Κείμενα αρχείου: respublica.gr

H Πανδημία, ο κεϋνσιανισμός και η Λερναία Ύδρα

Οι πρωτόγνωρες και ακραίες συνθήκες που θα ζήσουν οι κοινωνίες την επόμενη περίοδο και κυρίως ο φόβος του θανάτου από τον ιό θα ξυπνήσει, αργά και σταθερά, το ένστικτο της αυτοσυντήρησης και του μέτρου. Και όπως ακριβώς ξυπνά το ένστικτο της βιολογικής αυτοσυντήρησης, έτσι ξυπνά και αυτό της πολιτισμικής ή ακόμα και της εθνικής στα κοινωνικά άτομα. Άλλωστε, μια οικονομία βασισμένη σε κεϋνσιανά πρότυπα είναι αδύνατο να λειτουργήσει εντός μιας αχαλιναγώγητης παγκοσμιοκρατίας, δίχως τη συντήρηση τοπικών, ή έστω εθνοκρατικών, θεσμών ικανών να ελέγχουν τη ρευστότητα με τέτοιο τρόπο ώστε η τοξικότητα των αγορών να μην πλήττει τις πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Πριν και μετά την πανδημία: ανάπτυξη, πρόοδος και θνητότητα στην ιική πραγματικότητα

Η επιστήμη, η πιστή αυτή θεραπαινίδα των καιρών, ανίκανη να απαντήσει στα επίμονα ερωτήματα που τις θέτει ο απεγνωσμένος ακόλουθός της, κατολισθαίνει σε ανυποληψία, χλευάζεται, λοιδορείται. Από αυτή την πνευματική κατάσταση ξεπηδούν οι φανταστικές ιστορίες της όψιμης εργογραφίας του Maupassant και, κυρίως, το σπουδαιότερο αφηγήμά του, ο «Horla», κείμενο που διαβάζοντάς το ο αναγνώστης καταλαβαίνει ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με μια μακράς έντασης υπαρξιακή δοκιμασία του αφηγητή-Maupassant, ικανή να φανερώσει τις οδυνηρές αντιφάσεις μιας ολόκληρης εποχής.

Μεσαίωνας

Η μνησικακία αυτή των αριστερών συστημικών διανοούμενων, ισάξια αυτής των θρησκόληπτων, η οποία και εκδηλώνεται τώρα εξ αιτίας του γενικευμένου φόβου και του πανικού που προκαλεί η επιδημία, φανερώνει κι αυτή με τη σειρά της κάτι πολύ βαθύτερο για τα κίνητρα της πολεμικής τους. Η εχθρότητα για την Ορθόδοξη Εκκλησία δεν πηγάζει από κάποια γενικότερη ειλικρινή και συνεπή αντιμεταφυσική στάση (όπως π.χ. συμβαίνει στον Νίτσε, ο οποίος θα χλεύαζε τις δακρύβρεχτες εκκλήσεις για αλληλεγγύη και υπευθυνότητα): το πρόβλημά τους δεν είναι γενικά η θρησκεία – δύσκολα εξ άλλου θα μπορούσαμε να φανταστούμε τους ίδιους ανθρώπους να εκτοξεύουν τις πολεμικές αυτές κραυγές και τις κατηγορίες ενάντια στο Ισλάμ ή τον Βουδισμό – αλλά ο πλησίον, αυτός ο πλησίον που είναι για μας καθρέφτης και αδελφός και ο οποίος μας σκανδαλίζει με τη «διαφορετικότητά» του.

