απάντηση στο ερώτημα αυτό, δεν μπορεί να ειναι η μεταμοντέρνα πολτοποίηση, ούτε η επανάληψη του μοντερνισμού βασισμένου στον εξελικτισμό και στην αέναη (φιλελεύθερη ή Μαρξιστική) πρόοδο. Το βέβαιο είναι πως η θεώρηση των πραγμάτων από μια θέση ουσίας είναι το εφαλτήριο για την αναζήτηση νέων τρόπων και σχημάτων της ανθρώπινης σκέψης

Page 1 of 2
1 2