Κορωνοϊός: το ιταλικό παράδειγμα και το ενδεχόμενο ενός άλλου κόσμου

Για εμάς όμως ορισμένα διδάγματα έχουν ήδη ανακύψει και είναι κατά τη γνώμη μας σημαντικά. Από μια φιλοσοφική σκοπιά αυτός ο ιός είναι ένα είδος φυσικής αφύπνισης – τέτοιες «υπενθυμίσεις» συνηθίζει να τις επαναλαμβάνει η φύση κατά την πορεία του είδους μας. Αυτή τη φορά, το «καμπανάκι» είναι πλανητικής διάστασης και το πρώτο που θα έπρεπε να μας διδάξει είναι πως η διάχυτη αλαζονεία, ο ναρκισσισμός και η αίσθηση παντοδυναμίας του σύγχρονου ανθρώπου, έρμαιου της αέναης και τυφλής προόδου, δεν είναι καθόλου καλοί σύμβουλοι για το μέλλον της ανθρωπότητας. Ειδικότερα σε σχέση με την πρόοδο οφείλουμε επιτέλους να αποβάλουμε την ανόητη ιδέα ότι βρισκόμαστε, όπου να ‘ναι, στο τέλος της ιστορίας παρά τα δήθεν προσωρινά πισωγυρίσματα.

Τζωρτζ Στάινερ – Υπέρ λογοτεχνίας

Αν ο κώδικας οφείλει την επιτυχία του ως επικοινωνιακό σύστημα στην απρόσωπη και μηχανική του δομή, το έργο τέχνης ζει και αναπνέει χάρη στην ανιδιοτελή προσφορά του δημιουργού, απ’ τη μια μεριά, και χάρη στη σύναψη μιας ελεύθερης σχέσης από την μεριά του κοινού, απ’ την άλλη. Ο Στάινερ τοποθετεί απέναντι στην ορθολογική επιχειρηματολογία του επιστημονικού θετικισμού την λογοτεχνική πράξη, όχι ως λογικό αντεπιχείρημα, αλλά ως ζωντανή απόδειξη περί του αντιθέτου. Το γεγονός και μόνο ότι είμαστε ικανοί να προσλαμβάνουμε και να κατανοούμε ένα έργο τέχνης, το οποίο βασίζεται σε ένα καθαρά αυτοαναφορικό σύστημα σημείων, είναι για τον Στάινερ η απτή απόδειξη ότι στη φόρμα του έργου ενυπάρχει το νόημα.

Η Πολιτική Ορθότητα στην υπηρεσία του «πολιτισμικού πολέμου» 

Συνδιαμόρφωση κειμένου: Γιώργος Κουτσαντώνης και Μιχάλης Θεοδοσιάδης Από το βήμα αυτό έχουμε καταπιαστεί και στο παρελθόν με το πρόβλημα της Πολιτικής Ορθότητας (ΠΟ)[1]. Καθώς διαπιστώνουμε ότι το φαινόμενο βαίνει αυξητικά κρίνουμε απαραίτητο να εκφράσουμε περισσότερες σκέψεις και προβληματισμούς. Όπως βλέπουμε όλο και πιο συχνά, πρακτικές οι οποίες θυμίζουν ιερά εξέταση και προσπάθεια ελέγχου του λόγου και της έκφρασης -ακόμη και της καλλιτεχνικής-  γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς μεταξύ φοιτητών σε πανεπιστήμια της Δύσης, αλλά και εκτός ακαδημαϊκών χώρων – στα πλαίσια ενός ιδιαίτερου ακτιβισμού[2]. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ακύρωση παράστασης αρχαίου δράματος (Ικέτιδες του Αισχύλου) στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης[3] με αφορμή τα προσωπεία των ηθοποιών που θύμιζαν σε κάποιους την αμερικανική μαύρη μάσκα (blackface), που θεωρείται «αφροφοβικό» σύμβολο ρατσισμού[4]. Βέβαια, αυτή η περίπτωση δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Πληθαίνουν διαρκώς οι φωνές οργανωμένων φοιτητών της άκρας Αριστεράς οι οποίοι προσπαθούν με νύχια και με δόντια να απομακρύνουν τους «λευκούς φιλοσόφους» από τη διδακτέα ύλη. Ακόμα και πανεπιστήμια με έντονο υπόβαθρο στις κλασικές σπουδές, όπως το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, αφαιρούν σταδιακά από τα εγχειρίδια τους Ευρωπαίους φιλοσόφους με στόχο …

Η τέχνη ως κοινωνικό σύστημα. Η συμβολή του Niklas Luhmann

Από τη στιγμή που η τέχνη καθίσταται ένα αυτόνομο σύστημα, τότε η εξέλιξή της είναι αποκλειστικά δικό της επίτευγμα, ακόμα και αν η διέγερση προέρχεται από τις σχέσεις που αναπτύσσει με άλλα κοινωνικά (υπο)συστήματα (π.χ. την οικονομία) και το ευρύτερο κοινωνικό της περιβάλλον. Ως εκ τούτου, η τέχνη δοκιμάζει ταχέως επιταχυνόμενες και αυτο-παραγόμενες διαδικασίες δομικών αλλαγών. Μέσα από αυτές, αυξάνεται η πολυπλοκότητά της, ως σύστημα, καθώς προσπαθεί να αποφύγει μια παγίδα υψηλής εντροπίας (και άρα θανάσιμης παρακμής της) που υπάρχει πάντα ως πιθανότητα στην εξέλιξη των οργανισμών. Συνεπώς, όλα όσα παρατηρούμε σήμερα στη σύγχρονη τέχνη…

Ο Δάντης Αλιγκέρι και η πενία πνευματικότητας και έρωτα στο σύγχρονο κόσμο

Ο Δάντης είναι ένας ακόμη «αρχαίος τιτάνας», όπως ο Αισχύλος και ο Σοφοκλής. Ο λόγος του υπήρξε βαθιά πολιτικός και μπορεί να μην ανταμείφθηκε από την πόλη του[1], όπως άλλοι σπουδαίοι ποιητές, χάραξε όμως μια άλλη πορεία σκέψης στον ευρωπαϊκό κόσμο. Ήταν αυτός, ένας από τους πρώτους, που προσπάθησε να συνδυάσει τον οικουμενισμό[2] με τον εθνισμό και όχι μόνο, όπως θα δούμε παρακάτω.

Γνώση και Μέθοδος – Γιώργος Κοντογιώργης

Τι και αν οι δυστυχείς Έλληνες αναφέρονται στο έθνος τους διαχρονικά, ακόμη και στη διάρκεια της τουρκοκρατίας, δηλώνουν ότι στενάζουν κάτω από την οθωμανική κατοχή, επαναστατούν, καλούν άλλοτε τους Ρώσους και άλλοτε την Εσπερία να τους βοηθήσουν να απελευθερωθούν και πολλά άλλα. Όταν o «ορθός λόγος» της ιδεολογικής ορθοφροσύνης το επιβάλει, οι πηγές υποχωρούν ή μεθερμηνεύονται αναλόγως.

Roger Scruton – ένας επίκαιρος και λαμπρός φιλόσοφος σε σκοτεινούς καιρούς

Ο απλά «συντηρητικός» Scruton, δεν είναι μόνον ένας φιλόσοφος της αισθητικής και της ηθικής· διαθέτει ένα σαφές και ολοκληρωμένο όραμα για τον κόσμο και την πολιτική που διαφέρει τόσο από τον φιλελευθερισμό, όσο και από τον σοσιαλισμό, καθόσον αξιοποιεί, όσο το δυνατόν πιο πιστά γίνεται, τη φυσικότητα της ανθρώπινης κοινωνικότητας.  Ο άνθρωπος είναι ενστικτωδώς συντηρητικός γιατί φύσει επιθυμεί να «ανήκει» στην κοινότητα με την οποία μοιράζεται αξίες και πεποιθήσεις που εκφράζονται μέσα από μια κοινή κουλτούρα. Αυτό σημαίνει δύο πράγματα: α) ότι δεν υφίσταται φυσική ροπή του ανθρώπου προς τον τραχύ ατομικισμό – τον οποίο εξυμνεί ο φιλελευθερισμός (κυρίως ο οικονομικός) και β) ότι δεν είναι από τη φύση του ο άνθρωπος διατεθειμένος να ακολουθήσει μια επαναστατική πολιτική που προτείνει απότομους μετασχηματισμούς…

Page 1 of 9
1 2 3 9